Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów


Numer projektuZD4
Tytuł
Rodzaj dokumentuzałożenia do projektów ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Nabycie przedsiębiorstwa osoby fizycznej w ramach dziedziczenia ustawowego bądź testamentowego, w wyniku zapisu windykacyjnego (art. 981par. 2 pkt 3 k.c.), a także w związku z zastrzeżeniem w umowie spółki cywilnej wejścia do spółki na miejsce zmarłego wspólnika jego spadkobierców (art. 872 k.c.) - w przeciwieństwie do sukcesji przedsiębiorstwa działającego w ramach spółki prawa handlowego - nie oznacza możliwości jego przejęcia z chwilą otwarcia spadku i zachowania ciągłości jego funkcjonowania. Nabycie to dotyczy jedynie składników materialnych i niematerialnych o charakterze majątkowym, które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku jej podjęcia przez spadkobiercę lub zapisobiercę na własny rachunek bądź wniesienia ich do istniejącej lub nowozawiązywanej spółki prawa handlowego. Wznowienie działalności przez następcę lub następców prawnych zmarłego przedsiębiorcy wymaga uregulowania spraw spadkowych, rejestracji działalności, pozyskania na nowo pracowników, kooperantów i kontrahentów, niekiedy także uzyskania koniecznych pozwoleń i zgód organów administracji publicznej. Rozpoczęcie od nowa działalności przedsiębiorstwa może być więc odsunięte daleko w czasie, niezależnie od woli spadkobierców zainteresowanych kontynuacją działalności przedsiębiorstwa.
Skala problemu dotyczy obecnie ok. 100 przypadków w miesiącu  i będzie się zwiększać w perspektywie najbliższych lat. Grupa przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, którzy zaczęli swoją aktywność gospodarczą na przełomie lat 90 XX w., po przełomie ustrojowym, wchodzi bowiem w wiek, w którym znacząco wzrasta statystyczne ryzyko zgonu albo ciężkich chorób (w CEIDG jest wpisanych ponad 80 tys. osób, które ukończyły 65 rok życia). Należy mieć także na uwadze przypadki nagłych chorób lub nieszczęśliwych wypadków, w wyniku których przedsiębiorstwo niespodziewanie traci jedyną osobę uprawnioną do zarządzania nim.
Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia ułatwień dla spadkobierców, ewentualnie – osób trzecich, w przejęciu przedsiębiorstwa i zapewnieniu ciągłości jego funkcjonowania po śmierci przedsiębiorcy. Zmiany powinny zmierzać również do wzmocnienia ochrony praw osób trzecich związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, w tym przede wszystkim pracowników, kooperantów i kontrahentów - negatywne skutki zgonu przedsiębiorcy bezpośrednio dotyczą także ich. Dzięki nieprzerwanemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, w dalszym ciągu będą generowane zyski z działalności gospodarczej, zachowane zostaną miejsca pracy, regulowane będą zobowiązania wobec kontrahentów oraz zobowiązania publicznoprawne, a ponadto zwiększą się szanse na rozwój w przyszłości przedsiębiorstwa, stanowiącego niekiedy dorobek życia przedsiębiorcy.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Rozwiązanie problemu wymaga kompleksowej regulacji i w związku z tym proponuje się:
1. czasowe umożliwienie posługiwania się w obrocie gospodarczym i kontaktach z urzędami firmą oraz numerami: NIP i REGON i z innych rejestrów zmarłego przedsiębiorcy;
2. umożliwienie (i) przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi ustanawiania przedstawiciela, który mógłby prowadzić przedsiębiorstwo także po jego śmierci oraz (ii) spadkobiercą, a w wyjątkowych przypadkach sądowi, powierzania do czasu zakończenia formalności spadkowych, tj. do czasu działu spadku, jednej osobie prowadzenia spraw przedsiębiorstwa (prokurent mortis causa), do którego zadań należałoby:
a) dokonywanie czynności związanych z przedsiębiorstwem w zakresie czynności zwykłego zarządu, a w zakresie przekraczającym taki zarząd, po uzyskaniu zgody sądu,
b) wykonywanie czynności prawnych i faktycznych z zakresu prawa pracy,
c) zawieranie, wykonywanie i rozwiązywanie umów, w tym także umów zawartych przed śmiercią przedsiębiorcy (np. umowy kredytu, leasingu itp.),
d) regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych i publicznoprawnych związanych z działalnością przedsiębiorstwa,
e) reprezentowanie spadkobierców w postępowaniach sądowych, administracyjnych, administracyjnosądowych i podatkowych oraz przed sądem polubownym w sprawach dotyczących przedsiębiorstwa,
f) dysponowanie rachunkiem bankowym przedsiębiorcy wykorzystywanym przy prowadzeniu przedsiębiorstwa;
3. zapewnienie kontynuacji stosunków prywatnoprawnych (umowy cywilnoprawne, umowy o pracę);
4. umożliwienie wykonywania - niezbędnych do prowadzenia danego rodzaju działalności gospodarczej - uprawnień i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych i innych rozstrzygnięć organów administracji publicznej, w szczególności obejmujących udzielone koncesje, licencje i zezwolenia;
5. wprowadzenie co do zasady możliwości rozliczania na bieżąco należności publicznoprawnych, w szczególności podatkowych, a także ustalenie odrębnego terminu zapłaty przez spadkobierców podatku dochodowego, związanego z działalnością przedsiębiorstwa w okresie przejściowym, do czasu zakończenia spraw spadkowych.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMRiF
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMariusz Haładyj Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMRiF
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMWYCOFANY
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)

Problem, który ma zostać rozwiązany w wyniku interwencji legislacyjnej – zapewnienie kontynuacji prowadzenia działalności gospodarczej po śmierci osoby fizycznej wpisanej do CEIDG – jest niezwykle istotny dla funkcjonowania firm z sektora MŚP i dotyczy około 1200 przypadków rocznie, przy czym liczba ta, według prognoz, ma w najbliższych latach wzrosnąć, z uwagi na starzenie się pokolenia, które po transformacji ustrojowej podjęło się prowadzenia działalności na własny rachunek.
Pakiet ułatwień dla firm z sektora MŚP („100 zmian dla firm”), w tym wprowadzenie zmian legislacyjnych dotyczących sukcesji przedsiębiorstw rodzinnych, został przewidziany w harmonogramie Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju – założono, że zostanie on wykonany do początku 2018 r. Cel ten znajduje potwierdzenie również w projekcie z dnia 29 lipca 2016 r. – „Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”.
Z uwagi na istotność regulowanej materii dla funkcjonowania firm z sektora MŚP oraz na konieczność wykonywania przyjętych przez Radę Ministrów dokumentów programowych, zasadne jest zaprzestanie dalszych prac nad projektem założeń projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z sukcesją przedsiębiorstwa osoby fizycznej i niezwłoczne  rozpoczęcie prac nad projektem ustawy regulującej opisaną materię – przy wykorzystaniu wyników analiz, uzgodnień i konsultacji przeprowadzonych na etapie procedowania założeń.
Ponadto, w toku konsultacji partnerzy społeczni podkreślali, że z uwagi na pilną potrzebę wprowadzenia projektowanych zmian w zakresie sukcesji przedsiębiorstw dalsze prace legislacyjne powinny być prowadzone już nie na podstawie ogólnych założeń, ale projektu ustawy. Stanowisko takie zajęła także – w pozytywnej opinii o projekcie założeń – Rada Legislacyjna.

Data modyfikacji 30 grudnia 2016, 12:23
Rejestr zmian