Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD458
Tytuł

Projekt ustawy o systemie rekompensat dla przemysłów energochłonnych

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Ceny energii na rynku hurtowym w Polsce należą do jednych z wyższych w Europie i najwyższych w porównaniu do uprzemysłowionych krajów sąsiednich. Analizując ceny rocznych kontraktów na zakup energii elektrycznej w Polsce, Niemczech, Słowacji, Czechach oraz Rumunii w latach 2015-2018, ceny na polskim rynku znacząco odbiegają zarówno pod względem poziomu jak i trendu, w jakim porusza się średnia cena energii elektrycznej u naszych bezpośrednich sąsiadów. Średnio w analizowanym okresie ceny w Polsce były wyższe o 20% w stosunku do Niemiec, 23% - Czech, 18% - Słowacji, oraz 5% w stosunku do Rumunii.
Za wzrost ceny energii na rynku hurtowym odpowiada obecnie system ETS wymuszający zakup uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. Jeszcze w grudniu 2017 r.  ceny uprawnień kształtowały się na poziomie ok. 8 EUR , podczas gdy w sierpniu 2018 r. przekroczyły poziom 21 EUR. Oznacza to, że w okresie ośmiu miesięcy nastąpił prawie trzykrotny wzrost ceny uprawnień, przy czym wszelkie prognozy zakładają ich dalszy wzrost. Szacuje się, iż wytworzenie 1MWh wymaga zakupu przez elektrownie węglowe ok. 1 uprawnienia, co bezpośrednio znajduje odzwierciedlenie w cenie energii, która  od początku 2017 r. wzrosła o ponad 30%, z 168,38 zł do 225,95 zł   (notowania BASE2019 TGE z dni: 1.01.2017 r oraz 26.07.2018 r.).
Za wzrost cen uprawnień do emisji w ostatnim czasie odpowiedzialna jest reforma systemu ETS, w ramach której podjęto szereg działań mających trwale ograniczyć podaż uprawnień do emisji. Wysokie już obecnie i rosnące w przyszłości ceny energii będą miały bardzo negatywny wpływ na konkurencyjność krajowego przemysłu energochłonnego. W przypadku przedsiębiorstw energochłonnych, koszty energii mogą stanowić nawet 40% kosztów przetworzenia i są kluczowym czynnikiem wpływającym na międzynarodową konkurencyjność przemysłu. Różnice te wynikają zarówno z różnic cen hurtowych energii jak i kosztów regulacyjnych. Ze względu na istniejące ograniczenia systemowe, zdolności handlowe importu energii są praktycznie zerowe, co oznacza że ceny hurtowe w Polsce znacząco odchylają się od cen w krajach sąsiednich.
Duże obciążenie stanowią również koszty regulacyjne. W krajach sąsiednich, przede wszystkim w Niemczech, odbiorcy energochłonni cieszą się znaczącymi ulgami w kosztach regulacyjnych. Oprócz tego objęci są systemem rekompensat z tytułu pośrednich kosztów emisji oraz korzystają z możliwości świadczenia usługi zarządzania popytem energii (DSR). W rezultacie całkowity koszt energii (uwzględniający ceny hurtowe i narzuty regulacyjne) dla odbiorców energochłonnych w Polsce jest o 70% wyższy w porównaniu z odbiorcami w Niemczech. Dalszy wzrost cen energii oznacza dla przemysłów energochłonnych utratę konkurencyjności i w relatywnie krótkiej perspektywie konieczność likwidacji produkcji, a co za tym idzie miejsc pracy. Zgodnie z danymi za 2016 r. łącznie sektor energochłonny wspiera miejsca pracy dla ok. 1,3 mln osób (ok. 8,3% pracujących w Polsce ogółem). Przemysł energochłonny zatrudnia w Polsce ok 400 tys. osób i w wielu miastach jest głównym pracodawcą.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Prawo Unii Europejskiej pozwala przeznaczyć część środków, uzyskanych przez państwa członkowskie w związku ze sprzedażą uprawnień do emisji, na rekompensaty dla przemysłu. Celem takiego systemu jest zrekompensowanie kosztów ponoszonych przez przemysły energochłonne, wynikających z uwzględnienia w cenie energii faktu zakupu uprawnień do emisji przez przedsiębiorstwa energetyczne.. Rekompensaty mają na celu ograniczenie wpływu przenoszenia kosztów uprawnień do emisji gazów cieplarnianych zakupionych przez producentów energii na jej odbiorców.

Celem projektowanej ustawy jest coroczne przyznawanie rekompensat przemysłom energochłonnym (ok. 300 podmiotów) ze względu na wzrost cen energii wynikających z rosnących kosztów uprawnień do emisji.

Najważniejsze elementy systemu rekompensat:

- Wysokość uzależniona od następujących czynników:

  1. poziomu dochodów z aukcji uprawnień do emisji, w roku poprzedzającym rok za który przyznawane są rekompensaty (n-1);
  2. wartości rekompensat dla wszystkich instalacji uprawnionych do rekompensat wobec których złożone zostały wnioski;
  3. poziomu intensywności pomocy publicznej w danym roku;
  4. krajowego wskaźnika emisyjności CO2;
  5. średniorocznej ceny uprawnień do emisji, ustalonej na podstawie dziennych cen zamknięcia dla kontraktów z dostawą w grudniu roku, za który przyznawane są rekompensaty (n), obserwowanej w roku poprzednim (n-1);
  6. średniorocznej wielkości produkcji lub zużycia energii w latach 2005-2011 (lub w latach kolejnych, jeżeli spełnione są warunki o których mowa w ustawie) przypisanej do produkcji uprawnionych do rekompensat produktów;
  7. wskaźnika efektywności zużycia energii elektrycznej lub wskaźnika zużycia rezerwowej energii elektrycznej;
  8. ilości energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł nieuczestniczących w systemie ETS lub pochodzącej ze źródeł w których spalana jest biomasa, wyprodukowanej na własne potrzeby i zużytej w roku za który przyznawane są rekompensaty;

-  Podmioty uprawnione – przedsiębiorstwa spełniające następujące warunki:

  1. prowadzące instalacje w sektorach energochłonnych wskazanych w projektowanej ustawie, rekompensaty przyznawane są tylko w odniesieniu do produkcji uprawnionych produktów;
  2. zużywające energie elektryczną pochodzącą ze źródeł innych, niż własne źródła wytwórcze nieuczestniczące w systemie ETS;
  3. złożyły wniosek o wypłatę rekompensat za poprzedni rok;

- Finansowanie: środki finansowe przeznaczone na wypłatę rekompensat za dany rok kalendarzowy stanowią nie więcej niż 25% przychodów ze sprzedaży uprawnień do emisji w drodze aukcji w roku poprzedzającym rok, za który przyznawane są rekompensaty. W przypadku, gdy wartość wniosków o rekompensaty przewyższa pulę dostępnych środków, kwota rekompensaty pomniejszana jest proporcjonalnie dla wszystkich instalacji uprawnionych do rekompensa

- Instytucja zarządzająca – Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii.

 

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMPiT
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarcin Ociepa Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMPiT
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIV kwartał 2018 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-