Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUC66
Tytuł

Projekt ustawy o Systemie Informacji Finansowej

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Głównym celem ww. regulacji jest implementacja do polskiego porządku prawnego  art. 1 pkt 19, art. 1 pkt 25 lit b i art. 1 pkt 42 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/843 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz zmieniającej dyrektywy 2009/138/WE i 2013/36/UE (Dz. Urz. UE L nr 156 z 19.06.2018 r., str. 43), zwanej dalej „dyrektywą 2018/843”, oraz przepisów m.in. rozdziału II dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 20 czerwca 2019 r. ustanawiającej zasady ułatwiające korzystanie z informacji finansowych i innych informacji w celu zapobiegania niektórym przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania oraz uchylająca decyzję Rady 2000/642/WSiSW, zwanej dalej „dyrektywą 2019/1153”.
Państwa członkowskie mają czas na ustanowienie „scentralizowanych automatycznych mechanizmów”, o których mowa w przepisach dyrektywy 2018/843, do 10 września 2020 r. Natomiast implementacja  dyrektywy 2019/1153 powinna nastąpić do 1 sierpnia 2021 r.
Zgodnie z ww. przepisami dyrektywy 2018/843 te „scentralizowane automatyczne mechanizmy”, takie jak centralne rejestry lub centralne systemy wyszukiwania danych elektronicznych, mają umożliwić terminową identyfikację dowolnej osoby fizycznej lub prawnej posiadającej lub kontrolującej rachunki płatnicze oraz rachunki bankowe identyfikowane za pomocą IBAN, a także skrytki depozytowe w instytucji kredytowej na terytorium kraju.
W obecnym stanie prawnym brak jest jednolitego rozwiązania, umożliwiającego szybki i łatwy dostęp do pełnych i wiarygodnych informacji o miejscu przechowywania środków pieniężnych i innych, płynnych aktywów, zwłaszcza takich, które mogą mieć związek z przestępstwem.
Istniejące rozwiązania, tj.:
- informacje gromadzone przez organy podatkowe na podstawie art. 82 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, z późn. zm.),
- Centralna Informacja o Rachunkach (CIR), funkcjonująca na podstawie art. 92bb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2019 r.  poz. 2357, z późn. zm.),
- informacje gromadzone przez izbę rozliczeniową na  podstawie art. 119zp ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,
umożliwiają jedynie pozyskiwanie informacji o rachunkach bankowych i rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (SKOK). Przy czym w przypadku pierwszego instrumentu są to informacje wyłącznie o  rachunkach bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie RP, a w drugim – wyłącznie o rachunkach osób fizycznych. CIR (funkcjonujący w ramach systemu teleinformatycznego OGNIVO, administrowanego przez KIR S.A.) umożliwia odpytywanie poszczególnych banków i SKOK-ów i nie posiada funkcjonalności dokonywania analiz danych hurtowych pod kątem ich ewentualnego typowania rachunków mogących mieć związek z przestępstwem.
W ramach systemu OGNIVO funkcjonują jeszcze 2 moduły tzw. komercyjne (tj. moduł zapytań o rachunki bankowe dłużników i moduł do obsługi sądów i prokuratur), umożliwiające organom administracji publicznej uzyskiwanie na wniosek informacji objętych tajemnicą bankową. Jednak z posiadanych informacji wynika, że o ile do CIR podłączonych są obecnie wszystkie banki i SKOK-i, to do modułów komercyjnych już nie wszystkie.  
Należy ponadto podkreślić, że środki pieniężne i inne płynne aktywa mogą być przechowywane również przez inne podmioty, w szczególności instytucje finansowe (np. krajowe instytucje płatnicze czy firmy inwestycyjne), a nie tylko banki czy SKOK-i.
W związku z tym, powyższe instytucje zmuszone są do odpowiadania na wielokrotne pytania organów administracji publicznej zadawane w celu pozyskania pełnej informacji. Dla obu stron są to działania czasochłonne i kosztowne, a także nie gwarantujące mimo wszystko kompletności pozyskiwanych w ten sposób informacji.
Uchwalenie ustawy o Systemie Informacji Finansowej dałoby podstawę do realizacji zadania p.t. „Utworzenie rejestru zwiększającego bezpieczeństwo funkcjonowania rynku finansowego w zakresie informacji o rachunkach bankowych, umowach ubezpieczeń z elementami inwestycyjnymi, a także innych produktach służących gromadzeniu, przechowywaniu lub inwestowaniu środków finansowych oraz zapewnienie dostępu do niego organom ścigania i innym właściwym podmiotom”, przypisanego do celu szczegółowego nr 1 – „Wzmocnienie przeciwdziałania przestępczości gospodarczej” wskazanego w  „Programie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015-2020”. Program ten został przyjęty Uchwałą nr 181 Rady Ministrów z dnia 6 października 2015 r.
 

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Celem projektowanego aktu prawnego jest utworzenie Systemu Informacji Finansowej (SInF) służącego gromadzeniu, przetwarzaniu i udostępnianiu informacji o otwartych i zamkniętych rachunkach (zdefiniowanych w tym projekcie szeroko, obejmujących rachunki bankowe, rachunki w SKOK, rachunki płatnicze w innych podmiotach, rachunki papierów wartościowych, rachunki zbiorcze wraz z rachunkami pieniężnymi służącymi do ich obsługi), jak również o umowach o udostępnieniu skrytek sejfowych.
Informacje z SInF będą wykorzystywane na potrzeby realizacji zadań ustawowych sądów, prokuratury, właściwych służb – Policji, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej, Generalnego Inspektora Informacji Finansowej oraz Krajowej Administracji Skarbowej.
Proponowane ww. regulacji rozwiązania m.in.:
- zmniejszą koszty funkcjonowania oraz obciążenia biurokratyczne organów administracji publicznej oraz instytucji finansowych i innych podmiotów gospodarczych;
- usprawnią działanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej i innych organów administracji publicznej uprawnionych do uzyskiwania informacji z SInF;
- zwiększą kontrolę nad realizowanymi działaniami służb w zakresie pozyskiwania informacji o rachunkach;
- ułatwią lokalizowanie składników majątkowych w związku z postępowaniami prowadzonymi przez enumeratywnie określone podmioty (służby, sądy i innego rodzaju organy publiczne) przy zachowaniu aktualnie obowiązujących przepisów określających procedurę takiego dostępu;
- umożliwią prowadzenie analizy proaktywnej, polegającej na analizie danych hurtowych gromadzonych w rejestrze w celu typowania tych rachunków, które mogą być wykorzystywane do działalności przestępczej.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMFFiPR
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPiotr Dziedzic Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMFFiPR
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMI kwartał 2021 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry