Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD530
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

1, Niezbędne jest powstrzymanie likwidacji elementów infrastruktury po zlikwidowanych liniach kolejowych i umożliwienie odbudowy i udostępniania obecnie nieeksploatowanych lub „wygaszanych” linii kolejowych. Likwidacja elementów infrastruktury, w tym podział gruntów pozostałych po formalnie zlikwidowanych liniach kolejowych powoduje, że ewentualna odbudowa linii kolejowych staje się znacznie utrudniona, droższa lub wręcz niemożliwa.
2. Uregulowanie kwestii wsparcia wykonywania połączeń kolejowych na granicach województw tj. obecnego braku możliwości samodzielnego wykonywania przez samorząd województwa przewozów pasażerskich w transporcie kolejowym dalej niż najbliższa stacja za granicą województwa.
3. Konieczność zapewnienia, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2338 z dnia 14 grudnia 2016 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 w odniesieniu do otwarcia rynku krajowych usług kolejowego transportu pasażerskiego (Dz. Urz. UE L 354 z 23.12.2016, str. 22), oceny bezpośrednio zawartych umów w zakresie kolejowego transportu pasażerskiego na podstawie art. 5 ust. 4a i 4b  rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 przez niezależny organ.
4. Konieczność zapewnienia sprawnego finansowania projektów realizowanych przez PKP PLK S.A. w ramach Krajowego Programu Kolejowego z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt. 1 i pkt. 5c ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077, z późn. zm.).
5. Rozwiązanie problemu zarządzania utrzymaniem elementów infrastruktury drogowej i sieci przesyłowych zrealizowanych w ramach inwestycji dotyczących modernizacji infrastruktury kolejowej i przekazywania ich właściwym zarządcom.
6. Narastająca liczba postępowań administracyjnych i sądowo-administracyjnych dotyczących komunalizacji mienia państwowego tj. przede wszystkim gruntów Skarbu Państwa lub dawnych przedsiębiorstw państwowych (dotyczy około 2100 działek o łącznej powierzchni 1 528 ha według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.), z uwagi na wynikający z art. 17a ust. 3 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, z późn. zm.) obowiązek wszczynania tych postępowań z urzędu przez wojewodę, powoduje, że  komunalizacja obejmie potencjalnie około 92 000 działek PKP S.A. o powierzchni około 85 500 ha. Z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie postępowania te nierzadko kończą się nieuzasadnionym uwłaszczeniem gmin na mieniu państwowym.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

1. Projektowana ustawa ma na celu powstrzymanie degradacji infrastruktury kolejowej, w tym w ramach korytarzy transportowych. Projekt zakłada stworzenie mechanizmów prawnych, które utrudniają zarządcy likwidację linii kolejowych (przywrócono wymóg zgody właściwego ministra) oraz motywują do zagospodarowania gruntów na byłych lub obecnych liniach kolejowych na potrzeby zarządzania i udostępniania linii kolejowych. Oczekiwanym efektem jest powstrzymanie likwidacji infrastruktury po liniach kolejowych i umożliwienie odbudowy i udostępniania obecnie nieeksploatowanych lub wygaszanych linii kolejowych.
2. Nowelizacja ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 2016 i 2435), ustawy  z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 510) oraz ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2117, z późn. zm.). Proponowane zmiany mają na celu stworzenie mechanizmu zachęt dla samorządów województw do zapewnienia lokalnych połączeń kolejowych w głąb sąsiedniego województwa. Mechanizm polega na umożliwieniu przeznaczenia środków Funduszu Kolejowego na finansowanie lub współfinansowanie przez województwa zadań w zakresie zakupu, modernizacji oraz napraw pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie usług publicznych. Ponadto celem projektowanych zmian jest umożliwienia samorządom województw realizacji przewozów kolejowych dalej niż najbliższa stacja za granicą województwa. Wpłynie to pozytywnie na mobilność osób, które będą chciały dotrzeć do miasta pełniącego funkcję centrum życia społecznego, zawodowego i kulturalnego dla danego subregionu, a które znajduje się w województwie sąsiednim.
3. Nowelizacja ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym - wyznaczenie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego do pełnienia funkcji  niezależnego organu, którego zadaniem będzie  ocena bezpośrednio zawartych umów w zakresie kolejowego transportu pasażerskiego na podstawie art. 5 ust. 4a i 4b  rozporządzenia (WE) nr 1370/2007.
4. Na podstawie zmienionego art. 38c ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, Szczegółowy Plan Realizacji Krajowego Programu Kolejowego do 2023 roku będzie stanowił podstawę zaciągania przez PKP PLK S.A. zobowiązań finansowych na realizację zadań w nim ujętych bez konieczności dodatkowego występowania z wnioskami o wydanie decyzji Ministra Finansów o zapewnieniu finansowania realizacji przedsięwzięcia. Wszystkie niezbędne dane warunkujące udzielenie zapewnienia finansowania będą umieszczone w jednym dokumencie, co usprawni i przyspieszy zawieranie umów przez PKP PLK S.A. z wykonawcami i realizację inwestycji, jak również zminimalizuje biurokrację.
5. Wprowadzenie w ustawie nowych przepisów porządkujących kwestię przekazywania z mocy prawa obiektów infrastruktury drogowej lub sieci przesyłowych zrealizowanych w ramach projektów kolejowych na rzecz właściwego zarządcy tej infrastruktury i powierzenie mu zarządzania nimi na podstawie zawieranego porozumienia. Problem rozwiąże wątpliwości w sprawie statusu i obowiązku utrzymywania tych obiektów przez zarządców infrastruktury kolejowej.
6. Proponowany przepis uchylający ust. 3 w art. 17a ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, wyłącza obligatoryjność wszczynania przez wojewodę z urzędu postępowań w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości Skarbu Państwa w trybie tej ustawy. Wskazana w przedmiotowym projekcie zmiana w art. 17a ma na celu zmniejszenie obciążeń urzędów wojewódzkich oraz zapobieganie procesom komunalizacji gruntów Skarbu Państwa, w szczególności zajętych pod infrastrukturę kolejową, co zabezpieczy również cele niniejszej ustawy tj. powstrzymanie, tak jak w przypadku likwidacji linii, „ubywania” infrastruktury kolejowej.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMI
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuAndrzej Bittel Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMI
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-