Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD528
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Zasadniczym założeniem, które legło u podstaw prac nad projektem zmian Kodeksu karnego była potrzeba wzmocnienia ochrony prawnokarnej w zakresie czynów godzących w tak fundamentalne dobra prawne jak życie i zdrowie człowieka, wolność seksualna czy własność.  Dla realizacji tych celów niezbędne jest odpowiednie ukształtowanie rodzaju i wysokości sankcji karnej grożącej za dany typ przestępstwa, uwzględniające potrzebę surowej represji wobec sprawców tych czynów, które budzą silną społeczną potrzebę odpłaty i napiętnowania.
Obecny stan prawny nie odpowiada postulatom wynikającym z funkcji ochronnej prawa karnego, przez co nie zapewnia wystarczających narzędzi dla ograniczenia przestępczości i zabezpieczenia istotnych wartości społecznych. W szczególności przewidywane dotychczas sankcje za przestępstwa najcięższe, skierowane przeciwko dobrom prawnym o wysokiej randze w hierarchii dóbr prawnych, nie odzwierciedlają w pełni stopnia społecznej szkodliwości tych przestępstw, prowadząc do zbyt łagodnego traktowania ich sprawców i naruszając w ten sposób społeczne poczucie sprawiedliwości. Projektowane zwiększenie stopnia punitywności - w odniesieniu do obecnego stanu ukształtowanego w zasadniczych zrębach przez Kodeks karny z 1997 r odbywa się na trzech stopniach. Pierwszy stanowią proponowane zmiany w zakresie surowości sankcji karnych i konstrukcji poszczególnych typów czynów zabronionych. Obostrzenia drugiego stopnia przewidują rozszerzenie instytucji nadzwyczajnego zaostrzenia kary. Z kolei obostrzenia trzeciego stopnia dotyczą zmian w ogólnych dyrektywach wymiaru kary ukierunkowanych w stronę wyboru bardziej surowej represji karnej.
Ponadto nowelizacja ma na celu usunięcie powszechnie dostrzeganych na gruncie obowiązujących przepisów kodeksu trudności w racjonalnym i efektywnym stosowaniu instrumentów prawa karnego, zmianę w obrębie tych instytucji, które dotknięte są wadami merytorycznymi, bądź które uniemożliwiają osiąganie pożądanych i oczekiwanych rezultatów w zakresie polityki karnej, w tym w szczególności w płaszczyźnie realizacji funkcji sprawiedliwościowej oraz ochronnej prawa karnego i powiązanych z nią funkcji afirmacyjno-motywacyjnej oraz prewencyjnej. Projekt ukierunkowany jest również na wyeliminowanie niespójności i  luk prawnych, jakie zostały ujawnione w trakcie stosowania obowiązujących unormowań.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Projekt będzie przewidywał:
1. wprowadzenie § 2a w art. 10 k.k., ustanawiającego instytucję quasi recydywy, stosowanej wobec nieletniego po ukończeniu lat 15;
2. wyeliminowanie z katalogu kar w art. 32 k.k.  kary 25 lat pozbawienia wolności, stanowiącej dotychczas odrębny rodzaj kary;
3. wydłużenie kary terminowego pozbawienia wolności do 30 lat;
4. zaostrzenie środków reakcji prawnokarnej, stosowanych wobec sprawców skazanych na karę pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego lub skazanych za przestępstwo wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego. Służyć temu ma zmiana podstawy orzekania środka karnego przewidzianego w art. 41 § la k.k. z fakultatywnej na obligatoryjną;
5. poszerzenie zakresu zastosowania środka karnego określonego w art. 41 a § 2 k.k. poprzez stworzenie podstaw do jego orzeczenia nie tylko w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, ale także na szkodę każdej osoby;
6. podkreślenie roli prewencji ogólnej wśród sądowych dyrektyw wymiaru kary;
7. dodanie nowego przepisu przewidującego, że sąd skazując za przestępstwo czyn ciągły wymierza karę powyżej dolnej granicy zagrożenia do podwójnej wysokości górnej granicy ustawowego zagrożenia;
8. podwyższenie granic możliwej do orzeczenia kary w warunkach multirecydywy z art. 64 § 2 k.k.;
