Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD28
Tytuł

Projekt ustawy o centralnej bazie rachunków

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

W Polsce, wg danych Komisji Nadzoru Finansowego (KNF)[1] działa w sumie 677 podmiotów wykonujących zgodnie
z prawem czynności bankowe, tj.: 37 banków komercyjnych, 1 bank państwowy, 561 banków spółdzielczych,
29 oddziałów instytucji kredytowych i 49 spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Ponadto w naszym kraju funkcjonuje 54 domów maklerskich, 16 oddziałów domów maklerskich z innych krajów, 27 towarzystw ubezpieczeń na życie, 6 oddziałów towarzystw ubezpieczeń na życie z innych krajów, 61 towarzystw funduszy inwestycyjnych i 1461 podmiotów oferujących usługi płatnicze.
Tak duża liczba podmiotów oferujących swoim klientom różnego rodzaju produkty i usługi, służące gromadzeniu, przechowywaniu lub inwestowaniu środków finansowych, skutkuje potrzebą stworzenia mechanizmów służących uzyskaniu w sposób prosty i szybki pełnych i wiarygodnych informacji o rachunkach i innych produktach, umożliwiających inwestowanie i przechowywanie środków finansowych, należących do podmiotów i osób. W obecnym stanie prawnym nie istnieją przepisy przewidujące istnienie  centralnego systemu pozyskiwania takich danych. Ta sytuacja powoduje, że organy publiczne w celu pozyskania pełnej informacji na powyższy temat zmuszone są do prowadzenia czasochłonnych i kosztownych działań, w tym korespondencji z licznymi instytucjami funkcjonującymi na rynku finansowym, co przekłada się na koszty i nakłady biurokratyczne jakie muszą ponieść zarówno podmioty uprawnione do składania przedmiotowych zapytań, jak i podmioty przekazujące informacje zwrotne. Co więcej, uzyskiwane w ten sposób dane nie dają gwarancji ich kompletności.
Projektowana regulacja będzie wypełniała rekomendację dla Polski dotyczącą utworzenia tego rodzaju bazy, wskazaną we wnioskach do raportu na temat Polski z V rundy wzajemnych ewaluacji prowadzonych w ramach Grupy Roboczej do Spraw Ogólnych w tym Oceny (funkcjonującej przy Radzie UE)[2] w zakresie przeciwdziałania przestępstwom finansowym i prowadzeniu śledztw finansowych z 2011 r.
Projektowane rozwiązanie będzie dostosowane także do zaleceń wskazanych w projekcie IV dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady o przeciwdziałaniu wykorzystaniu systemu do prania pieniędzy i finansowania terroryzmu
z 12 maja 2014 r. W Preambule tego aktu, w pkt 40a) wskazano na zasadność posiadania przez kraje członkowskie odpowiedniego systemu pozyskiwania informacji o rachunkach bankowych (czy to w formie rejestru rachunków, czy też w formie elektronicznego systemu poszukiwania takich informacji) i zapewnienia dostępu do niego jednostce analityki finansowej.
Projektowana regulacja będzie również stanowić realizację rekomendacji Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (Financial Action Task Force – FATF), będącej ogólnoświatową, międzyrządową organizacją powstałą
z inicjatywy grupy G7, której zadaniem jest przygotowywanie i wspieranie działań służących zwalczaniu procederu prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, w szczególności ustalanie standardów legislacyjnych i organizacyjnych. Standardy FATF są powszechnie respektowane na arenie międzynarodowej oraz propagowane i weryfikowane przez ciała ekspertów FATF i pokrewne organizacje regionalne. Rekomendacja FATF nr 31 jednoznacznie wskazuje,
iż m.in. w odniesieniu do postępowań dotyczących prania pieniędzy i przestępstw źródłowych oraz finansowania terroryzmu, kraje powinny posiadać efektywne mechanizmy pozwalające na szybką identyfikację zysków pochodzących z przestępstw, a co z tym się wiąże, miejsc, w którym podejrzani przechowują pozyskane wartości majątkowe.
Projektowana baza wpisuje się również w intencję prawodawstwa unijnego wyrażoną w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej. W dyrektywie tej wskazuje się, że organy państwowe powinny dysponować środkami pozwalającymi na wykrywanie, zabezpieczanie i konfiskatę korzyści pochodzących z przestępstwa, jak i na zarządzanie tymi korzyściami.

 

[1] Dane ze strony http://www.knf.gov.pl/dla_rynku/PODMIOTY_rynku/index.html (data sprawdzenia: 21 stycznia 2015 r.).

[2] Ang. Working Party on General Matters including Evaluation (GENVAL)

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Celem projektowanej regulacji jest zwiększenie ochrony przejrzystości i bezpieczeństwa funkcjonowania rynku finansowego. Realizacji tego celu służyć ma utworzenie centralnej bazy rachunków dedykowanej gromadzeniu, przetwarzaniu i udostępnianiu informacji o otwartych i zlikwidowanych rachunkach, obowiązujących i wygasłych umowach ubezpieczeń z elementami inwestycyjnymi, a także innych produktach służących gromadzeniu, przechowywaniu lub inwestowaniu środków finansowych. Proponowane rozwiązanie umożliwi przede wszystkim:
- skonsolidowanie informacji zbieranych przez organy publiczne z baz danych, które funkcjonują niezależnie od siebie;
- zmniejszenie kosztów funkcjonowania oraz obciążeń biurokratycznych podmiotów rynku finansowego;
- uwiarygodnienie uzyskanych informacji w oparciu o jeden kompleksowy system;
- usprawnienie działań organów kontroli skarbowej, organów podatkowych, organów celnych, organów egzekucyjnych prowadzących egzekucję administracyjną należności pieniężnych i podmiotów publicznoprawnych uprawnionych do żądania wykonania obowiązków o charakterze pieniężnym w drodze egzekucji administracyjnej, organów informacji finansowej, KNF, komorników sądowych;
- zwiększenie kontroli nad realizowanymi działaniami służb w tym zakresie – zasada ograniczonego dostępu osób upoważnionych;
- lokalizowanie składników majątkowych w związku z postępowaniami prowadzonymi przez enumeratywnie określone podmioty (służby, sądy i innego rodzaju organy publiczne) przy zachowaniu aktualnie obowiązujących przepisów określających procedurę takiego dostępu.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMF
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuLeszek Skiba Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMF
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 07.02.2018
Rejestr zmian