Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuID1
Tytuł

Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Ochrona i zarządzanie krajowymi zasobami genetycznymi zwierząt gospodarskich w warunkach zrównoważonego użytkowania”

Rodzaj dokumentuprojekty innych dokumentów rządowych
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projektowany program jest kontynuacją i rozwinięciem obecnie realizowanego programu pod tą samą nazwą. Głównym celem programu zaplanowanego do realizacji w latach 2016-2020 jest zapewnienie postępu biologicznego hodowli zwierząt gospodarskich, przy zachowaniu bogatej bioróżnorodności zwierząt, z uwzględnieniem biotechnologicznych, technologicznych i środowiskowych uwarunkowań produkcji.

W projekcie programu wieloletniego uwzględniono, jako nowe zadanie, weryfikację i analizę efektywności stosowania metod oceny wartości hodowlanej i użytkowej zwierząt, w tym definiowanie nowych cech funkcjonalnych bydła ras mlecznych i możliwości ich wykorzystania w pracach selekcyjnych.
Pozostałe zadania przewidziane w ramach projektu programu wieloletniego stanowią kontynuację zadań obecnie  obowiązujących w tym zakresie. Zadania te obejmują w szczególności:
- wdrożenie i doskonalenie metod kontroli rodowodów zwierząt hodowlanych,
- rozwój i doskonalenie metod oceny genomowej bydła ras mlecznych oraz prowadzenie baz danych genotypów,
- monitorowanie technik wspomaganego rozrodu zwierząt gospodarskich, w szczególności klonowania oraz transgenezy,
- ochronę bioróżnorodności genetycznej zwierząt gospodarskich, w tym przez stworzenie kolekcji materiału biologicznego (nasienie, zarodki bydła, koni, świń, owiec i kóz) i zapewnienie pełnej operacyjności Krajowego Banku Materiału Biologicznego w Balicach,
- opracowanie obiektywnych wskaźników dobrostanu zwierząt w odniesieniu do zmieniających się warunków utrzymania,
- zapewnienie wsparcia naukowego i wydawanie opinii w zakresie innowacyjnych technologii chowu zwierząt gospodarskich,
- monitorowanie jakości materiałów i mieszanek paszowych oraz surowców pochodzenia zwierzęcego,
- upowszechnianie wiedzy i informacji dot. hodowli zwierząt, poprawy warunków żywienia i utrzymania zwierząt oraz stosowania dobrych praktyk obowiązujących w tym zakresie.
Realizacja zadań w ramach programu przyczyni się do poprawy funkcjonowania hodowli i zwiększenia efektywności produkcji zwierzęcej. Ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich ma charakter ciągły, a jej przydatność w znacznym stopniu zależy od dokładności metod szacowania. Dlatego też niezbędna jest weryfikacja oraz analiza efektywności stosowanych poszczególnych metod oceny zwierząt gospodarskich pod kątem potrzeb hodowców, konsumentów oraz rynku produkcji zwierzęcej jak również zagrożeń w populacji aktywnej zwierząt.
Zakres zadań zaproponowany w projektowanym programie obejmuje wszystkie obszary zapewniające postęp biologiczny w hodowli i produkcji zwierzęcej poprzez tworzenie warunków do prowadzenia oraz powszechnego dostępu i korzystania z wyników oceny wartości hodowlanej i użytkowej zwierząt gospodarskich oraz biologicznych, technologicznych i środowiskowych uwarunkowań rozwoju produkcji zwierzęcej, a także informacji o wartości pokarmowej środków żywienia zwierząt i monitoringu ich jakości, z uwzględnieniem racjonalnego sposobu korzystania ze środowiska, przy zachowaniu bogatej bioróżnorodności zwierząt gospodarskich.
Zadania przewidziane do realizacji w projektowanym programie wpisują się w założenia i priorytety dokumentów strategicznych odnoszących się do rolnictwa oraz ochrony i zachowania zasobów genetycznych zwierząt, tj.:
1) „EUROPA 2020” – strategii na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu,
2) Strategii Rozwoju Kraju 2020 – Aktywne Społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka, sprawne państwo,
3) Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012–2020,
4) Strategii Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko perspektywa do 2020 r.,
5) Priorytetów PROW 2014–2020,
6) Konwencji o różnorodności biologicznej w Rio de Janeiro 5 czerwca 1992, ratyfikowanej przez Polskę w roku 1996, która weszła w życie 19.12.1996 (Dz. U. z 2002 r. Nr 184, poz. 1532),
7) Europejskiej Konwencji o ochronie zwierząt hodowlanych i gospodarskich sporządzona w Strasburgu dnia 10 marca 1976 r. oraz Protokołu zmieniającego Europejską konwencję o ochronie zwierząt hodowlanych i gospodarskich, sporządzonego w Strasburgu dnia 6 lutego 1992 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 104, poz. 665) – ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską dnia 28 grudnia 2007 r.,
8) Światowego Planu Działań na rzecz Zasobów Genetycznych Zwierząt (Global Plan Of Action For Animal Genetic Resources) przyjętego przez Międzynarodową Konferencję Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) dotyczącego Zasobów Genetycznych Zwierząt dla Wyżywienia i Rolnictwa, Interlaken, Szwajcaria 3–7 września 2007 r.,
9) ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie gospodarskich (Dz. U z 2007 nr 133  poz. 921, z późn. zm.).