9. uchylenie art. 75a k.k., dotyczącego możliwości zamiany na nieodpłatną kontrolowaną pracę na cele społeczne kary warunkowo zawieszonej, która fakultatywnie podlegałaby wykonaniu;
10. wydłużenie w art. 76 k.k. okresu do zatarcia skazania w przypadku zawieszenia kary (z 6 miesięcy do roku), z wyłączeniem kary pozbawienia wolności, która tylko częściowo została warunkowo zawieszona;
11. wprowadzenie w art. 77 § 3 k.k. obligatoryjnego zakazu zastosowania warunkowego zwolnienia wobec sprawcy, co do którego orzeczono karę dożywotniego pozbawienia wolności  za czyn popełniony przez niego po uprzednim skazaniu za inne przestępstwo na karę dożywotniego pozbawienia wolności;
12. wprowadzenie w art. 77 § 4 k.k. możliwości fakultatywnego orzeczenia zakazu zastosowania warunkowego zwolnienia wobec sprawcy skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności;
13. dodanie zapisów statuujących, że osobę skazaną na karę dożywotniego pozbawienia wolności można warunkowo zwolnić po odbyciu 35 lat kary (art. 78 § 3 k.k.);
14. wydłużenie okresu próby w przypadku zastosowania warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności poprzez zapis, że trwa on dożywotnio (art. 80 §3 k.k.);
15. modyfikacja zasad i wymiaru kary łącznej, wyłączających możliwość zastosowania pełnej absorpcji;
16. wydłużenie okresu karalności w przypadku zbrodni zabójstwa z 30 do 40 lat (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.);
17. wprowadzenie unormowania przewidującego, że karalność czynu ulega wydłużeniu przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia innego przestępstwa w toku już wszczętego postępowania;
18. z uwagi na rezygnację z kary 25 lat pozbawienia wolności, stanowiącej dotychczas odrębny rodzaj kary (uchylenie art. 32 pkt 4 k.k.), konieczna jest modyfikacja w odpowiednim zakresie tych przepisów części szczególnej k.k., które jako możliwą do orzeczenia aktualnie przewidują karę 25 lat pozbawienia wolności. Zmiany te mają charakter dostosowawczy i dotyczą art. 117 § 1, art. 118 § 1 i 2, art. 118a §1 i 2, art. 120, art. 122 § 1, art. 123 § 1 i 2, art. 127 § 1, art. 130 § 4, art. 134, art. 148 § 1 i 2, art. 156 § 3, art. 163 § 3, art. 166 § 3, art. 252 § 2, art. 277a § 1, art. 310 § 1 k.k.;
19. zmiana granic zagrożeń karnych w poszczególnych typach czynów zabronionych w związku z wydłużeniem terminowej kary pozbawienia wolności: 2-15 lat pozbawienia wolności, 3-20 lat pozbawienia wolności, 5-25 lat pozbawienia wolności, 8-30 lat pozbawienia wolności oraz dożywotnie pozbawienie wolności, 10 – 30 lat pozbawienia wolności oraz dożywotnie pozbawienie wolności, 12 – 30 lat pozbawienia wolności oraz dożywotnie pozbawienie wolności;
20. wprowadzenie nowych typów przestępstw:
- przygotowanie do zabójstwa,
- przyjęcie zlecenia dokonania zabójstwa,
- nieumyślne spowodowanie śmierci więcej niż jednej osoby,
- kwalifikowane typy przestępstw pedofilskich,
- kwalifikowane typy łapownictwa,
- uchylanie się od wykonania środka kompensacyjnego,
- przedłożenie fałszywego oświadczenia celem uzyskania dokumentu urzędowego,
- kradzież szczególnie zuchwała,
- nieuprawnione dokonanie transakcji płatniczej przy użyciu pieniądza elektronicznego,
- kwalifikowane typy przestępstw przeciwko mieniu ze względu na wartość przedmiotu czynu,
- kwalifikowane typy przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu ze względu na wartość przedmiotu czynu,
- utrudnianie przebiegu przetargu,
- zabór tablic rejestracyjnych i ich użycie powodujące utrudnienie identyfikacji pojazdu.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarcin Warchoł Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2019 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 14 maja 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 14.05.2019
Rejestr zmian