Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD151
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

System kształcenia, w szczególności szkolnictwo branżowe, powinien reagować na potrzeby rynku pracy, sprzyjać uczeniu się przez całe życie oraz umożliwiać absolwentom mobilność edukacyjną i zawodową . Aby było to możliwe, konieczne jest zapewnienie informacji zwrotnej na temat przebiegu dalszych karier edukacyjno-zawodowych absolwentów. Wiedza o karierach absolwentów pozwoli na bieżące reagowanie na zmieniające się okoliczności społeczno-ekonomiczne.
Potrzeba monitoringu karier absolwentów wynika z szeregu dokumentów strategicznych. Monitoring jest elementem działań służących lepszemu dopasowaniu kompetencji i kwalifikacji absolwentów szkół do wymagań rynku pracy. Na strategiczne znaczenie takich działań wskazują: Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju 2030, Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, Krajowy Program Reform, Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego, Perspektywa uczenia się przez całe życie i Zintegrowana Strategia Umiejętności. Część ogólna. Dokumenty podkreślają potrzebę lepszego zharmonizowania kształcenia zawodowego z rynkiem pracy, dostępu do informacji o kwalifikacjach i zwiększenia efektywności wydawania publicznych i prywatnych środków na kształcenie i szkolenie. Na potrzebę działań w tym zakresie wskazuje także „Umowa partnerstwa” z dnia 21 maja 2014 r. . Instrumentami realizacji umowy partnerstwa są przede wszystkim krajowe programy operacyjne i regionalne programy operacyjne. O potrzebie tej świadczą też lokalne i regionalne przedsięwzięcia organizowane przez niektóre jednostki samorządu terytorialnego oraz wojewódzkie urzędy pracy. Jednocześnie wdrożenie systemu monitorowania karier absolwentów stanowi kryterium podstawowe zawarte w IV załączniku do wniosku dotyczącego Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz (Tematyczne warunki podstawowe mające zastosowanie do EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności – art. 11 ust. 1), do którego realizacji minister właściwy do spraw oświaty jest zobligowany oraz, którego spełnienie warunkuje możliwość pozyskiwania środków w obszarze „kształcenie i szkolenia” w ramach nowej perspektywy finansowej 2021-2027.
W obecnej sytuacji brak jest odpowiednio szczegółowych i rzetelnych informacji na temat karier absolwentów szkół ponadpodstawowych. Według badań Instytutu Badań Edukacyjnych, choć 85% dyrektorów szkół branżowych monitoruje kariery absolwentów swoich placówek, to blisko 80% z nich wykorzystuje w tym celu głównie nieformalne rozmowy z rodzinami lub znajomymi pracodawcami. Informacje na temat sytuacji edukacyjno-zawodowej absolwentów są zbierane przez różnorodne instytucje (np. szkoły, powiatowe urzędy pracy, wojewódzkie obserwatoria rynku pracy) w zróżnicowanym zakresie i wedle odmiennych metodologii, co dramatycznie ogranicza porównywalność zbieranych informacji i możliwość ich szerszego wykorzystania. Dodatkowo, nie jest to efektywny kosztowo model funkcjonowania, gdyż analogiczne działania prowadzone są równolegle przez wiele instytucji ponoszących koszty zdobywania informacji, które można byłoby pozyskać z rejestrów państwowych i baz danych administracyjnych ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Zarysowane tu problemy w dostępie do danych opisujących kariery edukacyjne i zawodowe absolwentów szkół ponadpodstawowych powodują trudności w kształtowaniu polityk publicznych, a także ograniczają możliwości racjonalnego wyboru kierunków kształcenia przez uczniów i ich rodziców. W szczególności:
- władze szczebla centralnego oraz samorządy nie mają zagwarantowanej możliwości dostępu do aktualnych, szczegółowych i rzetelnych informacji o dalszej edukacji i zatrudnieniu absolwentów szkół ponadpodstawowych na potrzeby kształtowania polityk edukacyjnych i rynku pracy;
- przy prognozowaniu zapotrzebowania na zawody i kwalifikacje oraz kształtowaniu oferty edukacyjnej nie ma możliwości uwzględnienia informacji odnoszących się bezpośrednio do sytuacji osób rozpoczynających karierę zawodową, co ogranicza trafność prognoz i podejmowanych decyzji;
- społeczna percepcja różnych ścieżek kształcenia i zawodów oparta jest w dużej mierze na nieprawdziwych stereotypach, które mogłyby zostać przełamane dopiero poprzez odwołanie się do obiektywnych, łatwo dostępnych i zrozumiałych informacji o rzeczywistej sytuacji absolwentów na rynku pracy. Wpływa to na ograniczenie możliwości racjonalnego wyboru ścieżki kształcenia na poziomie średnim przez uczniów i ich rodziców;
- brak dostępu do informacji o sytuacji nowo zatrudnionych pracowników w poszczególnych branżach i zawodach prowadzi do rozbieżności pomiędzy oczekiwaniami kandydatów a ofertami pracy, przez co zwiększają się koszty transakcyjne związane z rekrutacją pracowników i zmniejsza skuteczność rekrutacji;
- ewaluacja polityk i projektów mających na celu polepszenie sytuacji absolwentów na rynku pracy wymaga prowadzenia każdorazowo kosztownych i pracochłonnych badań albo musi opierać się na wskaźnikach o ograniczonej trafności i rzetelności.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Wprowadzenie do ustawy - Prawo oświatowe nowego zadania publicznego ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, które będzie polegało na monitoringu losów absolwentów szkolnictwa branżowego oraz liceów ogólnokształcących.