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Utrzymanie różnorodności genetycznej zwierząt gospodarskich jest niezbędne dla dalszego rozwoju hodowli i produkcji zwierzęcej. Kontynuacja działań zapoczątkowanych w programie na lata 2011–2015, związanych z ochroną zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich pozwoli na utrzymanie zagrożonych populacji i wykorzystanie ich wielofunkcyjnej roli w środowisku. W ramach dotychczas prowadzonych działań przeanalizowano wyniki oceny wartości użytkowej i hodowlanej populacji zwierząt objętych programami hodowlanymi i programami ochrony zasobów genetycznych metodą in situ. Dalszymi działaniami z tego zakresu będzie ochrona metodą ex situ określonych populacji.  W związku z powyższym, w ramach programu  przewiduje się wprowadzenie stałych i systemowych działań związanych z kolekcjonowaniem materiału biologicznego i składowaniem go w Krajowym Banku Materiału Biologicznego. Ochrona zasobów genetycznych przez kolekcjonowanie i przechowywanie materiału genetycznego w bankach ex-situ jest konieczna ze względu na postępujący proces wymierania ras rodzimych, postępującą erozję genetyczną populacji, systematyczną utratę zmienności genetycznej w wysoko wydajnych rasach, a także możliwość utraty cennego materiału genetycznego w wyniku epidemii lub pandemii chorób zwierzęcych.
Efektywność doskonalenia pogłowia zwierząt gospodarskich zależy od właściwie prowadzonych prac hodowlano-selekcyjnych. Doskonalenie cech użytkowych w wyniku prowadzonej selekcji zwierząt może jednak skutkować zmniejszeniem się zmienności genetycznej, a w konsekwencji spadkiem wiarygodności dotychczas stosowanych metod oceny wartości hodowlanej zwierząt gospodarskich. W związku z tym, w programie podjęte zostaną działania obejmujące weryfikację i analizę stosowanych poszczególnych metod oceny zwierząt gospodarskich pod kątem potrzeb hodowców, konsumentów oraz rynku produkcji zwierzęcej jak również zagrożeń występujących w populacji aktywnej zwierząt. Obecnie stosowane metody oceny powinny zostać zmodyfikowane w odniesieniu do przyjętych kierunków selekcji, uwzględnienia i włączenia do modeli oceny nowych, dotychczas nieuwzględnianych cech.
W programie wprowadza się nowe zadanie, dotyczące opracowania i wdrażania procedur gromadzenia i analiz danych o cechach funkcjonalnych, w celu określenia efektywności prowadzonej selekcji, wyznaczenia trendów genetycznych oraz identyfikacji zagrożeń  w populacji aktywnej bydła mlecznego.
Uzasadnieniem podjęcia działań w tym kierunku jest fakt, że selekcja oparta o cechy produkcyjne w populacji bydła mlecznego skutkuje skracaniem się życia produkcyjnego zwierząt, a tym samym koniecznością zastępowania ubywających sztuk nowymi zwierzętami. Pogarszanie się efektywności ekonomicznej produkcji wywołane jest więc w dużej mierze rosnącą liczbą brakowanych zwierząt z przyczyn nieprodukcyjnych. Określenie efektów i monitorowanie