Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów


Numer projektuUD323
Tytuł
Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) pobiera opłatę elektroniczną na podstawie art. 13hb ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a opłatę za przejazd autostradą na podstawie art. 37a ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. GDDKiA zdecydował się na powierzenie przygotowania, budowy, wdrożenia i eksploatacji systemów poboru ww. opłat (tzw. Krajowy System Poboru Opłat – KSPO) podmiotowi wybranemu w drodze przetargu, zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Umowa z wykonawcą - konsorcjum spółek, w tym Kapsch Telematic Services Sp. z o. o., została zawarta przez GDDKiA w dniu 2 listopada 2010 r. na okres 8 lat, co oznacza, że wygasa ona z dniem 2 listopada 2018 r. Obecnie GDDKiA prowadzi postępowanie w celu wyłonienia kolejnego wykonawcy systemu.

Negatywnymi konsekwencjami obecnego stanu faktycznego i prawnego w zakresie poboru opłat drogowych na drogach znajdujących się zarządzie państwa są:
1. ponoszenie przez Skarb Państwa nadmiernych kosztów funkcjonowania KSPO ze względu na konieczność uwzględnienia marży dla Wykonawcy systemu;
2. konieczność każdorazowego wyboru wykonawcy KSPO w ramach długotrwałej procedury zamówienia publicznego, co stanowi bardzo istotne ryzyko dla ciągłości funkcjonowania systemu;
3. ograniczona wiedza administracji rządowej co do szczegółowej architektury technicznej oraz sposobu funkcjonowania KSPO, w związku z powierzeniem niemal wszystkich czynności dotyczących poboru opłat prywatnemu wykonawcy;
4. uzależnienie administracji rządowej od prywatnego podmiotu w zakresie obsługi KSPO, który jak już wyżej wskazano spełnia istotne funkcje z punktu widzenia państwa, w tym z zakresu gromadzenia danych wrażliwych;
5. podział czynności związanych z poborem opłat oraz czynności kontrolnych pomiędzy różne organy administracji centralnej (GDDKiA/GITD), co utrudnia prowadzenie sprawnej i efektywnej kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej.

Projektowana ustawa zakłada powierzenie prawa do poboru opłaty elektronicznej oraz opłaty za przejazd autostradą Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego (GITD), zakładając koncentrację wszystkich kompetencji dotyczących KSPO w ramach jednego organu administracji rządowej. Uzasadnieniem dla przedmiotowego rozwiązania jest fakt, że GITD posiada doświadczenie wynikające z prowadzenia czynności kontrolnych w KSPO, co wymagało ścisłej współpracy z GDDKiA i wykonawcą systemu, oraz znajomości zasad jego funkcjonowania. Ponadto organ ten posiada doświadczenie w budowie i utrzymaniu systemów teleinformatycznych – prowadzi bowiem Centralną Ewidencję Naruszeń oraz zbudował Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego.
Zaletą proponowanego rozwiązania jest w szczególności zapewnienie ciągłości funkcjonowania KSPO oraz docelowa optymalizacja kosztów jego funkcjonowania w perspektywie długofalowej, a także wzmocnienie nadzoru i kontroli ministra właściwego do spraw transportu nad organem realizującym pobór opłaty drogowych na drogach zarządzanych przez państwo. Mocną stroną przedmiotowej koncepcji jest również zapewnienie należytej ochrony danych osobowych gromadzonych w ramach KSPO i wyższej standaryzacji rozwiązań, w tym możliwości rozwoju KSPO i jego integracji z innymi systemami teleinformatycznymi w celu zapewnienia efektywniejszego wykonywania zadań administracji publicznej, m. in. z zakresu monitorowania przewozu drogowego towarów, stwierdzania i sankcjonowania naruszeń dotyczących przejazdów pojazdami nienormatywnymi czy kontroli zezwoleń dla wydawanych dla przewoźników zagranicznych.
Proponowane rozwiązanie pozwoli na maksymalne uniezależnienie procesu poboru opłaty drogowych od podmiotów trzecich (w tym z kapitałem zagranicznym), maksymalizację stopnia wykorzystania istniejących aktywów, które zostaną przejęte przez GITD od GDDKiA, a także na właściwą ochronę bezpieczeństwa danych, które są gromadzone w KSPO, a są ważne z punktu widzenia interesów państwa.

Oczekiwanymi efektami projektowanej ustawy będą:
1. zapewnienie ciągłości funkcjonowania KSPO i stałego generowania przychodów z tytułu opłat drogowych do Krajowego Funduszu Drogowego (KFD);
2. optymalizacja kosztów funkcjonowania KSPO (niższy koszt utrzymania, obsługi i rozwoju systemu przez organ administracji państwowej niż podmiot prywatny w perspektywie długofalowej);
3. możliwości sprawnego i ciągłego doskonalenia zasobów w zakresie wiedzy i dokumentacji dotyczącej działania KSPO;
4. wzmocnienie kontroli ministra właściwego do spraw transportu nad organem  bezpośrednio zarządzającym KSPO;
5. wyższy stopień standaryzacji rozwiązań teleinformatycznych;
6. lepsze wykorzystanie potencjału KSPO w celu wzmocnienia efektywności realizacji innych zadań administracji publicznej.

Oprócz tego przewiduje się uregulowanie następujących kwestii, które nie są bezpośrednio powiązane z propozycją zmiany podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat drogowych, a które są niezwykle istotne z punktu widzenia zadań wykonywanych przez ministra właściwego do spraw transportu, a także inne organy administracji publicznej:

1. uregulowanie kwestii czasu pracy inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz innych pracowników GITD

Przedmiotowe zmiany mają na celu rozwiązanie problemów związanych z systemem czasu pracy inspektorów Inspekcji, który w obecnym stanie prawnym jest uregulowany w art. 97 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej. Ze względu na znaczenie rynku usług przewozowych dla polskiej gospodarki oraz obszerność, złożoność i kompleksowość mających do niego zastosowanie przepisów prawnych, uzasadnione jest funkcjonowanie wyspecjalizowanej formacji kontrolnej (inspekcji) celem przestrzegania zasad uczciwej konkurencji w przewozach drogowych, których naruszenie przyczynia się również do wzrostu zagrożenia w ruchu drogowym, degradacji środowiska naturalnego i powierzchni dróg publicznych. Aktualnie obowiązujące przepisy prawa krajowego dotyczące funkcjonowania Inspekcji wprowadzają poważny rozdźwięk pomiędzy specyfiką wykonywanych zadań a pragmatyką regulującą pracę jej pracowników na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej. Specyfika rynku przewozów drogowych wymaga, aby wyspecjalizowana i pracująca samodzielnie formacja kontrolna (ITD), przeprowadzała kontrole w ciągu całej doby, 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku. W konsekwencji konieczne jest wyłączenie stosowania art. 97 ustawy o służbie cywilnej w stosunku do pracowników Inspekcji zatrudnionych na stanowiskach inspektorów.
W ten sposób zapewniona zostanie systematyczna, codzienna i planowana w skali całego kraju, zsynchronizowana pomiędzy poszczególnymi jednostkami terenowymi Inspekcji służba w godzinach nocnych (22.00-06.00), kiedy to następuje istotny wzrost natężenia ruchu samochodów ciężarowych oraz potencjalnych naruszeń, jak również na działania prowadzone w ciągu dni wolnych od pracy oraz dni, kiedy obowiązuje zakaz ruchu samochodów ciężarowych, aby skutecznie zweryfikować, czy przepisy te są przestrzegane. Z tych względów przedmiotowa zmiana ma na celu rozwiązanie problemów związanych z systemem czasu pracy inspektorów Inspekcji. Podkreślić należy, że przedmiotowa zmiana jest istotna również dla prawidłowego wykonywania przez GITD nowego zadania obejmującego pobór opłat drogowych, gdzie niezbędne jest prowadzenie różnego rodzaju czynności związanych z poborem tych opłat przez całą dobę, 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku. Zakłada się przy tym, że czas wykonywania pracy ww. inspektorów i pracowników ITD będzie określony wymiarem ich obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, a zadania służbowe powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie dłuższym niż 3 miesiące. W zamian za czas pracy przekraczający określoną normę czasu pracy pracownikowi będzie udzielany czas wolny od pracy w tym samym wymiarze albo przyznawane wynagrodzenie.

