Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD73
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw ma na celu kompleksową regulację trybu wyboru członków do Krajowej Rady Sądownictwa przez sędziów Sądu Najwyższego, sędziów sądów powszechnych, sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sędziów sądów administracyjnych oraz sędziów sądów wojskowych, a także przewiduje zmiany przepisów w zakresie zapewnienia Prezydentowi RP realnego wpływu na powołanie sędziego, co zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP jest konstytucyjną prerogatywą Prezydenta.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Art. 197 ust. 3 Konstytucji stanowi o kadencji wszystkich wybranych członków Krajowej Rady Sądownictwa. Mimo to ukształtowała się odmienna praktyka w zakresie kadencji członków Rady wybranych spośród posłów i senatorów oraz sędziów. W razie wygaśnięcia mandatu członka Rady będącego posłem lub senatorem odpowiednia izba dokonuje wyboru nowego członka na zwolnione miejsce, lecz kadencja nowego członka wygasa z chwilą wyboru przez Sejm lub Senat kolejnej kadencji nowych członków Rady. Natomiast Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę, że kadencja członka Rady wybranego w innym terminie niż reszta trwa pełne 4 lata. Tymczasem przepis art. 13 ust. 3 ustawy o KRS odwołuje się do wspólnej „kadencji członków Rady" wybranych spośród sędziów sądów powszechnych. Obowiązująca ustawa oparta jest na założeniu, że członkowie wybrani przez daną grupę (sędziów apelacyjnych lub okręgowych i rejonowych) mają jedną wspólną kadencję i mandat osoby wybranej w toku kadencji na wakat powinien wygasać razem z resztą mandatów danej grupy. To samo dotyczy członków Rady wybieranych przez sędziów sądów administracyjnych. Chociaż Konstytucja nie nakazuje wprowadzenia indywidualnych kadencji dla członków KRS będących sędziami, to jednocześnie nie zakazuje ustawodawcy wprowadzania wyborów członków Rady spośród sędziów na indywidualne kadencje.
Projekt ogranicza liczbę dopuszczalnych kadencji sędziego w Krajowej Radzie Sądownictwa do jednej w miejsce aktualnej regulacji przewidującej dwie kadencje. Jedna 4-letnia kadencja jest bardziej odpowiednia z punktu widzenia zakresu ciążących na członku Rady obowiązków, które w sposób istotny wpływają na sposób pełnienia podstawowej służby sędziowskiej, tj. sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
Projektowana regulacja kształtuje na nowo liczbę członków Rady wybieranych przez sędziów poszczególnych sądów. Konstytucja RP przewiduje, że w skład rady wchodzi 15 sędziów wybieranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych. Celem projektu jest urzeczywistnienie zasad samorządności sędziowskiej przez wprowadzenie demokratycznego modelu wyłaniania przedstawicieli sędziów. Dotychczasowe przepisy przewidują jedynie demokratyczne wybory tylko przez sędziów Sądu Najwyższego i sędziów sądów wojskowych. Sędziowie sądów powszechnych zostali wymienieni w Konstytucji jako jedna grupa, lecz obecna ustawa wprowadziła niedemokratyczny i skomplikowany proces wieloetapowych wyborów pośrednich. Dotychczasowy model kształtował cenzus wyborczy w postaci zajmowanego aktualnie stanowiska służbowego, który pozostaje w opozycji do wynikającej z Konstytucji zasady równości, a to powodowało wypaczenie sposobu wyboru i reprezentacji sędziów sądów powszechnych.
Przepisy projektu ustawy zakładają, że sędziowie Sądu Najwyższego będą wybierać jednego członka KRS (na mocy Konstytucji w składzie KRS zasiada także Pierwszy Prezes SN), sędziowie NSA i sądów administracyjnych będą dokonywali wyboru po jednym członku Rady (na mocy Konstytucji członkiem Rady jest także Prezes NSA), a sędziowie sądów wojskowych będą wybierali jednego członka Rady. Projekt zakłada, że sędziowie sądów powszechnych pełniący służbę w poszczególnych okręgach wyborczych będą posiadali po jednym przedstawicielu w Radzie. Łącznie sędziowie sądów powszechnych będą mieli 11 przedstawicieli, a zapewnienie demokratyzacji procesu wyborczego wymagało ustalenia dla tej grupy sędziów okręgów wyborczych opartych według kryterium liczby sędziów pełniących służbę, aby zachować porównywalną liczbę sędziów posiadających czynne prawo wyborcze w każdym z okręgów wyborczych.
Przewiduje się wprowadzenie listy poparcia, którą sędzia wraz ze zgłoszeniem o zamiarze kandydowania będzie zobowiązany przedstawić właściwego prezesowi sądu. Wprowadzenie listy poparcia jest elementem demokratyzacji procesu wyborczego. Kolejnym etapem będzie powołanie 5-osobowej komisji wyborczej, jej przewodniczącego i wyznaczenie daty wyborów. Umożliwia się kandydatowi ustanowienie mężów zaufania uczestniczących w procesie wyborczym, co zapewnić ma większą transparentność tego procesu. Głosowanie w wyborach będzie tajne i bezpośrednie, a kandydat musi uzyskać bezwzględną większość ważnie oddanych głosów. W razie, gdyby żaden z kandydatów nie uzyskał takiej większości przewiduje się ponowne głosowanie z udziałem 2 kandydatów, którzy uzyskali kolejno największą liczbę głosów. Projekt wprowadza także zasadę niełączenia funkcji prezesa lub wiceprezesa sądu z członkostwem w Radzie, w przeciwnym razie łączenie tych funkcji z członkostwem mogłoby negatywnie wpłynąć na sprawowanie obu tych funkcji, a wykonywanie funkcji orzeczniczej należałoby wykluczyć.
Proponowane zmiany ustawy pociągają za sobą konieczność skrócenia obecnych indywidualnych kadencji sędziów zasiadających w Radzie. Tylko w ten sposób można wprowadzić nowy, demokratyczny model procesu wyborczego oraz zmienionego podziału mandatów w Radzie między poszczególne grupy sędziów. Zakłada się też przepis przejściowy, w myśl którego aktualnie wybrani po raz pierwszy członkowie KRS będą mogli na zasadzie wyjątku ponownie ubiegać się o wybór do Rady wobec skrócenia ich kadencji. Przewiduje się 4-miesięczny termin w jakim nastąpi skrócenie kadencji dotychczasowych członków Rady.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuŁukasz Piebiak Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 7 marca 2017 r. z autopoprawką
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

Data modyfikacji : 21.03.2017
do góry