Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD146
Tytuł

Projekt ustawy o komornikach sądowych

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Przewiduje się, że projektowana ustawa zastąpi aktualnie obowiązującą ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1138 i 1358). Za opracowaniem nowej ustawy o komornikach sądowych przemawia potrzeba wprowadzenia kompleksowych rozwiązań podnoszących standardy działań komorników sądowych oraz przywracających zaufanie do zawodu komornika sądowego jako funkcjonariusza publicznego. Założeniem projektowanej regulacji jest również usprawnienie postępowania egzekucyjnego oraz zwiększenie ochrony praw osób uczestniczących w postępowaniach egzekucyjnych.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Proponowane rozwiązania zakładają m.in.:
1. zmiany w zakresie statusu prawnego oraz praw i obowiązków komornika sądowego:
a) przyjęto model, w którym komornik będzie mógł wykonywać czynności osobiście i samodzielnie (obecnie, w praktyce to asesorzy prowadzą większość egzekucji), zaś zlecenie wykonania określonych czynności asesorowi komorniczemu – w przypadkach określonych w ustawie – będzie dopuszczalne jedynie w celu przygotowania do wykonywania zawodu komornika,
b) komornik będzie mógł prowadzić kancelarię na terenie swojego rewiru; dopiero brak zaległości w prowadzeniu spraw „z rewiru” przekraczających 6 miesięcy pozwoli na uzyskiwanie premii polegającej na możliwości przyjmowaniu spraw z wyboru wierzyciela, z zastrzeżeniem, że komornik będzie miał prawo prowadzenia tych spraw tylko w granicach apelacji; dodatkowo komornik nie będzie miał możliwości przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela, gdy wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczy 2500, a skuteczność w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji w roku poprzednim nie przekroczy 35%, a także, gdy wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczy 5000,
c) przewiduje się, że oświadczenie majątkowe składane przez komorników będzie uzupełnione o wyraźne wskazanie dochodu z działalności prowadzonej kancelarii i dochodów uzyskanych z innych źródeł i ich wysokości, a także, że kopia oświadczenia będzie przesyłana właściwemu urzędowi skarbowemu,
d) komornika będą obowiązywać przejrzyste zasady w zakresie możliwości dodatkowego zarobkowania (tylko praca naukowo-dydaktyczna) i ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej; komornik będzie mógł utrzymywać się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę w kancelarii;
2. kompleksowe i precyzyjne uregulowanie kwestii nadzoru administracyjnego – prezesów sądów:
a) zostanie rozszerzony nadzór administracyjny nad komornikami poprzez powierzenie go prezesom sądów rejonowych, przy których działają (nadzór odpowiedzialny),
b) nadzór prezesów sądów okręgowych zostanie doprecyzowany, w szczególności poprzez wyraźne wskazanie obowiązku: inicjowania postępowań dyscyplinarnych, zlecania przeprowadzenia wizytacji lub lustracji kancelarii, kierowania komorników i asesorów komorniczych na badania lekarskie i występowania do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska,
c) w projektowanej ustawie zasady zastępstw komorników zostaną zaproponowane w sposób zasadniczo odbiegający od dotychczasowego modelu; na wypadek krótkotrwałej nieobecności (związanej z planowanym urlopem czy zwolnieniem lekarskim) prezes sądu rejonowego będzie wyznaczać zastępcę komornika (inny komornik lub asesor komorniczy, który przepracował na stanowisku asesora komorniczego co najmniej 2 lata);
3. rozszerzenie, a także doprecyzowanie zasad i sposobu sprawowania nadzoru zwierzchniego przez Ministra Sprawiedliwości:
a) do Ministra Sprawiedliwości, poza powołaniem komornika, będzie należeć m.in. decyzja o odwołaniu ze stanowiska np. wobec rażącego lub uporczywego naruszania prawa, czy o zawieszeniu w czynnościach; Minister Sprawiedliwości z urzędu będzie mógł wszcząć postępowanie za rażące i uporczywe naruszenie prawa przez komornika i odwołać go ze stanowiska,