czynników warunkujących poprawę długowieczności zwierząt pozwoli na opracowanie długofalowych prognoz rozwoju aktywnej populacji bydła mlecznego, ocenę możliwości realizacji programów hodowlanych i analizę zagrożeń rozwoju sektora mlecznego. Tworzenie baz danych i monitorowanie cech funkcjonalnych stwarza podstawy modyfikowania i tworzenia programów hodowlanych zmierzających do zwiększenia konkurencyjności krajowej hodowli bydła mlecznego na rynku europejskim. Dodatkowo wykorzystanie najnowszych badań z zakresu genomiki cech funkcjonalnych opartych o stworzone bazy danych, zwiększy dokładność oceny osobniczej zwierząt i możliwość szerszego wykorzystania krajowego materiału hodowlanego w populacji masowej.
Kontynuacja działań w zakresie monitorowania bezpieczeństwa biotechnologicznego izolowanego materiału genetycznego oraz transgenicznych i klonalnych zwierząt gospodarskich jest niezbędna dla zabezpieczenia rozwoju nowoczesnego rolnictwa, wykorzystującego metody biotechniczne i biotechnologiczne, zarówno dla osiągania coraz szybszego postępu hodowlanego jak i nowych możliwości w produkcji żywności, farmacji i medycynie. Intensywny rozwój genetyki molekularnej i biotechnologii zaowocował powstaniem i aplikacją nowych metod i technologii. Możliwości biotechnologii związane są przede wszystkim z biotechnologią rozrodu zwierząt. Do metod biotechnologii rozrodu o ogromnym potencjale możliwości należą transgeneza, klonowanie i zapłodnienie in vitro.
W ramach oceny warunków utrzymania zwierząt gospodarskich i jakości pasz zostaną podjęte działania dotyczące gromadzenia i weryfikacji danych o realizacji norm utrzymania zwierząt gospodarskich, określenia nowych obszarów środowiska bytowego stwarzających zagrożenie dla dobrostanu zwierząt oraz wybór elementów środowiska bytowego zwierząt. Podjęte zostaną również działania w zakresie gromadzenia i upowszechniania informacji o paszach, ich składzie chemicznym, strawności, wartości energetycznej i jakości białka, zawartości aminokwasów i składników mineralnych oraz organizacja sieci laboratoriów spektometrii odbiciowej w bliskiej podczerwieni NIRS ukierunkowanych na badania podstawowego składu chemicznego pasz, w tym pasz objętościowych oraz wykorzystanie wyników do oceny wartości odżywczej pasz.
Wprowadzenie do praktyki nowoczesnych metod z zakresu chowu i hodowli zwierząt wymaga wiedzy fachowej zarówno u hodowców i producentów, jak i służb z nimi współpracujących. Stałe podnoszenie poziomu tej wiedzy jest niezbędne dla sprostania wyzwaniom stawianym rolnictwu przez nowoczesną gospodarkę.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMRiRW
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuEwa Lech Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMRiRW
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 15 grudnia 2015 r. w trybie obiegowym
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

Data modyfikacji : 22.12.2015
do góry