Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów


Numer projektuUD100
Tytuł
Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

W projekcie ustawy o oznakowaniu produktów wytworzonych bez wykorzystania organizmów genetycznie zmodyfikowanych zaproponowane zostały przepisy, które umożliwią producentom dobrowolne znakowanie produktów żywnościowych, które nie będą zawierać organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub też w procesie ich wytwarzania nie były wykorzystywane organizmy genetycznie zmodyfikowane. Umożliwienie znakowania polskiej żywności jako „wolnej od GMO” podyktowane jest potrzebą wzmocnienia promocji polskich produktów, szczególnie produktów pochodzenia zwierzęcego, które pochodzą od zwierząt karmionych paszami bez organizmów genetycznie zmodyfikowanych, a w oparciu o pasze produkowane z rodzimych źródeł białka roślinnego.  Znakowanie „wolne od GMO” jest narzędziem, które będzie wspierać promocję takiej żywności. Uzależnienie od importu śruty sojowej, w głównej mierze genetycznie zmodyfikowanej, oraz zmieniające się gusta konsumentów, poszukujących produktów opartych na produkcji tradycyjnej oraz wyraźnie wyrażających niechęć do stosowania produktów genetycznie zmodyfikowanych zmuszają do poszukiwania rozwiązań wyraźnie rozdzielających te produkty. Prawo Unii Europejskiej nakłada bezwzględny obowiązek znakowania produktów GMO. Produktem GMO jest produkt, który zawiera 0,9% i powyżej domieszki GMO. Jeśli obecność ta jest przypadkowa lub technicznie nieunikniona, lub zawartość GMO jest poniżej poziomu 0,9% - produkty nie muszą być znakowane. Nie znakuje się również produktów pochodzenia zwierzęcego od zwierząt karmionych paszami GMO, gdyż zgodnie z badaniami naukowymi zmodyfikowane DNA nie przechodzi do organizmu zwierzęcego, tym samym produkt pochodzenia zwierzęcego nie jest GMO – wyłączony jest zatem z obowiązku znakowania. W świetle toczących się dyskusji nt znakowania produktów GMO i silnych głosów konsumenckich, które domagają się informacji o sposobie żywienia zwierząt, cześć państw Unii Europejskiej wprowadziła dobrowolne systemy znakowania „wolne od GMO”. Tym samym oczekiwania konsumentów, którzy domagali się informacji o systemie wytwarzania danego produktu spożywczego oraz informacji, czy w procesie jego wytwarzania były wykorzystywane organizmy genetycznie zmodyfikowane czy nie - zostały spełnione. W systemach znakowania uczestniczą znane, międzynarodowe koncerny spożywcze i sieci handlowe, które w swoich systemach produkcyjnych wdrożyły znakowanie „wolne od GMO”. Te same produkty, które sprzedawane są w Polsce oraz innych państwach Unii Europejskiej, są w różny sposób oznakowane.  W Polsce producenci sporadycznie podejmują próby znakowania swoich produktów jako „wolne od GMO”, gdyż ten sposób znakowania jest interpretowany jako niezgodny z prawem.
Projektowane przepisy mają umożliwić producentom dobrowolny system znakowania „wolne od GMO”. Przewiduje się, że taka forma znakowania spotka się z zainteresowaniem producentów żywności i przełoży się na większą promocję polskich produktów, które nie są produkowane z udziałem GMO.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Projekt przewiduje wprowadzenie systemu znakowania artykułów rolno-spożywczych z użyciem oznakowania „wolne od GMO”. Udział w systemie oznakowania „wolne od GMO” jest dobrowolny. Oznakowanie „wolne od GMO” będzie mogło być używane dla produktów pochodzenia roślinnego, które są tradycyjnymi odpowiednikami produktów GMO dopuszczonych do stosowania na terytorium Unii Europejskiej i wpisanych do rejestru genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy, produktów pochodzenia zwierzęcego, jeśli w okresie chowu zwierząt nie były stosowane pasze GMO dopuszczone do stosowania na terytorium Unii Europejskiej zgodnie z przepisami Unii Europejskiej oraz miody i produkty pszczelarskie.
Z oznakowania jako „wolne od GMO” wyłącza się produkty wytworzone zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250 z 18.09.2008, str. 1, z późn. zm.), gdy mogą być one używane w produkcji ekologicznej paszy lub żywności.
Dla potrzeb laboratoryjnej kontroli ustala się granicę laboratoryjnej wykrywalności na poziomie 0,1% obecności GMO (taki próg jest weryfikowalny i powtarzalny w badaniach laboratoryjnych, co ma znaczenie w sprawach rozpoznawanych w wyniku wniesionego odwołania i sądowych). Udział składnika GMO w produkcie oznakowanym jako „wolne od GMO” nie może przekroczyć 0,1%, pod warunkiem, że GMO zostały dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej i ich obecność jest przypadkowa lub nieunikniona technicznie. W przypadku produktów wieloskładnikowych wartość graniczna (0,1%) ma zastosowanie do poszczególnych składników.
Zakłada się, że producenci, w przypadku korzystania ze składników roślinnych do produkcji pasz lub żywności importowanych z kraju, w którym dozwolona jest uprawa roślin genetycznie zmodyfikowanych, mogą żądać  świadectw akredytowanych laboratoriów, upoważnionych do badania danego produktu bądź urzędowego laboratorium.
