Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD498
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Potrzeba wprowadzenia rozwiązań przewidzianych w projekcie wynika z konieczności stworzenia rozwiązań prawnych pozwalających na skuteczne przeciwdziałania nielegalnej lub przeprowadzonej z obejściem prawa adopcji dzieci. W tym celu konieczne jest znowelizowanie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
Projekt przewiduje zmianę jednego artykułu w części szczególnej Kodeksu karnego, dotyczącego tzw. nielegalnych adopcji. Dotyczy on zagadnienia o bardzo istotnym wydźwięku społecznym, budzącego spore emocje, a do tej pory nieuregulowanego w naszym systemie prawnym.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Zasadniczym celem proponowanej nowelizacji jest spenalizowanie nielegalnych lub przeprowadzonych z obejściem prawa adopcji dzieci.
Obecne regulacje prawne niedostatecznie chronią dzieci przed groźbą dostania się w niepowołane ręce. Odpowiedzialność karna grozi dziś jedynie za organizowanie nielegalnych adopcji na szeroką skalę (art. 211a k.k.).
Konsekwencją bezprawnych adopcji jest zagrożenie bezpieczeństwa dziecka w wielu aspektach życiowych, psychologicznych i prawnych. Groźne zjawisko rozszerzyło się do tego stopnia, że państwowe ośrodki zajmujące się znajdowaniem rodzin dla samotnych dzieci alarmują o istnieniu w Polsce szarej strefy adopcyjnej.
Według szacunkowych ocen, w Polsce może dochodzić rocznie nawet do 2 tys. przypadków handlu dziećmi, przy około 3 tys. legalnych adopcji. O ogromnej skali procederu świadczyć może fakt, że jedna ze stron internetowych, gdzie znajdują się tego typu ogłoszenia ma dziennie około 400 użytkowników, a w sumie odwiedziło ją już ponad 1,3 mln osób.
Z nielegalną adopcją mamy do czynienia po pierwsze, gdy sprawca oddaje lub przyjmuje dziecko do adopcji w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej i zatajając ten fakt przed sądem orzekającym w postępowaniu o przysposobienie. Chodzi o to, że sąd nie wie, że strony zawarły porozumienie co do osiągnięcia korzyści przez rodziców biologicznych i utrzymują to w tajemnicy przed sądem, by można było odnieść wrażenie, że ich celem jest wyłącznie dobro dziecka. Jeżeli sąd o tym wie, to może podjąć właściwą decyzję i z reguły odmówi przysposobienia zgodnie z wnioskiem. Nie należy jednak karać samego oddania lub przyjęcia dziecka do adopcji w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej, bo może się jednak okazać, że pomimo np. wręczenia drobnej gratyfikacji (np. okolicznościowego prezentu) dobro dziecka nie ucierpi, a przyjmujący są osobami godnymi zaufania. Sąd musi o tym wiedzieć i podjąć decyzję o przysposobieniu, biorąc ten fakt pod uwagę.
Drugą postacią nielegalnej adopcji jest jej dokonanie z pominięciem postępowania o przysposobienie, tzn. gdy sprawcy wykorzystują inne instytucje prawne w celu osiągnięcia skutku adopcji, np. fikcyjne uznanie dziecka i zrzeczenie się praw rodzicielskich przez matkę.
Projekt penalizuje obydwie te postaci nielegalnej adopcji i proponuje ustawowe zagrożenie dla tych czynów karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Projektodawca oczekuje, że wprowadzenie ww. regulacji w znaczny sposób powstrzyma przedstawiony proceder nielegalnych lub przeprowadzonej z obejściem prawa adopcji dzieci i umożliwi pociągniecie sprawców tych zachowań do adekwatnej odpowiedzialności karnej. Projektowane regulacje powinny zagwarantować ochronę i bezpieczeństwo dziecka.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarcin Warchoł Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2019 r. - ZREALIZOWANY RM przyjęła 9 lipca 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 12.08.2019
Rejestr zmian