Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUC132
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o ochronie baz danych

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązany jest do implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1564 z dnia 13 września 2017 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z określonych utworów i innych przedmiotów chronionych prawem autorskim i prawami pokrewnymi z korzyścią dla osób niewidomych, osób słabowidzących lub osób z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznawanie się z drukiem oraz w sprawie zmiany dyrektywy 2001/29/WE w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym. Termin implementacji upływa 11 października 2018 r. Dyrektywa powyższa ma na celu dostosowanie prawa unijnego do międzynarodowych zobowiązań Unii wynikających z Traktatu z Marrakeszu o ułatwieniu dostępu do opublikowanych utworów osobom niewidomym, słabowidzącym i osobom z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznawanie się z drukiem („traktat z Marrakeszu”).
Traktat z Marrakeszu został przyjęty w 2013 r. na forum Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w celu ułatwienia dostępności i transgranicznej wymiany książek i innych materiałów drukowanych w formatach umożliwiających dostęp osobom niepełnosprawnym na całym świecie. Traktat został podpisany przez Unię[1] w kwietniu 2014 r. a decyzją z dnia 15 lutego 2018 r. Rada zadecydowała o jego ratyfikacji w imieniu Unii Europejskiej[2]. Traktat nakłada na strony obowiązek określenia wyjątków i ograniczeń praw autorskich i pokrewnych na potrzeby osób niewidomych, słabowidzących i osób z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznawanie się z drukiem i umożliwia transgraniczną wymianę kopii książek w specjalnych formatach, w tym audiobooków oraz innych materiałów drukowanych między państwami, które są stronami Traktatu. Unia podjęła więc polityczne zobowiązanie do wykonania postanowień Traktatu, które zostało od tego czasu jeszcze wzmocnione zarówno przez Radę, jak i Parlament Europejski. Beneficjenci traktatu z Marrakeszu, tj. osoby niewidome, słabowidzące lub osoby z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznawanie się z drukiem, napotykają liczne przeszkody w dostępie do książek i innych materiałów chronionych prawem autorskim i prawami pokrewnymi. Szacuje się, że dostępność książek w formatach umożliwiających dostęp osobom z niepełnosprawnościami uniemożliwiającymi zapoznawanie się z drukiem wynosi między 7 %[3] a 20 %[4] pomimo faktu, że technologia cyfrowa znacznie ułatwia publikowanie w formatach umożliwiających dostęp osobom niepełnosprawnym[5]. Tego rodzaju formaty obejmują np. druk alfabetem Braille’a, duży druk, książki elektroniczne i audiobooki ze specjalną nawigacją, audiodeskrypcję i transmisje radiowe.

 

[1] Decyzja Rady 2014/221/UE z dnia 14 kwietnia 2014 r. w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Traktatu z Marrakeszu o ułatwieniu dostępu do opublikowanych utworów osobom niewidomym, niedowidzącym i cierpiącym na inne zaburzenia odczytu druku (Dz.U. L 115 z 14.4.2014, s. 1).

[3] LISU dla Royal National Institute of Blind People (RNIB, Królewski Narodowy Instytut Niewidomych), Availability of accessible publications – 2011 update (Dostępność publikacji w formatach umożliwiających dostęp osobom niepełnosprawnym – aktualizacja 2011 r.), październik 2011 r.

[4] Catherine Meyer-Lereculeur, Exception ʻhandicapʼ au droit d’auteur et développement de l’offre de publications accessibles à l’ère numérique [Wyjątek w prawie autorskim związany z niepełnosprawnością i oferta publikacji w formatach umożliwiających dostęp osobom niepełnosprawnym w erze cyfrowej], maj 2013 r.

[5] Dane odnoszą się do dostępności w niektórych, lecz nie wszystkich formatach umożliwiających dostęp osobom niepełnosprawnym.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Wdrożenie dyrektywy wymaga wprowadzenia zmian legislacyjnych przez dokonanie zmian ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1191) oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o ochronie baz danych  (Dz. U. poz. 1402, z 2004 r. poz. 959 oraz z 2007 r. poz. 662 i 1238).
Projekt ustawy obejmuje w szczególności następujące zmiany:
1) określenie kręgu beneficjentów, do którego należeć będą osoby niewidome, słabowidzące oraz osoby, które mają ograniczoną zdolność postrzegania lub czytania i które w związku z tym nie są w stanie czytać utworów wyrażonych słowem pisanym w zasadniczo takim samym stopniu jak osoba bez takiego ograniczenia,
2) implementację wyjątku w zakresie praw autorskich, uprawniającego do wykonywania i rozpowszechniania – bez zgody autora utworu – kopii w formacie możliwym do odczytania przez beneficjentów,
3) określenie kręgu upoważnionych podmiotów uprawionych do wykonywania i przekazywania kopii utworów.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMKiDN
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPaweł Lewandowski Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMKiDN
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIII kwartał 2018 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 20.07.2018
Rejestr zmian