Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuRD385
Tytuł

Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutyczno-edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych na lata 2018–2022

Rodzaj dokumentuprojekty rozporządzeń
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

W Polsce, wg danych prezentowanych przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa[1], w zależności od sezonu, mogą występować różne zagrożenia naturalne. Dotyczy to nie tylko powodzi, której prawdopodobieństwo wystąpienia jest znaczne, ale także takich zjawisk jak susze, pożary lasów, wichury czy epidemie grypy. Okresy występowania różnych zagrożeń mogą się pokrywać.
Z przeprowadzonej analizy wynika, że zagrożeniami powodującymi największe straty są powodzie, wichury, trąby powietrzne i silne mrozy. Określając hierarchię zagrożeń wzięto pod uwagę skutki dla życia i zdrowia ludzkiego oraz szacowaną wielkość strat finansowych.
Występujące w latach 2015 - 2017 r. na terenie kraju niekorzystne zjawiska atmosferyczne (huragany, deszcze nawalne, gradobicia i powodzie), spowodowały w gospodarstwach domowych i rolnych znaczne szkody materialne. Wielu uczniów z rodzin dotkniętych skutkami niekorzystnych zjawisk atmosferycznych utraciło podstawowe wyposażenie edukacyjne albo nie mogło sobie na nie pozwolić, gdyż rodzina, doświadczona nagłym traumatycznym zdarzeniem, musiała zmienić priorytety nabywcze. Niejednokrotnie rodziny uczniów straciły dorobek życia, a także poczucie bezpieczeństwa i stabilności. W obliczu silnych negatywnych bodźców emocjonalnych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, mogło pojawić się zaburzenie stresowo pourazowe - rodzaj zaburzenia lękowego, które jest wynikiem przerażającego, zagrażającego życiu, niebezpiecznego doświadczenia (PTSD – posttraumatic stress disorder)[2], które nieleczone prowadzi do głębokich upośledzeń emocjonalnych lub, w najłagodniejszej formie, do czasowego wycofania z realizacji pasji i zaniechania rozwoju intelektualnego.

Jak wynika z danych prezentowanych przez Ministerstwo Środowiska na rządowej stronie[3] dotyczącej klimatu w Polsce, częstotliwość pojawiania się trudnych zjawisk atmosferycznych ma tendencję eskalującą. Cykliczność występowania niekorzystnych zjawisk atmosferycznych oraz ich skala wskazują na konieczność zaplanowania z wyprzedzeniem działań pomocowych, mających na celu wsparcie w zakresie finansowym i psychologicznym dzieci i uczniów, których rodziny znajdą się w sytuacji utraty stabilności finansowej i emocjonalnej, spowodowanej zjawiskiem przyrodniczym o charakterze ekstremalnym, gwałtownym, występującym nieregularnie.

Biorąc pod uwagę dane pochodzące ze źródeł rządowych, jak również doświadczenia lat ubiegłych - Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje przygotowanie Rządowego programu pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutyczno-edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych na lata 2018–2022. Wprowadzenie programu zagwarantuje możliwość szybkiej reakcji państwa zaraz po wystąpieniu szkód i zminimalizowania w psychice dzieci i uczniów skutków nagłych, negatywnych zdarzeń.

Celem Rządowego programu pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutyczno-edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych na lata 2018–2022 będzie:
- umożliwienie zakupu wyposażenia edukacyjnego dla dzieci i uczniów w przypadku, gdy uległo ono zniszczeniu lub gdy jego nabycie, ze względów ekonomicznych wynikających ze zdarzeń losowych, będzie utrudnione lub niemożliwe,
- zapewnienie pomocy terapeutycznej uczniom poszkodowanym w wyniku wystąpienia żywiołu oraz stworzenie, w trakcie wyjazdów terapeutyczno-edukacyjnych, warunków edukacyjnych i wychowawczych, które będą zmniejszać negatywne przeżycia,
- zapewnienie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych dzieciom i uczniom poszkodowanym w wyniku wystąpienia żywiołu oraz stworzenie warunków edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, które będą zmniejszać negatywne przeżycia i pozwolą dziecku lub uczniowi pozostać w najbliższym znanym otoczeniu.

W latach poprzednich realizacja przedmiotowej pomocy odbywała się na podstawie przygotowywanego na każdy rok programu rządowego, który określał zakres, cel i wysokość środków finansowych. Dane z analizy rozliczenia programu w latach 2014-2017 świadczą o dużej potrzebie działań w tym zakresie.
W czterech analizowanych latach z przedmiotowego programu skorzystało łącznie 8.136 osób.

Statystyki wskazują również na nieprzewidywalność skali zdarzeń gdyż:
- w 2014 r. liczba dzieci i uczniów korzystających z programu wyniosła 700,
- w 2015 r. liczba dzieci i uczniów korzystających z programu wyniosła 2.318,
- w 2016 r. liczba dzieci i uczniów korzystających z programu wyniosła 306,
- w 2017 r. liczba ta wyniosła już 4.812 osób.

