Archiwalny wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów z okresu 1 września 2011 – 4 grudnia 2015

Numer projektuUD220
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projekt ustawy przygotowany na podstawie założeń projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy  o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (ZD 79) - przyjętych przez Radę Ministrów w dniu 10 marca 2015 r.
Przyczyny i potrzeba wprowadzenia planowanych rozwiązań uwarunkowane są następującymi okolicznościami:
1) Zmiana w przepisach o ubezwłasnowolnieniu wynika ze zmieniających się warunków społecznych, rozwoju nauk medycznych i społecznych.
2) Potrzeba zastąpienia ubezwłasnowolnienia innymi środkami wynika z szeregu aktów prawa międzynarodowego, takich jak: rekomendacja Komitetu Rady Europy nr (99)4 z dnia 23.02.1999 r. w sprawie zasad dotyczących ochrony prawnej niepełnosprawnych osób dorosłych; zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy nr (2006)5 z dnia 5.04.2006 r., Konwencja ONZ z dnia 13.12.2006 r. o prawach osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1169).
W szczególności art. 12 Konwencji ONZ zapewnia osobom niepełnosprawnym dostęp do wsparcia przy korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych, odpowiednie i skuteczne zabezpieczenia w celu zapobiegania nadużyciom przy korzystaniu i stosowaniu instytucji prawnych. Wskazany przepis gwarantuje także równe prawa do posiadania
i dziedziczenia własności oraz kontrolę własnych spraw finansowych.
3) Problem niewłaściwej ochrony osób ubezwłasnowolnionych został dostrzeżony przez Trybunał Konstytucyjny.
W wyroku z dnia 7 marca 2007r. (sygn. K 28/05) Trybunał wyraźnie zasugerował potrzebę dokonania kompleksowych zmian w zakresie instytucji ubezwłasnowolnienia w prawie polskim.
4) Istnienie barier, jakie napotykają osoby chore psychicznie i niepełnosprawne intelektualnie w zakresie zawierania małżeństw (art. 11 i art. 12 k.r.o.). Regulacja ta spotkała się z krytyką ze strony organizacji reprezentujących prawa osób niepełnosprawnych, środowisk medycznych, Pełnomocnika Rządu ds. Równego Traktowania oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Potrzeba zmian wynika również z konieczności dostosowania prawa polskiego do wymogów Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, w tym w szczególności jej art. 23 ust.1a.
5) Brak w prawie polskim procedury udzielania zgody, o której mowa w art. art. 56 rozporządzenia Rady(WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz  w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającego rozporządzenie nr 1347/2000 (Dz.U.UE.L. Nr 338, poz. 1, z późn. zm.), tj. zgody na umieszczenie dziecka – obywatela państwa członkowskiego UE w polskiej placówce opiekuńczej lub rodzinie zastępczej na podstawie zagranicznego orzeczenia w innym państwie członkowskim. Analogiczna regulacja znajduje się także w art. 33 Konwencji haskiej z dnia 19 października 1996 r. o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci z 19.10.1996 r. (Dz.U. 2010, Nr 172, poz. 1158).
6) Zwiększenie skuteczności wykonania orzeczenia o odebraniu osoby podlegającej przymusowemu odebraniu stanowi odpowiedź na wielokrotne postulaty sędziów rodzinnych i kuratorów sądowych o wprowadzenie regulacji, która skutecznie mogłyby wyeliminować przeszkodę  w efektywnym wykonaniu orzeczenia, jaką jest ukrywanie osoby podlegającej przymusowemu odebraniu.
7) Konieczność zwiększenia efektywności postępowań opiekuńczych
8) Zwiększenie poziomu ochrony prawnej dziecka i rodziny poprzez przedratyfikacyjne dostosowanie prawa krajowego do standardów Międzynarodowej konwencji o ochronie wszystkich osób przed wymuszonym zaginięciem, przyjętej w dniu 20 grudnia 2006 r. w czasie 61 sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, obowiązującej od dnia 23 grudnia 2010 r., otwartej do podpisu dla wszystkich członków ONZ. Związanie się przez Polskę jej postanowieniami jest celowe i konsekwentnie wpisuje się  w ogólny kierunek polskiej polityki zagranicznej.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Ad. 1: a. Zastąpienie modelu, w którym orzeczeniem sądowym pozbawia się osobę zdolności do czynności prawnych, zasadą pełnej zdolności do czynności prawnej osoby dorosłej oraz ograniczenia możliwości korzystania z niej w drodze wyjątku – w przypadku gdy jest to konieczne ze względu na stan osoby dotkniętej niepełnosprawnością. Zakres tych ograniczeń byłby ustalany w sposób indywidualny, z uwzględnieniem sytuacji konkretnej osoby.
b. Rezygnacja z obecnie funkcjonujących odrębnych instytucji: opieki nad ubezwłasnowolnionymi całkowicie, kurateli nad ubezwłasnowolnionymi częściowo, kurateli dla osoby niepełnosprawnej i zastąpienie ich instytucją opieki
o zróżnicowanym zakresie i formie, dostosowanej do sytuacji poszczególnych osób.
Ad. 2. Zniesienie dotychczasowych przeszkód małżeńskich: ubezwłasnowolnienia całkowitego, choroby psychicznej
i niedorozwoju umysłowego, z jednoczesnym wprowadzeniem nowej przesłanki uniemożliwiającej zawarcie małżeństwa w postaci stanu wyłączającego świadome wyrażenie woli.
Ad. 3. Uregulowanie procedury wyrażania przez sąd polski zgody na umieszczenie małoletniego w polskiej placówce opiekuńczej lub rodzinie zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub właściwego organu innego państwa członkowskiego UE.
Ad. 4. Przyznanie Policji uprawnienia do przeszukania pomieszczeń w celu wykonania sądowego orzeczenia
o odebraniu osoby podlegającej przymusowemu odebraniu.
Ad. 5. Ujednolicenie składu orzekającego sądu w sprawach opiekuńczych.
Ad. 6. Wprowadzenie instytucji unieważnienia przysposobienia w wypadku wymuszonego zaginięcia, o którym mowa w Międzynarodowej konwencji o ochronie wszystkich osób przed wymuszonym zaginięciem.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMonika Zbrojewska Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

Data modyfikacji : 24.04.2015
do góry