Dla produktów z produkcji pasiecznej (miody i produkty pszczelarskie) oznakowanie „wolne od GMO” będzie można używać jeśli miody bądź produkty pszczelarskie będą pochodzić z pasiek, w sąsiedztwie których przynajmniej rok wcześniej w promieniu 5 km nie były prowadzone uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych i pasza dla pszczół nie zawierała organizmów genetycznie zmodyfikowanych ani produktów pochodzących   z organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub zawierających lub składających się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych.
Przewiduje się dwa odstępstwa  w produkcji „wolnej od GMO”. Jedno dotyczy wytwarzania żywności do której stosowane są dodatki, środki wspomagające przetwarzanie, aromaty, enzymy i inne mikroskładniki jeśli producent dysponuje dowodami, że nie istnieją w swobodnym obrocie ich odpowiedniki niezmodyfikowane genetycznie, bez użycia których produkt nie może być wytworzony. Odstępstwo drugie dotyczy wytwarzania żywności pochodzenia zwierzęcego, która pochodzi z chowu zwierząt, dla których zastosowano weterynaryjne produkty lecznicze wytworzone z organizmów genetycznie zmodyfikowanych lub za ich pomocą. 
W projektowanych przepisach zakłada się, że zapewnienie standardów wytwarzania produktów oznakowanych jako „wolne od GMO” będzie znajdować się po stronie producenta i opierać się na samokontroli oraz kontroli dostawców i przetwórców biorących udział w procesie wytwarzania produktu końcowego. Podmiot wprowadzający do obrotu produkt oznakowany jako „wolne od GMO” w terminie 7 dni przed wprowadzeniem produktu do obrotu będzie zobowiązany zawiadomić wojewódzkiego inspektora bezpieczeństwa żywności, właściwego ze względu na siedzibę podmiotu, o zamiarze wprowadzenia do obrotu tak oznakowanego produktu, określając rodzaj produktu oraz jego nazwę handlową.
Zasadniczym elementem monitorowania i kontroli będzie  dokumentacja, która umożliwi identyfikację produktu na każdym etapie i pozwoli potwierdzić, że zostały zachowane warunki umożliwiające oznakowanie „wolne od GMO”.
Producent będzie zapewniał zachowanie należytej staranności w zakresie prowadzonej działalności, w tym będzie zobowiązany do podejmowania działań mających na celu uniknięcie nieprawidłowości w procesie produkcji „wolnej od GMO”, w tym - o ile jest to niezbędne - umożliwiających zmianę oznakowania przed wprowadzeniem produktu na rynek. Producent będzie mógł:
1) przeprowadzać badania próbek wprowadzonych na rynek produktów na obecność GMO;
2) przeprowadzać badania składników produktu końcowego na obecność GMO;
3) przeprowadzać kontrolę podmiotów działających na rzecz producenta zlecającego produkcję wolną od GMO.
Nadzór nad produkcją „wolną od GMO” będzie sprawował Główny Inspektor Bezpieczeństwa Żywności. Nowa skonsolidowana Inspekcja pełniąc nadzór nad całym łańcuchem produkcyjnym, w tym również w zakresie GMO, będzie pełniła nadzór nad produkcją :wolną od GMO”. Producenci i podmioty uczestniczące w procesie produkcji „wolnej od GMO”, będą zobowiązani współpracować z organem nadzoru i wojewódzkimi inspektorami Inspekcji Bezpieczeństwa Żywności w celu uniknięcia lub eliminacji nieprawidłowości prowadzących do bezprawnego oznakowania produktu jako „wolny od GMO”.
Przewiduje się, że w ramach nadzoru nad produkcją „wolną od GMO” Inspekcja Bezpieczeństwa Żywności będzie okresowo monitorowała podmioty wytwarzające produkty „wolne od GMO” oraz oceniała skuteczność stosowanych standardów w procesie wytwarzania produktów, opracowywała okresowe plany kontroli produktów w zakresie spełniania ogólnych wymagań dotyczących standardów produkcji „wolnej od GMO” oraz prowadziła postępowania w przypadkach bezprawnego lub niezgodnego z wymogami użycia oznakowania „wolne od GMO”.
Przewiduje się karę pieniężną za:
1) wprowadzenie do obrotu produktów oznakowanych jako „wolne od GMO” bez zachowania standardów określonych w przepisach ustawy oraz
2) nie dokonanie zmiany oznakowania produktów, dla których została wydana decyzja stwierdzająca, że nie mogą być one oznakowane jako „wolne od GMO”.
Na podstawie ustawy zostaną wydane dwa rozporządzenia: rozporządzenie w sprawie wzoru znaku „wolne od GMO” oraz rozporządzenie w sprawie określenia grup zwierząt gospodarskich i rodzajów produktów pochodzenia zwierzęcego dla danej grupy zwierząt oraz okresów karmienia danej grupy zwierząt paszami niezawierającymi lub nieskładającymi się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych w celu uznania produkcji jako „wolnej od GMO”.
Przewiduje się, że ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. równocześnie z przepisami ustawy o Państwowej Inspekcji Bezpieczeństwa Żywności. Termin taki umożliwi producentom przygotowanie do wdrożenia systemów w swoich strukturach i przygotowania produktów do sprzedaży.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMRiRW
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuEwa Lech Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMRiRW
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji 20 lipca 2016, 11:51
Rejestr zmian