Pomimo różnicy w liczbie odbiorców programu, w poszczególnych latach, wartość pomocy dla wszystkich województw, nie przekroczyła planowanych 5 mln zł rocznie. Biorąc pod uwagę powyższe dane -  MEN zakłada, że potencjalna liczba odbiorców programu to ok. 2 000 dzieci i uczniów rocznie.

Zakłada się, że wysokość łącznej pomocy dla jednego dziecka/ucznia, nie może przekroczyć 2.500  zł, w tym 1.000 zł na wypłatę zasiłku losowego na cele edukacyjne, zaś pozostała kwota (w zależności od decyzji rodziców), mogłaby zostać przeznaczona na wyjazd terapeutyczno-edukacyjny lub zajęcia opiekuńcze i zajęcia terapeutyczno-edukacyjne.
Przyjmując ww. założenia w każdym roku budżetowym wysokość nakładów, na realizację programu, wynosiłaby ok. 5.000 tys. zł (2.000 odbiorców x 2.500 zł = 5.000 tys. zł).

W opinii MEN przyjęcie wieloletniego programu sprzyja pełniejszemu wykorzystaniu jego możliwości. Informacje z jednostek samorządu terytorialnego potwierdzają zasadność przygotowania programu wieloletniego. Proponowany wieloletni program będzie sprzyjał rozwojowi lokalnych działań podejmowanych już w momencie wystąpienia nagłych zjawisk atmosferycznych. Program skierowany jest na udzielenie natychmiastowej pomocy (w każdej porze roku), poszkodowanym dzieciom i uczniom.


[1] https://rcb.gov.pl/wp-content/uploads/RCB-Zagro%C5%BCenia-okresowe-w-Polsce-aktualizacja.pdf

[2] Określonego na podstawie Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10 International Classification of Diseases).

[3] http://klimada.mos.gov.pl/zmiany-klimatu-w-polsce/konsekwencje-zmian-klimatu/

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Uchwała Rady Ministrów w sprawie Rządowego programu pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutyczno-edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych na lata 2018–2022, pozwoli na przyjęcie rozwiązań wspierających dzieci i uczniów oraz ich rodziny w sytuacjach dla nich szczególnie trudnych, występujących bezpośrednio po nagłych zjawiskach atmosferycznych. Zaproponowane rozwiązania są ściśle powiązane z wyrównywaniem szans edukacyjnych oraz zapewnieniem dalszego prawidłowego funkcjonowania dzieci i młodzieży.

Program rządowy pozwoli na udzielenie pomocy w formie:
- zasiłków losowych w wysokości od 500 zł do 1.000 zł na ucznia,
- wyjazdu terapeutyczno–edukacyjnego finansowanego z budżetu państwa do kwoty 1.300 zł na ucznia,
- zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych w najbliższym otoczeniu dziecka lub ucznia do kwoty 1.500 zł.

Z zastrzeżeniem, że maksymalna kwota pomocy nie przekroczy łącznie 2.500 zł na jedno dziecko/ucznia.
W przypadku wypłaty zasiłku losowego - ma on umożliwić zakup wyposażenia edukacyjnego dla uczniów.

W związku ze stratami ponoszonymi przez rodziny w wyniku wystąpienia nagłych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.), przewiduje udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Przyznanie zasiłku celowego, wypłacanego w wysokości do 6.000 zł, stanowić będzie podstawę do udzielenia pomocy w ramach Rządowego programu pomocy dzieciom i uczniom w formie zasiłku losowego na cele edukacyjne, pomocy uczniom w formie wyjazdów terapeutyczno-edukacyjnych oraz pomocy dzieciom i uczniom w formie zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych na lata 2018–2022.
Zasiłek na cele edukacyjne będzie miał formę jednorazową.

W przypadku korzystania przez ucznia z wyjazdu terapeutyczno–edukacyjnego przewiduje się możliwość złożenia oświadczenia o poniesionych stratach, które po pozytywnej weryfikacji przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) będzie stanowić podstawę do udzielenia wsparcia ze strony budżetu państwa.
Przyznanie dzieciom i uczniom dofinansowania do zakupu niezbędnego wyposażenia edukacyjnego będzie rozszerzeniem katalogu realizowanych instrumentów pomocy materialnej państwa, w zakresie wspierania rodzin, w związku ze stratami poniesionymi w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Cykliczność pojawiania się niekorzystnych zjawisk atmosferycznych oraz ich skala wskazują na konieczność podjęcia działań o charakterze wyprzedzającym, które będą mechanizmem pomocy dla określonej grupy odbiorców od chwili pojawienia się szkód oraz ich wstępnego zidentyfikowania przez pomoc społeczną lub samych poszkodowanych.

Na realizację programu w latach 2018 - 2022 planuje się przeznaczyć łącznie 25 mln zł, po 5 mln zł w każdym roku, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa poz. 26”.
W latach 2014-2017 zadanie to było również finansowanie ze środków rezerwy celowej budżetu państwa poz. 26.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMEN
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarzena Machałek Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMEN
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIII kwartał 2018 r. - ZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 12 września 2018 r. w trybie obiegowym
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 23.10.2018
Rejestr zmian