Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów


Numer projektuUD211
Tytuł
Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Rzeczywista kondycja polskiej służby zagranicznej nie była dotychczas przedmiotem obiektywnych analiz. Przeciwnie - dostrzegane nieprawidłowości i ewidentne braki starano się w poprzednich latach maskować bądź pomijać ze względów wizerunkowych albo politycznych. Służyły temu głośne, propagandowe hasła typu „modernizacja służby zagranicznej”, które miały de facto charakter fasadowy i sprowadzały się do ekscesywnego wyposażania polskich placówek i Centrali MSZ w nowoczesne rozwiązania techniczne, podczas gdy rzeczywiste przyczyny niedomagań tej służby nie były nawet właściwie identyfikowane. Najpoważniejsza zmiana ustawowa, jaka miała miejsce w ponad czternastoletnim okresie obowiązywania ustawy o służbie zagranicznej dotyczyła przejęcia przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych zasobów (w tym pracowników) zlikwidowanego Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, jednakże zmiana ta w wymiarze dotyczącym organizacji i funkcjonowania służby zagranicznej miała charakter marginalny.
Efekty niezadowalającej kondycji polskiej służby zagranicznej są widoczne w wielu płaszczyznach i niekiedy stają się przedmiotem zainteresowania opinii publicznej. Do najpoważniejszych problemów, z którymi boryka się nieskutecznie polska służba zagraniczna należą:
- niedostatecznie silne więzi łączące polskich dyplomatów z Państwem Polskim, wyrażające się w pojmowaniu służby zagranicznej jako jednego z wielu zawodów, względnie kolejnego etapu ścieżki zawodowej, nie zaś służby państwowej, w której urzeczywistnia się wyjątkowy esprit de corps. Zjawisko to tłumaczy nie tylko odpływ kadr ze służby zagranicznej do pracodawców zewnętrznych, ale także łatwość przechodzenia polskich dyplomatów w pojedynczych przypadkach „na drugą stronę" - do instytucji i podmiotów, które realizują interesy niekoniecznie zgodne z polską racją stanu;
- niejasne kryteria kariery i awansu w służbie zagranicznej, uznaniowość i brak jasnych ustawowych wskazówek dla kształtowania indywidualnej ścieżki kariery;
- odpływ wartościowych kadr dyplomatycznych do instytucji europejskich i międzynarodowych, brak skutecznych mechanizmów powrotu do służby zagranicznej i podtrzymywania więzi z tą służbą w okresie pracy poza nią;
- praktyczny brak obecności polskich dyplomatów w globalnych i regionalnych forach intelektualnych, gdzie odbywa się dyskusja o przyszłości Europy i Świata w najważniejszych wymiarach;
- nepotyzm, kumoterstwo, źle pojęta solidarność grupowa;
- niski profesjonalizm kadr, niedostatecznie rozwinięta i nienakierowana na osiąganie celów kultura pracy i brak odpowiedzialności, sprawiający często, że polskie placówki zagraniczne przypominają nadal „skanseny PRLu", tak z zewnątrz, jak i w sposobie działania.
Analiza stanu polskiej służby zagranicznej pozwala na wyciągnięcie następujących ogólnych wniosków:
- służba zagraniczna w obecnym kształcie jest nie tylko następcą prawnym, ale także bezpośrednim kontynuatorem służby dyplomatyczno-konsularnej, zakorzenionej systemowo jeszcze w czasach PRL,
- podstawy prawne funkcjonowania polskiej służby zagranicznej cechuje fragmentaryczność regulacji oraz brak dookreślenia prawnego w istotnych sferach działania tej służby,
- brakuje jasnych, ustawowych reguł dotyczących obecności służb specjalnych w służbie zagranicznej, co prowadzi do naruszania autonomii tej służby oraz zachwiania zdrowych proporcji między obecnością służb specjalnych w dyplomacji a samą dyplomacją.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Zdefiniowanie zadań służby zagranicznej w ustawie.
Wprowadzenie kategorii kontraktowych członków służby zagranicznej pozwoli na wyeliminowanie braku możliwości swobodnego zatrudnienia pracowników w służbie zagranicznej w krótszej, kilkuletniej perspektywie, a w konsekwencji umożliwi służbie zagranicznej szersze korzystanie ze specjalistów wykonujących pracę w systemie projektowym.
Wprowadzenie ustawowej negatywnej przesłanki zatrudnienia w służbie zagranicznej dotyczącej osób które w okresie do 31 lipca 1990 r. pracowały bądź pełniły służbę albo były współpracownikami organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu tzw. ustawy lustracyjnej (ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów). Wygaśnięcie stosunków pracy tych osób z mocy prawa.
Zniesienie kategorii pracowników MSZ, zatrudnionych w komórkach organizacyjnych zapewniających obsługę zadań ministra właściwego do spraw europejskich, nie wchodzących dotychczas w skład służby zagranicznej oraz konsekwentne włączenie ich do służby zagranicznej z dniem wejścia ustawy.
Wprowadzenie obligatoryjnej zasady uzyskania wcześniejszej zgody Ministra Spraw Zagranicznych na wykonywanie zadań służby zagranicznej przez funkcjonariuszy albo żołnierzy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, SG, SW i PSP. wydawanej z zastrzeżeniem przepisów o ochronie informacji niejawnych. Dodanie normy kompetencyjnej stwarzającej Ministrowi Spraw Zagranicznych, działającemu w porozumieniu z ministrem, kierownikiem urzędu centralnego bądź szefem właściwej służby, możliwość ustalenia warunków wykonywania zadań w służbie zagranicznej przez funkcjonariuszy i żołnierzy wymienionych służb, w tym zwłaszcza sposobu i terminów dokonywania związanych z tym rozliczeń budżetowych.
Stworzenie ustawowej podstawy do czasowego i uzgodnionego z członkiem służby zagranicznej możliwości przeniesienia go na inne stanowisko służby cywilnej poza Ministerstwo Spraw Zagranicznych, ale także do instytutu badawczego bądź państwowej osobie prawnej. Szczegóły związane ze stosunkiem pracy członka służby zagranicznej przeniesionego w ten sposób poza służbę zagraniczną powinny pozostać przedmiotem kontraktu negocjowanego indywidualnie zgodnie z zasadą autonomii stron stosunku pracy.
Redefinicja katalogu stopni dyplomatycznych, przywrócenie stosowanej przed 2001 rokiem i także znanej praktyce międzynarodowej nazwy ambasador ad personam, w miejsce obecnie stosowanej nazwy ambasador tytularny. Dodanie nowego stopnia dyplomatycznego. Dookreślenie w ustawie kryteriów nadawania stopni dyplomatycznych oraz dodanie upoważnienia do określenia w akcie wykonawczym (rozporządzeniu) wymagań dotyczących przebiegu służby, stażu pracy, oceny służbowej oraz kwalifikacji zawodowych warunkujących nadanie wyższego stopnia dyplomatycznego.
Przywrócenie zasady, że stanowiska kierownicze w MSZ są objęte reżimem ustawy o służbie zagranicznej, czyli do zasady obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw.
Wprowadzenie prawa co corocznej podroży urlopowej do kraju na koszt pracodawcy dla członków służby zagranicznej oraz prawa do finansowania obowiązkowego przygotowania przedszkolnego dla dzieci członków służby zagranicznej zatrudnionych w placówce zagranicznej, jeżeli obowiązek odbycia takiego przygotowania wynika z przepisów państwa przyjmującego, a nie zachodzi możliwość skorzystania w tym zakresie z nieodpłatnej nauki.
Stworzenie nowego prawa do jednorazowego urlopu w wymiarze 3 miesięcy, udzielanego wyłącznie na wniosek członka służby zagranicznej i wyłącznie bezpośrednio po przepracowaniu przynajmniej 3 lat w placówce zagranicznej znajdującej się w miejscu ujętym w wykazie miejsc o klimacie szczególnie szkodliwym dla zdrowia bądź w placówce o znacznym stopniu uciążliwości.
Redefinicja i uporządkowanie zakresu działu „sprawy zagraniczne" w ustawie o działach administracji rządowej.
Wprowadzenie 6-miesięcznego okresu przejściowego, w którym dokonany zostanie kompleksowy przegląd kadr służby zagranicznej oraz zaproponowane zostaną nowe warunki pracy i płacy bądź nastąpi rozwiązanie stosunku pracy z mocy prawa.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMSZ
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuRenata Szczęch Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMSZ
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 14 marca 2017 r. z autopoprawką
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji 24 marca 2017, 16:01
Rejestr zmian