Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD33
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Niniejszy projekt stanowi część przygotowanego przez Ministerstwo Rozwoju pakietu: „100 zmian dla firm – Pakiet ułatwień dla przedsiębiorców”.
Jednym z kluczowych problemów, z jakimi borykają się zarówno przedsiębiorcy jak i inni obywatele, jest formalizm i przewlekłość procedur administracyjnych.
Formalizm i władczość w stosowaniu procedur oraz niewielkie zainteresowanie organów tym, by przekonywać strony do zasadności swoich rozstrzygnięć, sprzyjają zaskarżaniu aktów administracji do sądu.
Ponadto, rozpoznawanie spraw administracyjnych trwa zdecydowanie zbyt długo. Wielomiesięczne oczekiwanie na ostateczną decyzję administracyjną wynika przede wszystkim z:
- „piętrowości” procedur administracyjnych, czyli konieczności zaskarżenia decyzji w trybie administracyjnym przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego; w przypadku decyzji wydawanych przez organy centralne (np. ministra), strona zmuszona jest wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, mimo, że skuteczność takich wniosków jest bardzo niewielka, a wniosek przedłuża rozpoznanie sprawy co najmniej o kilka tygodni;
- zbyt częstego wydawania przez organy odwoławcze decyzji kasatoryjnych, tj. uchylających decyzję organu I instancji i przekazujących sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji – takie rozstrzygnięcia powinny zapadać wyjątkowo, a tymczasem w przypadku niektórych organów decyzje te stanowią znaczną część wszystkich rozstrzygnięć;
- bezczynności organów i przewlekłego rozpoznania spraw;
- długiego czasu rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne.
W jednej sprawie zapada często kolejno kilka (uchylanych następnie przez organ nadrzędny lub sąd) decyzji, a sprawa rozpoznawana jest wielokrotnie nawet przez lata.
Obecnie przepisy nie zawierają także ogólnych wytycznych nakładania kar administracyjnych, zasad ich przedawnienia czy stosowania ulg. Często wymiar potencjalnie możliwej kary oznacza się natomiast tylko przez oznaczenie górnej granicy lub ram o bardzo dużej rozpiętości. Stan taki sprzyja automatycznemu i nadmiernie rygorystycznemu stosowaniu kar przez organy administracji.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Celem projektu jest wprowadzenie rozwiązań, które z jednej strony przyczynią się do bardziej partnerskiego podejścia administracji do obywateli, a z drugiej – pozwolą usprawnić  postępowania administracyjne, dostosować procedury do rodzaju załatwianych spraw oraz ograniczyć dysfunkcje, które przedłużają postępowanie administracyjne.
W celu upowszechnienia partnerskiego podejścia administracji do obywateli i współpracy między organami proponuje siępo pierwsze : rozstrzygania wątpliwości faktycznych i prawnych na korzyść strony, dążenia przez organy do polubownego załatwienia sprawy (np. przy wykorzystywaniu mediacji), podejmowania przez organ tylko działań proporcjonalnych do celu, równości stron, bezstronności organu, efektywnego współdziałania organów. Ponadto, projekt zakłada następujące rozwiązania zmierzającego do ograniczenia nadmiernego formalizmu i władczości postępowania:
1. wprowadzenie obowiązku poinformowania strony o niespełnieniu warunków do uwzględnienia jej żądania przed wydaniem decyzji odmownej – celem umożliwienia uzupełnienia tych braków przez stronę,
2. wprowadzenie możliwości wykorzystania mediacji w administracji (między stronami o spornych interesach bądź między organem a stroną) oraz zwiększenie efektywności postępowania mediacyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym,
3. złagodzenie przesłanek zawarcia przez strony ugody przed organem;
4. wprowadzenie umowy administracyjnej jako alternatywnego sposobu rozstrzygania spraw;
5. wprowadzenie możliwości dokonania uzgodnień przez różne organy w czasie wspólnego posiedzenia oraz zasad współpracy z europejskimi organami administracji.

W obszarze usprawnienia i przyspieszenia procedur proponuje się natomiast wprowadzenie następujących rozwiązań:
1. usunięcie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (co dot. decyzji wydawanych przez ministrów lub samorządowe kolegia odwoławcze);
2. umożliwienie likwidacji II instancji w sprawach, gdzie jest ona nieefektywna;
3. zaostrzenie przesłanek umożliwiających wydanie decyzji kasatoryjnej oraz możliwość zaskarżenia takiej decyzji do WSA w przyspieszonej procedurze, z możliwością wymierzenia organowi grzywny, jeśli nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej;
4. tzw. milczące załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem strony w określonych kategoriach spraw (przez upływ czasu lub niezgłoszenie sprzeciwu przez organ) oraz wprowadzenie szybszego trybu załatwiania mało skomplikowanych spraw (postępowanie uproszczone);
5. wprowadzenie bardziej klarownych zasad zaskarżania bezczynności organów i przewlekłości procedur za pomocą ponaglenia;
6. brak konieczności wzywania do usunięcia naruszenia prawa w przypadku, gdy strona zamierza złożyć skargę do WSA np. tzw. inne akty i czynności administracji;
7. przyspieszenie rozpoznawania spraw przez WSA – zwiększenie liczby spraw, które będą rozpoznawane na posiedzeniu niejawnym (tryb uproszczony) bądź na rozprawie w składzie 1 sędziego zamiast 3 sędziów;
8. możliwość zawiadomienia o wydaniu decyzji i innych czynnościach przez obwieszczenie w przypadku, gdy w postępowaniu występuje co najmniej 20 stron.

Ponadto – aby zapewnić adekwatność kar administracyjnych – planowane jest wprowadzenie dyrektyw wymiaru kar, przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, terminów przedawnienia nałożenia i egzekucji kary oraz warunków udzielania ulg (odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty i umorzenia kary).
Projekt przewiduje również doprecyzowanie zasad obliczania terminów w postępowaniu administracyjnym.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMRiF MSWiA
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMariusz Haładyj Podsekretarz Stanu w MR; Sebastian Chwałek Podsekretarz Stanu w MSWiA
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMRiF
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 6 grudnia 2016 r. z autopoprawką
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 09.01.2017
Rejestr zmian