2. uregulowanie zasad instalowania w pasie drogowym dróg publicznych  stacjonarnych i przenośnych urządzeń służących do obserwacji i rejestracji obrazu zdarzeń na drogach, a także urządzeń do zarządzania drogami i zarządzania ruchem

W obecnym stanie prawnym istnieją poważne wątpliwości co do zakresu stosowania do instalacji urządzeń opisanych powyżej przepisów ustawy o drogach publicznych oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Przedmiotowa zmiana ma na celu jednoznaczne określenie zasad instalowania w pasie drogowym dróg publicznych urządzeń stacjonarnych i przenośnych, które mogą być w tym pasie instalowane przez uprawnione służby i inne organy państwowe w celu realizacji ich ustawowych zadań. Powyższa propozycja jest niezbędna ze względu na konieczność dążenia do zwiększenia  skuteczności i efektywności działań organów Państwa z zakresu zwalczania przestępczości, ze szczególnym uwzględnieniem przestępczości skarbowej. Proponuje się również wprowadzenie przepisu wyłączającego konieczności uzyskania pozwolenia na budowę w stosunku do różnego rodzaju urządzeń w pasie drogowym dróg publicznych instalowanych przez uprawnione organy państwowe, w tym urządzeń służących do zarządzania drogami i urządzeń służących potrzebom ruchu drogowego. Podkreślić przy tym należy, że przepisy ustawy o drogach publicznych będą regulowały zasady instalowania urządzeń przez podmioty inne niż zarządcy dróg, co zapewni bezpieczeństwo ich użytkowania.

3. stworzenie możliwości sfinansowania ze środków własnych Banku Gospodarstwa Krajowego spłaty zaciągniętych przez Bank na rzecz KFD kredytów i pożyczek wraz z odsetkami i innymi kosztami obsługi oraz wykupu obligacji wyemitowanych przez Bank na rzecz KFD oraz płatności odsetek i innych kosztów z tytułu emisji

Zadłużenie KFD wynosi obecnie, wraz z odsetkami i innymi kosztami obsługi, ok. 67 mld PLN. Istnieje ryzyko, że w dniu zapadalności zobowiązań KFD może zabraknąć środków na ich spłatę. Jednocześnie, na mocy obowiązującego art. 39f ust. 6 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, Bank Gospodarstwa Krajowego może udzielić KFD przejściowego finansowania z jego środków własnych jedynie w przypadku niedoboru środków niezbędnych do terminowej obsługi zadań dotyczących finansowania budowy i przebudowy dróg krajowych, realizowanych przez GDDKiA oraz przedsięwzięć drogowych drogowej spółce specjalnego przeznaczenia. W aktualnym stanie prawnym Bank nie może więc sfinansować ze środków własnych spłaty zobowiązań KFD. Proponowany mechanizm finansowania pozwoli na częściowe uniezależnienie się od bieżących warunków rynkowych, w przypadku ich niekorzystnego kształtowania się. Oznacza to możliwość optymalizowania zarządzania płynnością KFD, poprzez wykorzystanie szerszego katalogu źródeł finansowania. Projektowana zmiana przyczyni się więc do zwiększenia bezpieczeństwa płynnościowego KFD.

4. wdrożenie przepisów ogólnego rozporządzenie o ochronie danych 2016/679 (RODO) oraz określenie zasad przekazywania danych zgromadzonych przez GITD innym uprawnionym organom

Przedmiotowe zmiany wynikają z planowanego wejścia w życie z dniem 25 maja 2018 r. RODO mają na celu zapewnienie możliwości przetwarzania danych osobowych przez organy Inspekcji Transportu Drogowego (ITD) w związku z wykonywaniem przez nią ustawowych zadań. ITD musi zostać upoważniona do przetwarzania danych osobowych w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych zarówno w ustawie o transporcie drogowym, jak i innych przepisach rangi ustawowej. Są to bowiem zadania, które są niewątpliwie wykonywane w interesie publicznym oraz w ramach wykonywania władzy publicznej. Bez wprowadzenia powyższego uprawnienia skuteczne wykonywanie przez ITD ustawowych zadań po wejściu w życie rozporządzenia RODO nie będzie możliwe. Dodatkowo proponuje się uregulowanie trybu udostępniania danych osobowych zgromadzonych przez ITD w związku z realizacją ustawowych zadań uprawnionym organom Państwa. Znaczna część ww. danych jest bowiem nie tylko niezbędna do wykonywania zadań ustawowych przez ITD, ale jest również pomocna dla służb nadzorujących przestrzeganie prawa, w tym Służby Celno-Skarbowej, Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, gdyż są przez nie wykorzystywane do realizacji nałożonych na nich zadań ustawowych, w tym prowadzenia postępowań administracyjnych, karnych, wykroczeniowych, karno-skarbowych, a także prac statystycznych. Wraz z rozwojem systemów informatycznych w działalności operacyjnej poszczególnych służb, pojawiają się jednak nowe potrzeby na pozyskiwanie coraz większej liczby różnego rodzaju danych, które następnie są przez te służby wykorzystywane dla coraz efektywniejszego wypełniania swoich zadań, do których zaliczyć należy m.in. nadzór nad przestrzeganiem przepisów ruchu drogowego, rozwiązywanie spraw kryminalnych, ochronę granic państwa, nadzór nad realizacją dochodów z podatków. W związku z tym niezbędne jest stworzenie rozwiązania prawnego na szczeblu ustawowym umożliwiającego zinformatyzowanie wymiany informacji pomiędzy ITD a  uprawnionymi organami państwa. Oprócz tego proponuje się uregulowanie zasad pozyskiwania danych przez ITD od innych administratorów danych osobowych.