b) nadzór nad działalnością komorników w zakresie kontroli finansowej Minister Sprawiedliwości sprawować będzie przez osoby upoważnione; o terminie kontroli finansowej kancelarii zleconej przez Ministra Sprawiedliwości będzie zawiadamiany właściwy naczelnik urzędu skarbowego, który wyznaczy upoważnionego pracownika do udziału w kontroli;
4. zmiany w obrębie postępowania dyscyplinarnego:
a) zostanie rozszerzony zakres odpowiedzialności dyscyplinarnej m.in. o niewykonanie zaleceń powizytacyjnych, polustracyjnych lub pokontrolnych, jak też zarządzeń organów nadzoru administracyjnego,
b) Minister Sprawiedliwości zachowa rozbudowane kompetencje w zakresie postępowania  dyscyplinarnego komorników, a jego wniosek nadal obligatoryjnie będzie wszczynać postępowanie dyscyplinarne; dodatkowo Minister będzie mieć możliwość zawieszenia komorników w czynnościach, na każdym etapie postępowania dyscyplinarnego – wobec zagrożenia najsurowszymi karami,
c) wprowadzona zostanie zasada, że komornik odpowiada dyscyplinarnie za działania asesorów, którym udzielił upoważnienia, jak za własne zawinione działania lub zaniechania;
5. określenie struktury i zasad działalności samorządu komorniczego:
a) Krajowy Zjazd Komorników zostanie zastąpiony przez Krajowy Zjazd Samorządu Komorniczego; przewiduje się przyznanie asesorom praw członków samorządu,
b) Minister Sprawiedliwości zachowa kompetencje zwierzchniego nadzoru nad samorządem komorniczym; ponadto Minister Sprawiedliwości zostanie wyposażony w uprawnienie do odwołania poszczególnych organów w razie niewywiązywania się przez nie z obowiązków (np. w przypadku odrzucenia rocznego sprawozdania rzecznika dyscyplinarnego), a także będzie mógł się zwrócić do organów samorządu o podjęcie określonej uchwały należącej do właściwości samorządu,
c) zostanie wyeliminowana możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez Krajową Radę Komorniczą;
6. zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego polegające na:
a) modyfikacji właściwości komornika w przypadku prowadzenia egzekucji z ruchomości poprzez wprowadzenie rozwiązania, że właściwym do prowadzenia egzekucji z ruchomości jest komornik przy sądzie rejonowym ogólnej właściwości dłużnika,
b) nowelizacji art. 765 k.p.c., w myśl której otwarcie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego dłużnika komornik będzie mógł zarządzić wyłącznie w asyście Policji, co ma zapobiegać przypadkom ewentualnych naruszeń prawa,
c) wprowadzeniu nowego przepisu – art. 8091 § 1 k.p.c., przewidującego, że czynności dokonywane przez komornika poza kancelarią są utrwalane za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk, o czym komornik uprzedza osoby uczestniczące w tych czynnościach,
d) zmianie art. 845 k.p.c. przewidującej, że komornik będzie mógł zająć tylko ruchomości stanowiące własność dłużnika; ponadto wskazano, iż komornik nie będzie mógł dokonać zajęcia ruchomości lub umorzy postępowanie w niezbędnym zakresie, jeżeli przedstawiono nie budzący wątpliwości dowód na piśmie, że zajęte ruchomości nie stanowią własności dłużnika,
e) przesądzeniu, że skarga na czynność komornika może być wniesiona na urzędowym formularzu, zaś komornik będzie miał obowiązek doręczenia formularza skargi dłużnikowi przy pierwszej czynności egzekucyjnej oraz stronom i uczestnikom obecnym podczas czynności dokonywanej poza kancelarią.
Przewiduje się, że projektowana ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem regulacji dotyczącej europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, która wejdzie w życie z dniem 18 stycznia 2017 r.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPatryk Jaki Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 16 maja 2017 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 06.06.2017
Rejestr zmian