Archiwalny wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów z okresu 1 września 2011 – 4 grudnia 2015


Numer projektuUD168
Tytuł
Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Proponowane zmiany w ustawie z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. poz. 1304, z późn. zm.) wynikają z doświadczeń w realizacji na jej podstawie programu „Mieszkanie dla młodych”, zebranych od początku 2014 r. Monitoring wykonania ustawy wykazał, że należy rozszerzyć grupę przedsięwzięć kwalifikujących się do programu o inwestycje realizowane przez spółdzielnie mieszkaniowe na rzecz swoich członków w oparciu o wkład budowlany. Poszerzy to bazę dostępnych mieszkań o niższych kosztach dla nabywców i zwiększy konkurencyjność rynkową. Ważnym elementem jest również zwiększenie prorodzinnego oddziaływania programu przez zwiększenie wsparcia dla rodzin mających więcej niż jedno dziecko. Udział takich rodzin w efektach programu jest niewielki, co może być spowodowane szczególnie utrudnionym dostępem do kredytu hipotecznego. Zwiększenie dofinansowania wkładu własnego powinno zwiększyć grupę rodzin ze zdolnością kredytową, które będą mogły uczestniczyć w programie „Mieszkanie dla młodych”. Powyższe działania będą niosły za sobą koszty budżetowe, jednak finansowanie programu odbywa się w ramach wyznaczonego limitu budżetowego, który nie zostanie zwiększony.

Pozostałe propozycje mają na celu usprawnić realizację programu „Mieszkanie dla młodych” oraz wyeliminować wątpliwości interpretacyjne. Z ich wprowadzeniem nie będą się wiązały istotne zmiany wydatków budżetowych na realizację programu.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

1. Zmiany modyfikujące zasady programu „Mieszkanie dla młodych”

a) Wprowadzenie możliwości finansowania wnoszenia wkładów budowlanych w inwestycjach realizowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.
Zgodnie z ww. przepisem z członkiem spółdzielni ubiegającym się o ustanowienie odrębnej własności lokalu spółdzielnia zawiera umowę o budowę lokalu. Umowa ta powinna zobowiązywać strony do zawarcia, po wybudowaniu lokalu, umowy o ustanowienie odrębnej własności tego lokalu. W umowie określa się przewidywany koszt realizacji inwestycji, jednak jego ostateczna wysokość jest znana dopiero po rozliczeniu przedsięwzięcia, które powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia oddania budynku do użytkowania. Regulacja ta stanowi przeszkodę w weryfikacji podstawowego warunku uprawniającego zakup danej nieruchomości do objęcia dofinansowaniem wkładu własnego w ramach programu „Mieszkanie dla młodych”. Na etapie oceny wniosku o dofinansowanie nie można zweryfikować czy cena mieszkania mieści się w limicie ceny obowiązującej w programie.
Proponuje się wprowadzenie zmian, które umożliwią ubieganie się o finansowe wsparcie w ramach programu „Mieszkanie dla młodych” członkom spółdzielni mieszkaniowych podpisujących ze spółdzielnią umowę o budowę lokalu.
W 2012 r. spółdzielnie mieszkaniowe oddały do użytkowania 3 507 mieszkań. Na podstawie dostępnych danych statystycznych nie sposób jednak określić, jaka ich część spełniała warunki programu „Mieszkanie dla młodych”. Przy założeniu, że 50% efektów działalności inwestycyjnej spółdzielni mieszkaniowych mogłoby się kwalifikować do programu, wydatki budżetu wzrosłyby o ok. 40 mln zł rocznie. Wzrost ten jednak – przy obecnych efektach programu – nie spowodowałby wyczerpania dostępnego limitu środków przeznaczonych na finansowanie programu, tj. 600 mln zł w 2014 r., 715 mln zł w 2015 r., 730 mln zł w 2016 r., 746 mln zł w 2017 r. i 762 mln zł w 2018 r.).

b) Wzmocnienie prorodzinnego oddziaływania programu
W aktualnym stanie prawnym małżeństwa i osoby bezdzietne otrzymają dofinansowanie wkładu własnego
w wysokości 10% wartości odtworzeniowej mieszkania. Małżeństwa i osoby wychowujące dzieci (bez względu na ich liczbę) mogą otrzymać wsparcie w wysokości 15% wartości odtworzeniowej mieszkania.
W ramach wzmocnienia prorodzinnego wymiaru programu, proponuje się uzależnienie wysokości dofinansowania wkładu własnego od liczby dzieci wychowywanych przez beneficjentów. Małżeństwa i osoby z dwójką dzieci mogłyby otrzymać dofinansowanie w wysokości 20% wartości odtworzeniowej mieszkania, zaś małżeństwa i osoby z trójką i więcej dzieci mogłyby otrzymać wsparcie w wysokości 25% wartości odtworzeniowej mieszkania.
Wśród obecnych beneficjentów programu (według stanu na 20 kwietnia 2014 r.) dominują małżeństwa i osoby bezdzietne (75,7%). Małżeństwa i osoby z 1 dzieckiem stanowią 20,2% beneficjentów, z 2 dzieci – 4,0%, zaś z 3 dzieci – 0,1%.
Efekty budżetowe proponowanych rozwiązań byłyby ograniczone. Według różnych rozważanych wariantów zakładających ekstrapolację obecnych wyników programu oraz wzrost udziału beneficjentów z 2 i 3 dzieci, koszty dla budżetu wynosiłyby ok. 6-18 mln rocznie. Wzrost wydatków budżetowych nie powodowałby jednak groźby przekroczenia dostępnych limitów budżetowych na finansowanie programu „Mieszkanie dla młodych”.

