Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD74
Tytuł

Projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary
POPRZEDNI TYTUŁ: Projekt ustawy o zmianie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary oraz ustawy - Kodeks postępowania karnego

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Odpowiedzialność osób prawnych lub szerzej - podmiotów zbiorowych - za czyny zabronione jest istotnym komponentem mechanizmu przeciwdziałania i zwalczania poważnej przestępczości gospodarczej i skarbowej, w tym także o charakterze korupcyjnym. Pomimo że stosowne uregulowania istnieją w Polsce od kilkunastu lat, są one całkowicie nieefektywne. Liczba spraw prowadzonych wobec podmiotów zbiorowych jest niewielka. W 2015 r. do sądów wpłynęło 14 spraw, w 2014 r.- 31 spraw, w 2013 r. - 26 spraw. Przeprowadzone analizy wskazują również na nieznaczną wysokość kar nakładanych w trybie ustawy, co może wskazywać na to, że jest ona używana głównie wobec małych podmiotów zbiorowych. Wypacza to koncepcję odpowiedzialności osób prawnych i prowadzi do wniosku, iż przyjęty w Polsce model nie sprawdził się.
Efektywność regulacji odnoszących się do odpowiedzialności podmiotów zbiorowych ma również istotne znaczenie z uwagi na zobowiązania międzynarodowe wynikające z wiążących Polskę instrumentów prawnych Unii Europejskiej, Rady Europy i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Instrumenty te, niezależnie od ich szczegółowego merytorycznego zakresu, przewidują obowiązek wprowadzenia sprawnie funkcjonującego systemu odpowiedzialności osób prawnych i zapewnienia, by podlegały one skutecznym i odstraszającym sankcjom, proporcjonalnym do wagi popełnionych na ich korzyść przestępstw. W tym świetle OECD zwracała w raportach ewaluacyjnych uwagę na niewydolność istniejącego w Polsce systemu odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Istota projektowanych zmian polega na wyeliminowaniu uprzedniego skazania osoby fizycznej jako warunku odpowiedzialności podmiotu zbiorowego. Ta obowiązująca obecnie przesłanka formalna ma być zastąpiona przesłanką materialną, polegającą na ustaleniu, że osoba fizyczna pełniąca określone funkcje w podmiocie zbiorowym popełniła czyn zabroniony, które przyniósł lub mógł przynieść temu podmiotowi korzyść. Kwestia ta będzie mogła być rozstrzygnięta samodzielnie przez sąd w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, niezależnie od skazania.
Konsekwencją tej zmiany jest umożliwienie prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego oraz prowadzenie procesu w takiej sprawie jednocześnie z procesem przeciwko osobie fizycznej.
Zakłada się podwyższenie progu i pułapu ustawowej wysokości kar pieniężnych oraz odejście od powiązania wysokości kary z wysokością przychodu osiągniętego przez podmiot zbiorowy. Umożliwi to orzeczenie kary pieniężnej wobec podmiotu, który posiada majątek, a nie wykazuje przychodu.
Projektuje się również możliwość umorzenia postępowania, jeżeli nawet najniższa kara byłaby niewspółmierna. Wynika to z założenia, że omawiane postępowanie jest przeznaczone dla spraw poważnych. Nie ma być ono stosowane w sprawach drobnych.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarcin Warchoł Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 8 stycznia 2019 r. z autopoprawką
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 20.02.2019
Rejestr zmian