Archiwalny wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów z okresu 1 września 2011 – 4 grudnia 2015


Numer projektuUD191
Tytuł
Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

(A) Uwarunkowania prawne
Podstawowym celem projektowanych zmian legislacyjnych jest określenie takich podstaw prawnych, które umożliwiały będą rozpoczęcie realizacji rządowego programu finansowania społecznego budownictwa czynszowego, w formie preferencyjnych kredytów udzielanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Obok argumentów merytorycznych przemawiających za zwiększeniem roli społecznego budownictwa czynszowego w polityce mieszkaniowej państwa, scharakteryzowanych szerzej w pkt. B i C, brak programu wspierającego społeczne budownictwo na wynajem, a w tym kontekście również przewidywana inicjatywa legislacyjna, są związane się z niewykonanymi od 2009 r. zobowiązaniami rządu w ustawie z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (niewykonane delegacje ustawowe w art. 15b ust. 2 i 3 ustawy o niektórych formach….).
Wraz z likwidacją w 2009 r. Krajowego Funduszu Mieszkaniowego (KFM) w BGK, związaną z decyzją o zasileniu kapitałów własnych Banku, w przepisach nałożona została na Radę Ministrów delegacja do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków udzielania przez BGK nowych preferencyjnych kredytów dla towarzystw budownictwa społecznego i spółdzielni mieszkaniowych. Ustawodawca zakładał w 2009 r., że oprocentowanie kredytów nie będzie wyższe niż stopa redyskontowa NBP. Preferencyjne finansowanie przez BGK społecznego budownictwa czynszowego, mające być przedmiotem działalności prowadzonej przez Bank na własny rachunek, umożliwiać miało coroczne dofinansowanie przez MF kapitałów własnych Banku. Delegacje ustawowe na podstawie wprowadzonych w 2009 r. przepisów nie mogły jednak zostać wykonane w wyniku zastrzeżeń kwestionujących możliwość prowadzenia przez BGK preferencyjnej akcji finansowania społecznego budownictwa czynszowego w oparciu o przyjęte w 2009 r. rozwiązania ustawowe.
W ramach zakładanej obecnie inicjatywy legislacyjnej do przepisów wprowadzone zostałyby konieczne zmiany pozwalające reaktywować finansowanie nowych inwestycji w ramach programu rządowego. W ocenie projektodawcy, popartej analizami prowadzonym we współpracy z BGK, po likwidacji KFM kontynuacja przez BGK akcji finansowania społecznego budownictwa na wynajem w oparciu o preferencyjny kredyt jest nadal możliwa, ale działalność taka wymaga m.in. zmian ustawowych. Zmiany w ustawie o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego pozwalałyby:
(i) adekwatnie uregulować wymagany model interwencji publicznej (po likwidacji KFM forma dopłat do oprocentowania), oraz
(ii) dostosować przepisy określające zasady działania tbs oraz zasady na jakich eksploatowany jest społeczny zasób czynszowy do aktualnych uwarunkowań rynku mieszkaniowego.
(B) Uwarunkowania społeczne
Wobec stopniowej redukcji statystycznego deficytu mieszkaniowego podstawową barierą dalszej poprawy stanu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w Polsce jest problem ograniczonej dostępności cenowej mieszkań. Problem ten w największym zakresie ogniskuje się w grupach ludności o niskich dochodach oraz w odniesieniu do osób o szczególnych potrzebach mieszkaniowych (osoby młode, osoby w starszym wieku, osoby niepełnosprawne). Analizy dostępności mieszkań wskazują przy tym na występowanie luki w dostępie do instrumentów wsparcia mieszkalnictwa przez te osoby i rodziny, które uzyskują zbyt wysokie dochody, aby móc ubiegać się o lokal komunalny, a jednocześnie zbyt niskie, aby uzyskać możliwość zaciągnięcia kredytu na zakup mieszkania na własność, nawet przy wykorzystaniu programu „Mieszkanie dla młodych”. Systemową odpowiedzą polityki mieszkaniowej na powyższy problem powinien być rozwój segmentu dostępnych mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach. Jak wynika z raportu Banku Światowego, sporządzonego w 2009 r. na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury[1], w odniesieniu do konstrukcji nowego programu niezbędna jest weryfikacja zakresu podmiotowego i przedmiotowego dotychczas stosowanych rozwiązań w tym zakresie.
(C) Uwarunkowania strategiczne i programowe
Rozwiązania przewidywane w projekcie mają umożliwiać rozpoczęcie realizacji rządowego programu finansowania społecznego budownictwa czynszowego w nowej formule. W tym kontekście planowane zmiany ustawowe to element realizacji zapowiedzi określenia nowego modelu wsparcia segmentu społecznego budownictwa czynszowego w ramach polityki mieszkaniowej państwa, zgodnie z kierunkiem wskazanym w strategicznych dokumentach rządowych: Strategii Rozwoju Kraju 2020 i w Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego (wraz z dokumentem implementacyjnym), jak również odpowiedzią rządu na dezyderat Komisji Infrastruktury pt. „Główne problemy, cele i kierunki programu wspierania rozwoju budownictwa mieszkaniowego do 2020 roku”. Działania ukierunkowane na wspieranie społecznego budownictwa czynszowego są jednocześnie elementem projektowanych dokumentów dotyczących rewitalizacji (Narodowy Plan Rewitalizacji) oraz polityki miejskiej (Krajowa Polityka Miejska).

