Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD390
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych stanowi realizację tzw. „pakietu alimentacyjnego” zawartego w przyjętym przez Radę Ministrów dokumencie o nazwie „Przegląd systemów wsparcia rodzin”.
Jednocześnie niniejszy projekt stanowi kolejny - po dokonanej w maju 2017 r. nowelizacji art. 209 Kodeksu karnego - krok ku poprawie poziomu ściągalności alimentów, w tym   alimentów na dzieci od ich rodziców.
Powyższe zmiany przyniosły pozytywne efekty. Ściągalność należności budżetu państwa z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wzrosła z  niecałych 13 % w 2015 r., do 26 % w trzecim kwartale 2017 r.
Nie można jednak zapominać, że łączna kwota niewyegzekwowanych zobowiązań dłużników alimentacyjnych wobec Skarbu Państwa powstałych z tytułu wypłacania ze środków budżetu państwa świadczeń w zastępstwie niepłaconych alimentów nadal przekracza ponad 10 mld zł. Składają się na nią zobowiązania powstałe w związku z wypłacaniem świadczeń z tzw. starego funduszu alimentacyjnego realizowanego do 30 kwietnia 2004 r. przez ZUS, z tytułu zaliczki alimentacyjnej realizowanej przez gminy w latach 2005 – 2008 oraz świadczeń z „nowego” funduszu alimentacyjnego realizowanego przez gminy od 1 października 2008 r. (kwota zadłużenia tylko z tytułu „nowego” funduszu alimentacyjnego wynosi już 8 776 mln złotych).
Dlatego też, aby zapewnić dalszy wzrost ściągalności alimentów oraz ww. należności budżetu państwa powstałych z tytułu wypłacania ze środków budżetu państwa świadczeń w zastępstwie niepłaconych alimentów, konieczne jest wprowadzenie kolejnych zmian.

Jednocześnie należy wskazać, że projekt spełnia następujące oczekiwania społeczne:
- podniesie skuteczności działań wobec dłużników alimentacyjnych,
- wysyłanie dłużników do pracy, nawet organizowanej przez państwo (np. roboty publiczne),
- podniesienie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego,
- poprawa wydolności państwa – rodzice mają zasądzone alimenty, a państwo nie może doprowadzić do ich egzekucji mimo, że bardzo często się zdarza, że rodzice (o czym wszyscy wiedzą) pracują „na czarno” i jawnie, z premedytacją nie płacą na własne dzieci. To kompromitujące dla powagi państwa.

Ponadto projekt może zawierać następujące ryzyka społeczne lub polityczne:
- zaproponowane w projekcie sankcje dla dłużników alimentacyjnych mogą być postrzegane jako zbyt restrykcyjne,
- projektowana zmiana nakładająca solidarną odpowiedzialność na pracodawcę za zobowiązania dłużnika alimentacyjnego, mimo że dotyczy wyłącznie pracodawców zatrudniających nielegalnie, może być przez ogół pracodawców odbierana jako dodatkowe obciążanie dla wszystkich firm.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Projekt ustawy skupia się m.in. na stworzeniu rozwiązań służących bardziej skutecznej aktywizacji zawodowej dłużników alimentacyjnych.
Jednym z nich jest wprowadzenie rozwiązań, zgodnie z którymi komornik będzie mógł pozyskiwać drogą elektroniczną dane dotyczące dłużników uchylających się od zobowiązań alimentacyjnych od organów emerytalno-rentowych oraz od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zmiany te dają podstawy prawne do stworzenia narzędzia informatycznego, które pozwoli komornikom na bardzo szybkie pozyskiwanie informacji na temat dłużników alimentacyjnych, w tym w zakresie ich zatrudnienia i osiąganych dochodów, drogą elektroniczną.
Ponadto proponuje się wzmocnienie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących sankcji wobec pracodawcy, który nie dopełnił obowiązków związanych z zajęciem wynagrodzenia dłużnika przez komornika sądowego (np. nie udzielił komornikowi odpowiedzi na temat dłużnika alimentacyjnego, nie przekazał zajętego wynagrodzenia bezpośrednio do komornika, dokonał potrącenia zajętego wynagrodzenia w zbyt niskiej wysokości, nie zawarł odpowiedniej informacji o zajęciu wynagrodzenia w wystawionym świadectwie pracy).
Proponuje się także umożliwienie organom egzekucyjnym prowadzenie egzekucji z  otrzymywanych przez dłużników alimentacyjnych kwot na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych do wysokości 50% tychże kwot.
Projekt przewiduje również wprowadzenie odpowiedzialności materialnej pracodawców zatrudniających „na czarno” pracowników będących dłużnikami alimentacyjnymi. Rozwiązanie to wejdzie w życie wraz z uruchomieniem Krajowego Rejestru Zadłużonych.
Dodatkowo projekt zakłada podniesienie kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z kwoty 725 zł do kwoty 800 zł.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMRPiPS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuBartosz Marczuk Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMRPiPS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIII kwartał 2018 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 19.05.2018
Rejestr zmian