5. zwolnienie od opłat za przejazd autostradą pojazdów poruszających się jako pojazdy uprzywilejowane i uczestniczące w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego

Przedmiotowa zmiana dotyczy pojazdów uprzywilejowanych, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, które korzystały ze zwolnienia od opłat za przejazd autostradą do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. poz. 1310). Ze względu na charakter przejazdów wykonywanych przez ww. pojazdy, które mają na celu ratowanie życia lub zdrowia ludzkiego, zasadne jest przywrócenie dla tych pojazdów zwolnienia od opłat za przejazd autostradą.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Najważniejsze zmiany projektowana ustawa przewiduje w ustawie o drogach publicznych, która reguluje zasady funkcjonowania elektronicznego systemu poboru opłaty elektronicznej, stanowiącego najistotniejszy komponent KSPO. GITD w miejsce GDDKiA, zostanie wskazany jako jedyny organu odpowiedzialny za pobór opłaty elektronicznej. Jednocześnie proponuje się wprowadzenie przepisów w szczegółowy sposób wyznaczających zasady powierzania przez GITD czynności z zakresu poboru opłaty elektronicznej oraz kontroli prawidłowości uiszczenia tej opłaty innym podmiotom. Konieczne jest również wprowadzenie rozwiązań, które umożliwią GITD sprawną lokalizację w pasie drogowym urządzeń do poboru oraz kontroli opłaty elektronicznej, a także nałożą na GDDKiA, jako zarządcę dróg krajowych, obowiązek współpracy z GITD w zakresie dostosowywania dróg krajowych do poboru opłat. Pozostałe zmiany proponowane w ustawie o drogach publicznych są odzwierciedleniem decyzji o zmianie podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat drogowych. W ustawie o drogach publicznych (a także w ustawie – Prawo budowlane) proponuje się również uregulowanie zasad instalowania zasad instalowania w pasie drogowym dróg publicznych urządzeń stacjonarnych i przenośnych, które mogą być w tym pasie instalowane przez uprawnione służby i inne organy państwowe w celu realizacji ich ustawowych zadań.
Zmiany w ustawie o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym stanowią odzwierciedlenie podstawowych założeń przyjętych przez projektodawcę i polegają przede wszystkim na zmianie podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat za przejazd autostradami państwowymi z GDDKiA na GITD, a także uwzględniają modyfikację zasad finansowania KSPO z KFD, wynikające z powyższej zmiany. Proponowane przepisy określają m. in. zasady użyczania przez GDDKiA na rzecz GITD gruntów na cele związane z poborem opłat za przejazd autostradą. Pozostałe zmiany dotyczą zwolnienia od opłat za przejazd autostradą pojazdów, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poruszających się jako pojazdy uprzywilejowane i uczestniczące w akcji ratowania życia lub zdrowia ludzkiego, a także stworzenie możliwości sfinansowania ze środków własnych Banku Gospodarstwa Krajowego spłaty zaciągniętych przez Bank na rzecz KFD kredytów i pożyczek wraz z odsetkami i innymi kosztami obsługi oraz wykupu obligacji wyemitowanych przez Bank na rzecz KFD oraz płatności odsetek i innych kosztów z tytułu emisji.
Zmiany w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym są konsekwencją zmian proponowanych w ustawie o drogach publicznych i mają na celu umożliwienie GITD prawidłowego wykonywania nowych ustawowych zadań z zakresu poboru opłat drogowych, a także mają na celu uregulowanie zasad przetwarzania danych osobowych przez ITD, zgodnie z przepisami RODO, oraz zasad pozyskiwania tych danych i ich udostępniania innym uprawnionym organom państwa.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMIiB
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarek Chodkiewicz Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMIiB
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 21 listopada 2017 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji 11 grudnia 2017, 14:49
Rejestr zmian