c) Zmiana zasad wypłaty dofinansowania wkładu własnego w przypadku mieszkania oddanego do użytkowania.
Proponuje się rezygnację z warunku wcześniejszego podpisania przez nabywcę umowy o ustanowieniu lub przeniesieniu własności mieszkania przed wypłatą na konto sprzedającego dofinansowania wkładu własnego. Zmiana jest spowodowana trudnościami w finansowaniu tego typu transakcji w przypadku gdy sprzedający lokal korzystał z kredytu inwestycyjnego zabezpieczonego hipoteką na tym lokalu.
Zmiana nie wpływa na wydatki budżetowe.

d) Rozszerzenie katalogu osób, które mogą przystąpić do kredytu w sytuacji, kiedy nabywca nie posiada wystarczającej zdolności kredytowej.
Zgodnie z obecnymi regulacjami, jeżeli w ocenie instytucji kredytującej nabywca, pomimo dofinansowania wkładu własnego, nie będzie posiadał zdolności kredytowej, do umowy kredytu mogą przystąpić zstępni, wstępni, rodzeństwo, małżonkowie rodzeństwa, ojczym, macocha lub teściowie nabywcy. 
Proponuje się zniesienie ww. ograniczenia i wprowadzenie możliwości, żeby do umowy kredytu beneficjenta programu „Mieszkanie dla młodych”  mogły przystępować – w celu zwiększenia jego zdolności kredytowej – dowolne osoby.
Zmiana może zwiększyć liczbę beneficjentów programu Mieszkanie dla młodych”, a tym samym wpłynąć na zwiększenie wydatków budżetowych. Wzrost ten jednak trudno oszacować.

e) Rozszerzenie ograniczeń dotyczących dysponowania zakupionym w ramach programu mieszkaniem.
Zgodnie z aktualnymi przepisami, beneficjent programu „Mieszkanie dla młodych” nie może swobodnie m.in. wynajmować, użyczać, zmieniać przeznaczenie mieszkania zakupionego ze wsparciem budżetowym. W przypadku dokonania jednej z ww. czynności, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu części otrzymanego wsparcia. Wątpliwości interpretacyjne budzi sytuacja wynajęcia, użyczenia lub zmiany sposobu użytkowania części mieszkania (np. jednego z pokoi).
Proponuje się modyfikację przepisów w celu jednoznacznego przesądzenia, że mieszkanie zakupione ze wsparciem budżetu powinno w całości zaspokajać potrzeby mieszkaniowe beneficjenta. W związku z tym wynajem, użyczenie lub zmiana sposobu użytkowania nawet jego części, byłaby objęta sankcjami ustawowymi w postaci konieczności zwrotu części dofinansowania wkładu własnego.
Sankcje ustawowe nie dotyczyłyby osób rejestrujących lub prowadzących w zakupionym w ramach programu mieszkaniu działalności gospodarczej. Warunkiem jest jednak, aby prowadzona działalność gospodarcza nie powodowała zmiany podstawowej funkcji mieszkania (zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych nabywcy).

2. Zmiany doprecyzowujące brzmienie obecnych przepisów, nie powodujące zmian w zasadach funkcjonowania programu

a) Uściślenie przepisów określających prawo do zwiększonego wsparcia z tytułu wychowywania dziecka
Zmiana ma na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych związanych z możliwością (lub nie) ubiegania się o zwiększone wsparcie w przypadku np. małżeństw, gdzie tylko jedna osoba ma prawa rodzicielskie. Ustawa obecnie nie odnosi się do sytuacji, kiedy w danym małżeństwie dziecko jest biologicznie i prawnie dzieckiem tylko jednego z małżonków. Wątpliwości, czy takie małżeństwo może się ubiegać o zwiększone wsparcie zostały rozstrzygnięte przez pozytywną interpretację przepisów dokonaną w Ministerstwie. Wydaje się jednak, że sprawa powinna być precyzyjniej zapisana w przepisach ustawy.

b) Uściślenie pojęcia „nowo wybudowanego mieszkania”
Zmiana ma na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących katalogu mieszkań, których zakup może być objęty dofinansowaniem wkładu własnego. Proponuje się jasne wskazanie, że mogą to być również mieszkania powstałe w wyniku np. przebudowy, adaptacji i innych robót budowlanych, w wyniku których powstają nowe samodzielne lokale mieszkalne.
Warto podkreślić, że wobec planowanych działań wspierających rewitalizację obszarów miejskich potencjalnie mieszkania powstałe w wyniku np. przebudowy budynków niemieszkalnych mogą stanowić coraz większy udział w rynku. Tym samym program „Mieszkanie dla młodych”  i Narodowy Program Rewitalizacji mogą wzajemnie kreować efekty synergiczne.

c) Modyfikacja definicji „domu jednorodzinnego”
Zmiana ma na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących przedsięwzięć, kiedy nie sposób jednoznacznie określić, czy w ich wyniku powstał lokal mieszkalny (objęty ograniczeniem powierzchni do 75 m2) czy dom jednorodzinny (objęty ograniczeniem powierzchni do 100 m2).
Proponuje się zastosowanie definicji z Prawa budowlanego, zgodnie z którą budynek mieszkalny jednorodzinny to „budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku”. Zastrzeżenie, że w domach jednorodzinnych finansowanych w ramach programu „Mieszkanie dla młodych”  może się znajdować wyłącznie (jeden) lokal mieszkalny (nie można kupić budynku z dwoma lokalami lub z lokalem mieszkalnymi użytkowym) pozostałoby, tak jak obecnie w ustawie „Mieszkanie dla młodych”, częścią definicji.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMIiR
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPaweł Orłowski Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMIiR
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMI kwartał 2015 r. - ZREALIZOWANY - Rada Ministrów przyjęła 3 marca 2015 r. z autopoprawką
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji 3 marca 2015, 15:42
Rejestr zmian