 

[1] Rynek wynajmu mieszkań w Polsce. Ocena TBS / Sprawozdanie końcowe. Usługi doradcze dla Ministerstwa Infrastruktury, Bank Światowy, 2009.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Uruchomienie nowego programu wsparcia społecznego budownictwa czynszowego
Jak wskazano w informacji o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie, przewidywane w projekcie rozwiązania mają umożliwić rozpoczęcie realizacji rządowego programu finansowania społecznego budownictwa czynszowego. Zakłada się, że instrumentem wsparcia nowych przedsięwzięć będzie preferencyjny kredyt udzielany przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Przyjęty model wsparcia w części opierał się będzie tym samym na obecnych przepisach rozdziału 2a ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego.
Jednocześnie, w wyniku poprzedzających niniejsze zgłoszenie prac koncepcyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, określone zostały podstawowe założenia instrumentu finansowania, dotyczące produktu kredytowego udzielanego przez BGK w ramach działalności własnej. Założenia te wyznaczają również konieczny zakres zmian ustawowych.
Propozycje finansowania społecznego budownictwa czynszowego zakładają w pierwszym etapie 5-letni okres realizacji. Z uwagi na preferencyjny charakter instrumentu (preferencyjny kredyt, oprocentowany w formule stopy zmiennej wg stawki WIBOR 1M bez marży) zakłada się, że wymaganą formą wsparcia ze środków publicznych będzie dopłata dla BGK warunkująca zachowanie preferencyjnych warunków finansowania, pokrywająca różnicę pomiędzy oprocentowaniem nominalnym a preferencyjnym. Uwzględniając powyższe, pierwsza grupa rozwiązań ujętych w projekcie skoncentrowana będzie na zmianie przepisów dotyczących warunków na jakich, po likwidacji dedykowanego funduszu, BGK będzie finansował społeczne budownictwo czynszowe w ramach realizacji programu rządowego. Istota zakładanych zmian obejmie w tym przypadku:
a) weryfikację zakresu podmiotowego i przedmiotowego programu wsparcia – zapewnienie podstaw ustawowych dla doprecyzowania, w aktach i dokumentach niższej rangi, warunków prowadzenia akcji kredytowania zgodnej z poniższą charakterystyką wspieranego segmentu rynku:
- zakłada się, że nowy program będzie jednym z instrumentów lokalnej polityki mieszkaniowej gmin, oferując preferencyjne finansowanie przedsięwzięć społecznego budownictwa czynszowego, kierowane do inwestorów działających w oparciu o zawartą z gminą umowę (umożliwienie uzyskania finansowego wsparcia również spółkom gminnym);
- adresatami mieszkań będą osoby o umiarkowanych dochodach, w szczególności rodziny z dziećmi;
- program wypełni lukę w dostępie do instrumentów wsparcia mieszkalnictwa, przy czym wybór przedsięwzięć do finansowania byłby dokonywany przy wykorzystaniu zestawu kryteriów uwzględniających społeczne i techniczne uwarunkowania planowanegoprzedsięwzięcia, jak również ocenę planowanej inwestycji w kontekście lokalnej polityki mieszkaniowej;
b) zapewnienie możliwości prowadzenia preferencyjnej akcji kredytowej przez Bank w ramach działalności własnej, w szczególności poprzez:
- urealnienie obecnych przepisów delegacji i wytycznych ustawowych zawartych w ar. 15b ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (w szczególności odejście od nieznajdującego oparcia w realiach rynku i budżetu parametru maksymalnej stopy oprocentowania, jaki określają dzisiaj wytyczne w art. 15b ust. 2 pkt 1 ustawy);
- zmianę modelu dofinansowania programu ze środków budżetu państwa (odejście od modelu dofinansowania funduszu statutowego BGK na rzecz dopłat do oprocentowania);
- określenie mechanizmu stosowania dopłat do oprocentowania, zapewniającego adekwatną do programu formułę planowania i przekazywania środków (Fundusz Dopłat w BGK).
Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia takich warunków bieżącej obsługi zobowiązań z tytułu kredytu, które umożliwiały będą utrzymywanie czynszów na poziomie preferencyjnym, określony we współpracy z BGK zestaw parametrów zakładanego produktu kredytowego przewiduje m.in. maksymalny okres spłaty kredytu na poziomie 30 lat. Pomimo przyjętego modelu interwencji w formie dopłat do oprocentowania długoterminowych kredytów założenia koncepcji programu nie przewidują powstania wieloletnich zobowiązań finansowych po stronie budżetu państwa. Przyjęto, że w pierwszym roku istotnego spadku aktualnych wydatków budżetowych na mieszkalnictwo (związanego z zakończeniem okresu przyjmowania nowych wniosków w programie MdM[1]) dokonane zostanie jednorazowe rozliczenie całości pozostałych zobowiązań budżetu państwa z tytułu dopłat do oprocentowania. Zakładane rozliczenie uwzględnia tym samym wycenę przez BGK przyszłych nominalnych kwot dopłat, tj. bierze pod uwagę wartości nominalne przyszłych dopłat, należnych za poszczególnych okresach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, zdyskontowane na rok dokonywania jednorazowej „dopłaty balonowej”. Zakładany model rozliczeń został opracowany w uzgodnieniu z Bankiem Gospodarstwa Krajowego.
W pozostałym zakresie zakłada się modyfikację przepisów określających zasady prowadzenia działalności w zasobach mieszkaniowych tbs powstających w ramach nowego programu wsparcia. Zmiany ustawowe umożliwiać powinny osiąganie zakładanego adresowania programu (wypełnienie luki w dostępie do instrumentów wsparcia mieszkalnictwa poprzez adresowanie wsparcia do gospodarstw o dochodach mieszczących się w ok. III do maksymalnie VI decyla rozkładu wynagrodzeń), przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości obsługi zaciągniętego zobowiązania kredytowego wraz z racjonalną eksploatacją nowych zasobów mieszkalnych. W ramach tej ostatniej grupy istotą projektowanych rozwiązań będzie dostosowanie obecnych przepisów ustawy do przedsięwzięć realizowanych w ramach rządowego programu w zakresie:
- partycypacji lokatora w kosztach budowy lokalu – ustawa powinna zapewniać rotacyjny charakter mieszkań społecznych, jednak przy zachowaniu pewnych możliwości wykorzystania formuły partycypacji lokatora (obniżenie obecnego limitu maksymalnej wysokości partycypacji lokatora w przypadku mieszkań budowanych w ramach nowego programu; preferencja dla projektów w których osiągniecie niskiego poziomu czynszów będzie możliwe przy braku partycypacji lokatora);
- zasad weryfikacji dochodów najemcy w odniesieniu do nowych mieszkań społecznych (większa częstotliwość, odejście od obecnej dowolności stosowania przez właściciela sankcji w postaci podwyższenia czynszu);
- maksymalnej wysokości czynszu za najem mieszkań wybudowanych w ramach nowego programu (określony obecnie limit wysokości czynszu w zasobach tbs jest jedną z barier uruchomienia preferencyjnej akcji kredytowej przez BGK).

Gospodarowanie istniejącym zasobem tbs (przedsięwzięcia komercyjne oraz mieszkania b. KFM)
Zakłada się, że drugą grupą rozwiązań będzie modyfikacja zasad działania towarzystw budownictwa społecznego, w tym – poza przepisami odnoszącymi się do zasad udzielania preferencyjnych kredytów – również tych przepisów, które dotyczą gospodarowania lokalami mieszkalnymi na wynajem w istniejących już zasobach tbs, jak również uwarunkowań związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przez tbs-y wykraczającej poza wąsko rozumiane społeczne budownictwo czynszowe. Istotą rozwiązań przewidywanych w projekcie w tym przypadku będą zmiany:
- wpływające na poprawę warunków realizacji przez tbs-y nowych inwestycji związanych z budową mieszkań na wynajem w oparciu o finansowanie komercyjne;
- zapewniające utrzymanie społecznego charakteru mieszkań na wynajem w zasobach istniejących, wybudowanych ze środków b. KFM.

 

[1] Opracowanie koncepcji programu poprzedziła ocena prognozowanego poziomu i struktury wydatków na mieszkalnictwo w okresie najbliższych lat, której celem było określenie modelu finansowania programu, który nie będzie powodował wzrostu obecnego poziomu wydatków ponoszonych w ramach części 18.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMIiR
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPaweł Orłowski Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMIiR
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 9 czerwca 2015 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji 10 czerwca 2015, 15:07
Rejestr zmian