Wprowadzenie przepisów umożliwiających pozyskiwanie i przetwarzanie szczegółowych danych rejestrowych niezbędnych do monitoringu losów absolwentów szkolnictwa branżowego i liceów ogólnokształcących. Propozycje zapisów nawiązują do analogicznych rozwiązań w szkolnictwie wyższym, ale są dostosowane do specyfiki danych oświatowych.
Umożliwi to stworzenie jednolitego, działającego centralnie z wykorzystaniem danych administracyjnych systemu monitoringu losów absolwentów szkół ponadpodstawowych. Za obsługę systemu będą odpowiadać instytucje podległe ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania: Centrum Informatyczne Edukacji (dalej: CIE) w zakresie przetwarzania danych dotyczących absolwentów oraz Instytut Badań Edukacyjnych (dalej: IBE) w zakresie analizy i udostępniania wyników monitoringu losów absolwentów. CIE, które jest operatorem ogólnopolskiego Systemu Informacji Oświatowej, to profesjonalna jednostka z zasobami informatycznymi, które pozwalają na sprawne i bezpieczne przetwarzanie dużych wolumenów danych, w szczególności danych osobowych. IBE to interdyscyplinarny instytut badawczy, prowadzący badania naukowe nad funkcjonowaniem i efektywnością systemu edukacji w Polsce.
System monitorowania losów absolwentów szkół ponadpodstawowych, obsługiwany przez CIE oraz uzupełniany na etapie końcowym o raporty analityczne przez IBE, będzie w sposób efektywny kosztowo w stosunku do innych metod badawczych takich jak np. ankiety (których koszt realizacji oraz efektywność są znacznie niższe niż systemu wykorzystującego dane administracyjne) dostarczał rzetelnych, użytecznych i porównywalnych w czasie informacji opisujących sytuację absolwentów w różnych zawodach i typach szkół. Udostępnienie tych informacji różnym grupom odbiorców pozwoli z kolei uzyskać następujące efekty:
1. Stworzenie warunków dla lepszego dopasowania oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy.
Informacje o karierach absolwentów, zbierane corocznie w skali populacyjnej i prezentowane w ujednoliconej, porównywalnej między latami formie, będą mogły zostać wykorzystane do ulepszenia metodologii prognozowania zapotrzebowania na zawody i kwalifikacje oraz opiniowania decyzji dotyczących modyfikacji oferty kształcenia zarówno na szczeblu centralnym, jak też regionalnym lub sektorowym. W konsekwencji zostaną zapewnione warunki sprzyjające lepszemu dopasowaniu struktury kształcenia i programów do zmieniających się uwarunkowań społeczno-gospodarczych.
2. Dostarczenie informacji stwarzających szansę poprawy wizerunku i podniesienia zainteresowania kształceniem w szkolnictwie branżowym.
Rzetelna i łatwo dostępna wiedza na temat karier absolwentów pozwoli budować wizerunek szkolnictwa branżowego oparty na dowodach. Dostęp do systematycznie gromadzonych i udostępnianych informacji na temat szkolnictwa branżowego pomoże w przezwyciężaniu negatywnych stereotypów, które go dotyczą, choć nie znajdują potwierdzenia w rzeczywistości. Informacje dotyczące sytuacji na rynku pracy absolwentów określonych typów szkół i zawodów mają również walor promocyjny i mogą zostać wykorzystane do zachęcania uczniów do kontynuowania edukacji w ścieżce branżowej.
3. Zwiększenie zatrudnienia poprzez usprawnienie przepływu informacji na rynku pracy.
System monitoringu karier absolwentów dostarczy również rzetelnych informacji dotyczących warunków zatrudnienia i płacy absolwentów w poszczególnych zawodach, branżach i regionach. Informacje takie w istotny sposób zmniejszają asymetrię informacyjną w relacjach między absolwentami podejmującymi pierwszą pracę a pracodawcami. Pracodawcy mogą wykorzystać te informacje do aktualizowania i lepszego dopasowywania polityki zatrudnienia absolwentów do realiów rynku pracy.
Z drugiej strony, możliwość monitorowania informacji o warunkach zatrudnienia przez uczniów będzie sprzyjać kształtowaniu realistycznych oczekiwań płacowych, odpowiadających kondycji krajowej gospodarki.
4. Zwiększenie efektywności polityk rynku pracy poprzez wsparcie informacyjne działań instytucji rynku pracy.
Informacje o karierach zawodowych absolwentów zapewnią pogłębienie diagnozy sytuacji na lokalnym rynku pracy, w szczególności ułatwiają identyfikację barier napotykanych przez absolwentów szkół. Umożliwi to opracowanie i wdrożenie polityk wsparcia zatrudnienia kierowanych do tej grupy.
5. Rozszerzenie możliwości ewaluacji polityk w dziedzinie edukacji i rynku pracy
Dostępność szczegółowych, rzetelnych i porównywalnych w czasie wskaźników zapewni możliwość ewaluacji różnorodnych polityk publicznych mających na celu osiągnięcie lepszego dopasowania oferty edukacyjnej do potrzeb rynku pracy, harmonizację oferty edukacyjnej na różnych szczeblach kształcenia, czy wsparcie osób młodych na rynku pracy.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMEiN
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarzena Machałek Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMEiN
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIV kwartał 2020 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry