Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD52
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych stanowi rezultat przeprowadzonych w ostatnich latach prac nad zmianą modelu funkcjonowania biur usług płatniczych na polskim rynku usług płatniczych.
W projektowanej ustawie przewiduje się przede wszystkim zmianę obecnie funkcjonujących przepisów, które bezpośrednio przyczynią się do zredukowania rosnących kosztów utrzymania działalności w charakterze biur usług płatniczych (BUP) oraz do zmniejszenia wymogów stawianych tej grupie przedsiębiorców. Przyczyni się to do uproszczenia i usprawnienia dalszego rozwoju tych uczestników rynku finansowego. Należy podkreślić, że większość BUP to drobni przedsiębiorcy świadczący usługi przekazu pieniężnego w uzupełnieniu innej działalności gospodarczej. W związku z tym projektowana ustawa obejmuje propozycje przepisów ograniczających obowiązki publiczne BUP oraz zakres nadzoru publicznego (finansowego) nad tymi przedsiębiorcami, przy jednoczesnym ograniczeniu działalności BUP w zakresie wielkości pojedynczych transakcji (transakcji z tego samego tytułu), w których mogą one pośredniczyć. Podstawową działalnością BUP powinna być obsługa niskokwotowych przekazów pieniężnych (co do zasady inicjowanych wpłatą gotówkową), za pomocą których są realizowane różnego rodzaju opłaty i rozliczenia związane z czynnościami życia codziennego i obsługą osób niekorzystających z rachunków płatniczych do dokonywania tego typu transakcji. Usługi takie nie generują ryzyka dla systemu finansowego, a ryzyko dla konsumentów jest porównywalne z innymi usługami opartymi na zaufaniu (takimi jak np. sprzedaż internetowa).
Zasadnicza działalność BUP nie wymaga zatem intensywnego nadzoru publicznego (finansowego), a za wystarczające zabezpieczenie ryzyka odbiorców tych usług można uznać obowiązki rejestracji (przy zachowaniu możliwości wykreślenia BUP z rejestru w przypadku naruszania prawa) i ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za środki powierzone przez klientów i za prawidłowe wykonywanie usług. Podmioty, które chcą wykonywać działalność w szerszym zakresie, mają do dyspozycji inne formy działalności w charakterze dostawców usług płatniczych, przede wszystkim małą instytucję płatniczą, której działalność jest również działalnością regulowaną (niepodlegającą licencjonowaniu). Proponowane rozwiązania sprzyjałyby również ograniczeniu stosunkowo wysokiego ryzyka wykorzystywania BUP do działalności nielegalnej, w tym np. wyłudzeń podatkowych czy prania pieniędzy.
Projektowana ustawa wprowadza korektę przepisów dotyczących nowego podmiotu uprawnionego do świadczenia usług płatniczych, tj. małej instytucji płatniczej (MIP). MIP, oprócz świadczenia usług płatniczych, może także świadczyć usługi dodatkowe ściśle powiązane ze świadczeniem usług płatniczych takie jak wymiana walut, bezpieczne przechowywanie środków pieniężnych przekazanych w celu wykonania transakcji płatniczej czy przechowywanie i przetwarzania danych. Po 6-miesięcznym okresie funkcjonowania MIP została dokonana ocena regulacji dotyczących ich działania. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego zidentyfikował konieczność korekty przepisów dotyczących w szczególności wykonywania przez MIP obowiązków wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W obecnym stanie prawnym działalność w charakterze małej instytucji płatniczej może być wykonywana, jeżeli mała instytucja płatnicza posiada rozwiązania organizacyjne pozwalające na wykonanie obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Ocena, czy MIP wywiązuje się z tego obowiązku, jest w praktyce nadzorczej utrudniona.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Projektowana ustawa ograniczy kwotę pojedynczej transakcji lub transakcji z tego samego tytułu realizowanej przez BUP do kwoty 2500 euro. Transakcje o większej wartości będą wymagały skorzystania z usług innych dostawców usług płatniczych (małej instytucji płatniczej, krajowej instytucji płatniczej lub banku).
Przewiduje się zniesienie obowiązku BUP polegającego na przekazywaniu Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) dokumentów potwierdzających zawarcie umowy gwarancji lub ubezpieczenia zawartych w celu ochrony środków otrzymanych od użytkowników oraz kar związanych z niedopełnieniem takiego obowiązku. Wystarczającym zabezpieczeniem interesów klientów będzie nałożony na BUP obowiązek informowania klientów o posiadanej gwarancji lub ubezpieczeniu w sposób umożliwiający im zapoznanie się ze sposobem ochrony ich środków przed złożeniem w BUP zlecenia płatniczego. BUP będą także informować KNF o sposobie ochrony środków klientów w ramach sprawozdawczości rocznej. Naruszenie  obowiązku zawarcia umowy gwarancji lub ubezpieczenia będzie stanowić rażące naruszenie warunków wymaganych do prowadzenia działalności w charakterze BUP i będzie skutkować zakazem prowadzenia działalności w charakterze BUP oraz wykreśleniem z rejestru.
