Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD145
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

W obecnie funkcjonującym systemie poboru opłaty za przejazd autostradą konieczne jest zatrzymanie na Miejscu Poboru Opłat i oczekiwanie na podniesienie szlabanu, aby wjechać lub zjechać z autostrady, co przyczynia się do powstawania zatorów w okresach zwiększonego ruchu. Wpływa to również na negatywny odbiór systemu przez użytkowników i powoduje spadek poziomu atrakcyjności podróżowania po autostradzie płatnej.
Utrzymanie obecnego manualnego systemu wymaga znacznych nakładów finansowych, biorąc również pod uwagę konieczność wykonania modernizacji i remontów infrastruktury i sprzętu wykorzystywanego do obecnego systemu.
Dodatkowo brak jest regulacji prawnych w zakresie współpracy Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z tzw. podmiotami świadczącymi usługi, tj. dostawcami kart flotowych. Zmiana w sposobie poboru opłaty elektronicznej i wprowadzenie obowiązku rejestru uiszczających opłatę elektroniczną wymaga określenia zasad świadczenia tego typu usług w przepisach ustawowych.
Głównym celem proponowanego rozwiązania jest zmiana sposobu poboru opłaty za przejazd autostradą przez Krajową Administrację Skarbową. Takie rozwiązanie jest niezbędne dla poprawienia przepustowości i ograniczenia zatorów dzięki nowej metodzie poboru opłaty w systemie swobodnego ruchu, tzw. „free flow”. Dodatkowo nowe rozwiązania pozwolą ograniczyć koszty związane z rozbudową, utrzymaniem i modernizacją Manualnego Systemu Poboru Opłat, oraz wyeliminować koszty utrzymania Miejsc Poboru Opłaty.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 maja 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 1087) dotychczasowy system służący do poboru opłaty elektronicznej wykorzystujący technologię dedykowanej komunikacji bliskiego zasięgu (DSRC) musi zostać wygaszony do 1 lipca 2021 r. Oznacza to, że pojazdy, korzystające obecnie z urządzeń pokładowych (OBU) w tej technologii, nie będą mogły być obsłużone automatycznie w miejscach poboru opłat jak to ma miejsce obecnie. Przepisy projektowanej ustawy wraz z przepisami przejściowymi pozwolą na udostepnienie wolnego pasa dla pojazdów korzystających z Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej i tym samym uniknięcie konieczności zatrzymania i pobierania biletu w miejscu poboru opłat. Dodatkowo należy podkreślić, że obecne umowy na obsługę manualnego systemu poboru opłat wygasają 1 grudnia 2021 r. i jest to, z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, najlepszy moment na zmianę sposobu poboru.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Wprowadzenie nowoczesnego i efektywnego poboru opłaty za przejazd autostradą w sposób nieograniczający przepustowości ruchu poprzez likwidację szlabanów, czyli przejazd typu „free-flow”, co przyczyni się do zwiększenia przepustowości autostrad płatnych i poprawy komfortu użytkowników.
Nowy sposób poboru opłaty wpłynie również na zmniejszenie ponoszonych kosztów  utrzymania miejsc poboru opłat i wyeliminowanie kosztów rozbudowy, utrzymania i modernizacji Manualnego Systemu Poboru Opłat. Pobór opłaty za przejazd w systemie elektronicznym z wykorzystaniem technologii pozycjonowania satelitarnego pozwoli także elastycznie obejmować opłatą za przejazd nowe odcinku autostrad, bez konieczności budowy i utrzymania kosztowej infrastruktury służącej do poboru opłaty za przejazd autostradą. Powyższe rozwiązanie wymaga zmiany ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 72, 278 i 1087).
Dla użytkowników korzystających z autostrad płatnych zostaną wprowadzone dwie możliwość uiszczenia opłaty za przejazd autostradą:
a) zakup elektronicznego biletu autostradowego, który każdorazowo będzie obowiązywał w określonym czasie i na wcześniej określonym przez użytkownika autostrady, odcinku autostrady płatnej;
b) na podstawie  przekazywanych danych geolokalizacyjnych pojazdu do System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) i rozliczenie opłaty analogicznie jak to ma miejsce dla pojazdów ciężkich, z wykorzystaniem nowoczesnych i wygodnych metod płatności (w przypadku wyboru tej metody płatności, użytkownik autostrady będzie zobowiązany do zainstalowania i uruchomienia stosownego urządzenia lub aplikacji).

Zakup biletu autostradowego będzie możliwy zarówno online, jak i w formie wydrukowanego biletu na stacji paliw czy w kiosku, co gwarantuje możliwość uiszczenia opłaty również osobom nie korzystającym z rozwiązań cyfrowych.
Użytkownik będzie mógł zarejestrować się w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i wnieść opłatę poprzez przekazanie danych geolokalizacyjnych z wykorzystaniem przeznaczonych do tego urządzeń – za pomocą dogodnych metod płatności np. kart flotowych. Wybór sposobu uiszczenia opłaty za przejazd autostradą będzie należał do użytkownika.
Przepisy przewidują również rozwiązania mające na celu utrzymanie szczelności systemu poboru opłat poprzez objęcie kontrolą prawidłowości uiszczenia opłat drogowych wszystkich użytkowników. Kontrolę będą przeprowadzać funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, oraz uzupełniająco funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej i inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Korzyści wynikające z planowanej koncepcji poboru opłaty za przejazd autostradą to m.in.:
- zmniejszenie zatorów – brak konieczności zatrzymania pojazdów w Miejscu Poboru Opłaty w celu uiszczenia opłaty za przejazd w Manualnym Systemie Poboru Opłat, oraz brak konieczności zatrzymania pojazdów uiszczających opłatę elektroniczną oraz opłatę za przejazd autostradą metodą elektroniczną,
- brak konieczności skomplikowanej i kosztownej integracji Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS z Manualnym Systemem Poboru Opłat,
- brak konieczności ponoszenia kosztów wdrożenia i utrzymania systemu videotolling oraz jego integracji z Manualnym Systemem Poboru Opłat, z obecnym Elektronicznym Systemie Poboru Opłat w technologii DSRC,
- zastosowanie jednego systemu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej oraz opłaty za przejazd autostradą, w tym bardziej precyzyjne określenie kategorii zespołu pojazdów i skuteczniejsza kontrola poprzez zastosowanie bardziej adekwatnych rozwiązań,
- poprawa odbioru systemu przez użytkowników w kontekście czasu przejazdu, łatwości korzystania i innowacyjności stosowanych rozwiązań, wygodnych metod płatności,
- brak obowiązku zakupu i montażu urządzeń pokładowych przez użytkowników pojazdów lekkich,
- otwartość na interoperacyjność na poziomie krajowym, we współpracy z koncesjonariuszami – możliwość objęcia jednolitym systemem poboru opłat także odcinków autostrad koncesyjnych.

W zakresie współpracy z podmiotami świadczącymi usługi tzw. kart flotowych projekt przewiduje zmianę ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm.). Wprowadza się definicję dostawcy kart flotowych oraz możliwość korzystania z usług profesjonalnych podmiotów wyspecjalizowanych w obsłudze pojazdów kierowców.  Dodatkowo wprowadza się możliwość wykonywania określonych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej lub wnoszenia opłaty za przejazd przez dostawcę kart flotowych, w imieniu właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu, w tym rejestracji i aktualizacji danych w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Przewiduje się również odpowiedzialność dostawcy kart flotowych za nieuiszczenia opłaty przez właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem tzw. „postpaid”.
Przepisy wprowadzają wymóg zawarcia przez dostawcę kart flotowych umowy z Szefem KAS. W celu określenia zasad współpracy pomiędzy Szefem KAS, a dostawcą kart flotowych, wprowadza się jednolite warunki umowy, do której może przystąpić każdy podmiot świadczący usługę pośrednictwa w zakresie bezgotówkowego dostarczenia usług związanych z pojazdem. Projektowana ustawa określa wymagane elementy umowy, które zostaną jednolicie określane dla każdego podmiotu przystępującego do jej zawarcia. Zapewnienie określenia istotnych warunków zawieranej umowy zagwarantuje równość i przejrzystość współpracy pomiędzy stroną publiczną i prywatną oraz służy zabezpieczeniu interesu Skarbu Państwa.
Dodatkowo ustala się maksymalną kwotę prowizji stanowiącej podstawę do wyliczenia wynagrodzenia Dostawcy Karty Flotowej na poziomie 1,5%, co jest wartością odpowiadającą maksymalnym stawkom rynkowym za świadczenie usług pośrednictwa w zakresie bezgotówkowego dostarczenia usług związanych z pojazdem.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMFFiPR
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPiotr Dziedzic Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMFFiPR
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIV kwartał 2020 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry