Archiwalny wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów z okresu 1 września 2011 – 4 grudnia 2015

Numer projektuUA40
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw

 

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Jedną z podstawowych barier w dostępie dzieci i młodzieży do edukacji szkolnej jest znaczny koszt podręczników i innych pomocy dydaktycznych wybieranych przez nauczycieli, jako podstawowych pomocy dydaktycznych, niezbędnych do realizacji programów nauczania. Według komunikatu z badań CBOS Wydatki rodziców na edukację dzieci w roku szkolnym 2013/2014[1] analiza struktury wydatków ponoszonych przez rodziców w związku z rozpoczęciem roku szkolnego pokazuje, że – tak jak w latach poprzednich  – największą pozycję w budżecie stanowi zakup podręczników szkolnych (przeciętnie wydano na nie 382 złote w przeliczeniu na jedno dziecko – wzrost o 4% w stosunku do roku 2012/2013). Należy przy tym podkreślić, że wydatki na podręczniki rodzice zazwyczaj ponoszą w okolicach rozpoczęcia roku szkolnego, co powoduje kumulację z innymi koniecznymi wydatkami związanymi z początkiem roku szkolnego. Możliwość ograniczenia kosztów zakupu podręczników, poprzez np. korzystanie z podręczników używanych, jest istotnie utrudniona ze względu na łączenie podręczników z materiałami ćwiczeniowymi wymagającymi uzupełniania w egzemplarzu podręcznika. Sytuacja taka ma miejsce w szczególności w przypadku podręczników do kształcenia zintegrowanego w klasach I-III szkoły podstawowej oraz podręczników do języków obcych nowożytnych, w mniejszym i zróżnicowanym stopniu w przypadku podręczników do pozostałych przedmiotów. Obrót używanymi podręcznikami w danej szkole jest również utrudniony w sytuacji kiedy w poszczególnych oddziałach nauczyciele stosują różne podręczniki. Do Ministerstwa Edukacji Narodowej docierają również sygnały o praktykach związanych ze sprzedażą podręczników, które również mają wpływ na koszty ich zakupu przez rodziców (sprzedaż podręczników w zestawie z innymi materiałami niepodlegającymi dopuszczeniu do użytku szkolnego, ograniczenia w możliwości zakupu pojedynczych elementów zestawu). Przypadki stosowania przez wydawców oraz podmioty dokonujące obrotu podręcznikami praktyk marketingowych, polegających na oferowaniu szkołom różnego rodzaju korzyści rzeczowych w zamian, bądź w związku z dokonaniem wyboru określonego podręcznika, także w konsekwencji mają wpływ na koszty zakupów podręczników ponoszone przez rodziców. Dokonanie zmian w ustawie o systemie oświaty ma na celu wprowadzenie regulacji, które przyczynią się do znaczącego, w szczególności w przypadku klas I-III szkoły podstawowej, obniżenia kosztów ponoszonych przez rodziców na wyposażenie uczniów w podręczniki szkolne i inne pomoce dydaktyczne niezbędne do realizacji programów nauczania. Niezbędne jest też wprowadzenie regulacji umożliwiających rodzicom wpływ na wybór przez nauczycieli szkolnego zestawu podręczników.

 

[1] Wydatki rodziców na edukacje dzieci w roku szkolnym 2013/2014, BS/151/2013, Warszawa, październik 2013 r. www.cbos.pl

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Proponowane rozwiązania mają zmniejszyć barierę w dostępie dzieci i młodzieży do edukacji szkolnej poprzez następujące rozwiązania:
1) Począwszy od roku szkolnego 2014/2015 sukcesywnie będzie zapewniony, dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej, bezpłatny dostęp do podręcznika do kształcenia zintegrowanego, obejmujący co najmniej edukację polonistyczną, matematyczną, przyrodniczą i społeczną.
2) Podręczniki będą własnością szkoły (organu prowadzącego szkoły podstawowe). Zasady wypożyczania podręczników uczniom określał będzie dyrektor placówki. Przygotowany podręcznik służyć będzie trzem kolejnym rocznikom uczniów.
3) Rada pedagogiczna, za zgodą organu prowadzącego będzie mogła ustalić inny podręcznik do edukacji wczesnoszkolnej niż zapewniony przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. W  przypadku wyrażenia zgody - organ prowadzący szkołę  pokryje z własnych środków koszt zakupu podręczników.
4) Od roku szkolnego 2015/2016 dopuszczone do użytku szkolnego podręczniki do kolejnych klas będą sukcesywnie musiały spełnić wymogi dotyczące możliwości korzystania z nich przez kolejne roczniki uczniów, poprzez oddzielenie treści podręcznika od ćwiczeń i zakazu zamieszczania w podręczniku odesłań do dodatkowych materiałów edukacyjnych.
5) Wprowadzenie, od roku szkolnego 2014/2015 w przypadku podręczników przeznaczonych do zajęć z zakresu edukacji polonistycznej, matematycznej, społecznej i przyrodniczej w klasach pierwszych szkoły podstawowej, a począwszy od roku szkolnego 2015/2016 w przypadku pozostałych podręczników do edukacji wczesnoszkolnej, podręczników do klasy IV szkoły podstawowej, klasy I gimnazjum i klasy I szkół ponadgimnazjalnych) zasady, iż szkolny zestaw podręczników może zawierać po jednym podręczniku lub materiale edukacyjnym do danego przedmiotu. To zespół nauczycieli, a nie – tak jak jest obecnie – każdy nauczyciel indywidualnie, będzie podejmował decyzje w tym zakresie. Szkolny zestaw podręczników opiniować będzie Rada Rodziców.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMEN
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuJoanna Berdzik Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMEN
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2014 r. - ZREALIZOWANY - RM przyjęła ze zmianami 15 kwietnia 2014 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 16.04.2014
Rejestr zmian