Nastąpi ograniczenia i uproszczenie nadzoru publicznego (finansowego) nad działalnością BUP, z naciskiem na kontrolę zdalną i kontrolę następczą, realizowaną w szczególności przez wyłączenie możliwości przeprowadzania inspekcji, likwidację obowiązku sprawozdawczości związanej z przekroczeniem limitów finansowych działalności czy ograniczenie kar pieniężnych na rzecz stosowania zaleceń przez KNF (w przypadku niewykonania zaleceń KNF będzie wszczynać postępowanie w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności, skutkującego wykreśleniem z rejestru). Projektowana ustawa wprowadzi katalog warunków prowadzenia działalności w charakterze BUP, w przypadku naruszenia których KNF będzie mógł podjąć decyzję o zakazie prowadzenia tej działalności.
Nowe przepisy będą zawierać także zmianę dotyczy modelu wpłat na pokrycie kosztów nadzoru nad działalnością BUP (ograniczenie wpłat w związku z ograniczeniem zadań nadzorczych).
Z uwagi na  szeroki zakres usług świadczonych przez MIP przewiduje się  wprowadzenie obowiązku przekazywania do KNF, na etapie ubiegania się o wpis do rejestru, procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, tak jak w przypadku krajowych instytucji płatniczych. MIP będzie także przekazywać KNF dane związane z branżą, w jakiej działa hybrydowa mała instytucja płatnicza – MIP może bowiem prowadzić inną niż świadczenie usług płatniczych działalność gospodarczą – działa wówczas jako tzw. instytucja hybrydowa. Branża prowadzonej działalności podstawowej jest jednym z podstawowych kryteriów oceny ryzyka instytucji w zakresie procesu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
Projekt ustawy przewiduje ograniczenie kwoty transakcji płatniczych, które może zostać wykonana przez MIP, oraz wynikające z tego odpowiednie instrumenty kontroli dla UKNF. MIP będzie przekazywał KNF informacje o łącznej wartości i liczbie wykonanych transakcji płatniczych. Z uwagi na konieczność zapewnienia UKNF niezależnych instrumentów weryfikacji prawidłowości wypełniania przez MIP obowiązków sprawozdawczych i obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – MIP we wniosku o wpis do rejestru będzie wskazywać, w jakiej instytucji posiada rachunki, które będą służyły do realizacji usług płatniczych, wraz z numerami tych rachunków.  
Projekt ustawy obejmie również propozycje ujednolicenia metod naliczania opłat na pokrycie kosztów nadzoru ponoszonych przez krajowe instytucje płatnicze, krajowe instytucje pieniądza elektronicznego oraz BUP. Z dniem 1 stycznia 2019 r. koszty nadzoru są finansowane, bezpośrednio z przychodów UKNF. Wpłaty i opłaty na pokrycie kosztów nadzoru ustala się w oparciu o kwotę ustaloną w planie finansowym UKNF, a po zakończeniu roku obrotowego UKNF ustala różnicę pomiędzy planowanymi a wykonanymi kosztami, którą uwzględnia się w rozliczeniu kosztów nadzoru w danym roku obrotowym.
Proponuje się również wyłączenie Banku Gospodarstwa Krajowego i Narodowego Banku Polskiego z obowiązku  potwierdzenia dostępności środków pieniężnych na rachunku na wniosek dostawcy wydającego instrumenty płatnicze oparte na karcie płatniczej. Propozycja ta ma na celu uzupełnienie wcześniejszego wyłączenia tych instytucji z obowiązku świadczenia usług PIS (tzw. payment initiation services – usługi inicjowania transakcji płatniczej) oraz AIS (tzw. account information services – usługi dostępu do informacji o rachunku) opartych na dostępie do rachunku wprowadzanych przez Dyrektywę PSD2 (Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego). Wprowadzane wyłączenie dotyczy tzw. funkcjonalności CAF (ang. confirmation of the availability of funds) – w przypadku realizacji transakcji płatniczej kartą jej wydawca (czyli dostawca wydający kartę płatniczą do dyspozycji płatnika) pyta bank, który prowadzi rachunek płatnika, czy są na nim środki niezbędne do wykonania transakcji płatniczej w oparciu o tę kartę.
Kolejnym istotnym elementem projektowanej ustawy projektu jest korekta upoważnień do wydania niektórych rozporządzeń wykonawczych. Przedmiotowa propozycja została podyktowana oczekiwanym wydaniem przez Komisję Europejską rozporządzeń delegowanych w zakresie środków kontroli bezpieczeństwa i ograniczania ryzyka w funkcjonowaniu instytucji płatniczych. Wydawanie krajowych przepisów wykonawczych określonych w tych przepisach jest niezasadne.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMF
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPiotr Nowak Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMF
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIII kwartał 2020 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry