Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD223
Tytuł

Projekt ustawy o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań 2021

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Konieczność uregulowania kwestii dotyczących spisu powszechnego ludności i mieszkań, który na podstawie przepisów UE (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 763/ 2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie spisów powszechnych ludności i mieszkań) zobowiązuje państwa członkowskie do przeprowadzania takiego spisu raz na 10 lat. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1068, z późn.zm.) przeprowadzenie spisu powszechnego, w którym nakłada się obowiązek udzielania informacji na osoby fizyczne, wymaga odrębnej ustawy. Celem ustawy jest stworzenie podstawy prawnej do przygotowania, zorganizowania i przeprowadzenia narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań w 2021 r. Spis powszechny dostarcza najbardziej szczegółowych informacji o liczbie ludności, jej terytorialnym rozmieszczeniu, strukturze demograficzno-społecznej i zawodowej, a także o społeczno-ekonomicznej charakterystyce gospodarstw domowych i rodzin oraz o ich zasobach i warunkach mieszkaniowych na wszystkich szczeblach podziału terytorialnego kraju: ogólnokrajowym, regionalnym i lokalnym.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

W 2011 roku narodowy spis powszechny ludności i mieszkań zrealizowany został w sposób całkowicie zinformatyzowany, przynosząc efekty w postaci lepszej ochrony zebranych danych, bardziej skutecznego monitorowania i kontroli pracy rachmistrzów spisowych oraz bardzo dobrej jakości danych spisowych. Jednocześnie został osiągnięty efekt ograniczenia kosztów spisowych, np. wyeliminowano koszt druku formularzy spisowych. Znaczną część danych pozyskano od gestorów rejestrów i systemów informacyjnych. Zastosowana metoda realizacji spisu okazała się skuteczna i efektywna oraz wygodna dla respondentów, dzięki czemu uzyskano blisko 100% kompletność wyników.
W związku z powyższym spis w 2021 r., tj. narodowy spis powszechny ludności i mieszkań będzie przeprowadzony
w podobny sposób, przy czym wprowadzone zostaną ulepszenia wynikające z nabytego doświadczenia oraz z doskonalenia metod zbierania danych na elektronicznym formularzu z użyciem Internetu poprzez samospis oraz wywiad telefoniczny i wywiad dokonywany przez rachmistrzów.
Przyjmując, że ww. spis powszechny będzie realizowany w podobny i sprawdzony sposób, jak przeprowadzony w roku 2011 należy przyjąć, że koszty pozostaną na tym samym poziomie.
Podczas wstępnych prac przygotowawczych do spisów w 2020 r. i 2021 r. dokonano konsultacji społecznych, zakończone 20 stycznia 2017 r., mających na celu m.in. uzyskanie informacji w sprawie, oczekiwanego przez odbiorców danych statystycznych, zakresu informacyjnego. Uzyskane wyniki konsultacji zostaną poddane dokładnej analizie, a jej wyniki dadzą podstawę ewentualnej modyfikacji zakresu zbieranych informacji., co może skutkować obniżeniem kosztów. Wykorzystanie odpowiednich danych będących w rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej daje szansę na ewentualne, dalsze obniżenie kosztów przeprowadzanych spisów.
Sukcesywne realizowanie badań ankietowych (zawartych w programie badań statystycznych statystyki publicznej), m.in. metodą samospisu, zapoczątkowane w spisach powszechnych z lat 2010-2011, doprowadziło już do umocnienia się tej metody w społecznej świadomości, co pozwala przypuszczać, iż nastąpi znaczące zwiększenie odsetka respondentów wykorzystujących Internet jako metodę realizacji obowiązku spisowego.
Analiza możliwości przeprowadzenia jednocześnie powszechnego spisu rolnego, jak i narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań, a tym samym opracowania jednego aktu prawnego, obejmującego oba spisy nie przyniosła pozytywnych efektów. Poza niewątpliwie wspólnymi elementami dotyczącymi struktury organizacyjnej spisów, metody przeprowadzenia spisów i ich promocji, pozostałe aspekty takie jak: terminy przeprowadzenia spisów (spisu rolnego w 2020 r., a spisu ludności i mieszkań w 2021 r,.), zakres przedmiotowy i podmiotowy oraz sposoby finansowania są zdecydowanie odmienne, co wymusza konieczność rozłącznego realizowania obu spisów i utrzymania odrębnych aktów prawnych. Ponadto, jednoczesne przeprowadzenie spisów jest niezgodne z wytycznymi unijnymi oraz rekomendacjami ONZ, według których spisy rolne powinny być realizowane w latach kończących się na „0”, a spisy ludności i mieszkań w latach kończących się na „1”.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuGUS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuDominik Rozkrut Prezes Głównego Urzędu Statystycznego
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMGUS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-