Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD59
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Konieczność wszczęcia prac legislacyjnych nad ww. ustawą podyktowana jest wnioskiem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2017 r. o podjęcie inicjatywy legislacyjnej polegającej na zmianie art. 364 ust. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r. poz. 1007) przez dopisanie Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych do kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia o zgodę Ministra Sprawiedliwości na wielokrotne, nieograniczone w czasie wyszukiwanie ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych oraz pismem Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych z dnia 10 lipca 2017 r. o wszczęcie postępowania legislacyjnego skutkującego zmianą art. 364 ust. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r. poz. 1007) przez dopisanie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia o zgodę Ministra Sprawiedliwości na wielokrotne, nieograniczone w czasie wyszukiwanie ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych.
Uzasadnieniem uzupełnienia katalogu podmiotów wymienionych w art. 364 ust. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece o Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych są jego zadania wynikające z ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji kryminalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 44), zwanej dalej ustawą.
Do zadań Komendanta Głównego Policji, będącego Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, zwanego dalej „Szefem Centrum” należy w szczególności m.in. przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych na rzecz podmiotów uprawnionych, wymienionych w art. 19 ustawy, do których należą: organy prokuratury, organy Policji, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, organy Straży Granicznej, Straż Marszałkowska, organy celne, organy podatkowe, organy Krajowej Administracji Skarbowej, Służba Ochrony Państwa, Żandarmeria Wojskowa, organy informacji finansowej, organy administracji publicznej właściwe w sprawach obywatelstwa, cudzoziemców i repatriacji, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Szef Służby Wywiadu Wojskowego, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego lub upoważniony przez niego przedstawiciel, krajowy administrator, o którym mowa w art. 3 pkt 22 rozporządzenia Komisji (UE) nr 389/2013 z dnia 2 maja 2013 r. ustanawiającego rejestr Unii zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, decyzjami nr 280/2004/WE i nr 406/2009/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającego rozporządzenia Komisji (UE) nr 920/2010 i nr 1 193/201 1 (Dz. Urz. UE L 122 z 03.05.2013, str. l), Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych, nadleśniczowie oraz Główny Inspektor Straży Leśnej, a także dyrektorzy parków narodowych.
Wskazane wyżej podmioty prowadzą sprawy będące przedmiotem czynności operacyjno-rozpoznawczych, wszczętych lub zakończonych postępowań karnych, w tym postępowań w sprawach o przestępstwa skarbowe, oraz dotyczące innych postępowań lub czynności prowadzonych na podstawie ustaw przez podmioty określone w art. 19 i 20, istotnych z punktu widzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych lub postępowania karnego.
Szef Centrum zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy przekazuje podmiotom uprawnionym informacje kryminalne niezwłocznie po otrzymaniu od podmiotu uprawnionego zapytania. Szef Centrum może przekazać informacje kryminalne podmiotowi zobowiązanemu, niebędącemu podmiotem uprawnionym, na jego zapytanie zadane w związku z prowadzonym przez niego, na podstawie odrębnych przepisów, postępowaniem karnym lub postępowaniem karnym wykonawczym.
Ustawodawca w art. 28 ust. 2 ustawy przewidział możliwość uzupełnienia informacji, jeżeli zgromadzone w bazach danych informacje kryminalne są niewystarczające do udzielenia odpowiedzi. W takim przypadku Szef Centrum występuje z zapytaniem do podmiotów zobowiązanych w zakresie koniecznym do udzielenia odpowiedzi. Podmioty zobowiązane do przekazywania informacji kryminalnych wymienione są w art. 20 ust. 1 ustawy. Kierowanie zapytań uzupełniających przez Szefa Centrum powoduje ponadto tzw. przykrycie zapytania, co oznacza, że Szef Centrum nie ujawnia informacji o właścicielu zapytania.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy podmiotami zobowiązanymi do przekazywania informacji kryminalnych do Centrum są sądy prowadzące Krajowy Rejestr Sadowy, księgi wieczyste i rejestr zastawów. Art. 23a ustawy o księgach wieczystych i hipotece nakłada na sąd obowiązek współpracy z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych. Ponieważ księgi wieczyste są zakładane i prowadzone w systemie teleinformatycznym (art. 25 1 ust. 1), a Minister Sprawiedliwości jako administrator określił w drodze rozporządzenia sposób zakładania oraz prowadzenia ksiąg wieczystych (art. 25 t ust. 2) i utworzył Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Szef Centrum zwracał się do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o udzielenie stosownych informacji.
Należy wskazać, że liczba zapytań o udzielenie informacji o treści ksiąg wieczystych w 2018 roku wyniosła 21 267.
Rozwiązaniem tymczasowym dla Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, z uwagi na jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Komendy Głównej Policji, jest korzystanie z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych na podstawie zgody Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 r. oraz porozumienia z dnia 14 października 2011 roku w sprawie pobierania danych rejestrowych bezpośrednio z Centralnej Bazy Danych Krajowego Rejestru Sądowego oraz Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych przez Komendę Główną Policji.
Dodanie Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych do katalogu podmiotów uprawnionych do wystąpienia o zgodę Ministra Sprawiedliwości na wielokrotne, nieograniczone w czasie wyszukiwanie ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych znacznie przyspieszy pozyskiwanie informacji z ksiąg wieczystych oraz usprawni tryb udzielenia odpowiedzi podmiotom uprawnionym. Należy również podkreślić, że umożliwienie bezpośredniego dostępu Szefa Centrum do zasobów Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych nie generuje kosztów po stronie Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych. Natomiast uzasadnieniem uzupełnienia katalogu podmiotów wymienionych w art. 364 ust. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece o Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwaną dalej KRUS, są jej zadania wynikające art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778) w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016 r. poz. 277, z późn. zm.).
Realizowane przez KRUS zadania wymagają uzyskania informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych w zakresie obsługi ubezpieczonych w sprawach dotyczących obejmowania ubezpieczeniem i opłacania składek na to ubezpieczenie oraz dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie. Jedną z form dochodzenia należności jest dokonywanie zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz na ubezpieczenie zdrowotne (stanowiących należność Skarbu Państwa), poprzez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nieruchomości dłużnika. KRUS musi uzyskiwać dane w celu aktualizacji stanu prawnego nieruchomości i uzupełniać dokumentację. W tym celu wstępuje o informacje zawierające aktualną treść księgi wieczystej i wielkość gospodarstwa w przypadku niedostarczenia przez rolnika odpisu nowej księgi wieczystej po zakupie gruntu. Szacuje się, że liczba wniosków kierowanych do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o udzielenie informacji dotyczących numerów ksiąg wieczystych wynosi około 2700 rocznie. Wyliczenie to oparto o liczbę dokonanych przez sądy wpisów hipotek przymusowych w 2018 na wnioski Centrali KRUS, Oddziałów Regionalnych KRUS i Placówek Terenowych KRUS.
Dodanie KRUS do katalogu podmiotów uprawnionych do wielokrotnego, nieograniczonego w czasie wyszukiwania ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych ma duże znaczenie dla sprawnego wykonywania ustawowych zadań w zakresie ubezpieczeń społecznych rolników. Wielokrotny i nieograniczony dostęp do bazy przyspieszy proces załatwiania spraw, pozwoli na ograniczenie kosztów korespondencji z sądami rejonowymi lub starostwami powiatowymi w powyższym zakresie, pozytywnie wpłynie na efektywniejsze dochodzenie należności, umożliwi sprawne prowadzenie postępowań oraz doprowadzi do sprawniejszego i szybszego uzyskiwania danych niezbędnych do prawidłowego prowadzenia spraw. Dane uzyskane w wyniku przeglądania ksiąg wieczystych są wykorzystywane do określania możliwości dokonania zabezpieczenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W oparciu o uzyskane dane sporządzane są wnioski o wpis hipoteki przymusowej. Ponadto informacje zawarte w treści ksiąg wieczystych służą do określenia współodpowiedzialności za należności z tytułu składek. Mogą być one także informacją porównawczą do sprawdzenia wielkości posiadanych nieruchomości zaewidencjonowanych w systemie nSIU oraz do określenia zasadności zabezpieczeń, w kontekście ujawnionych w dziale IV wpisów hipotek innych podmiotów.
Koszty leżące po stronie KRUS związane z uzyskaniem dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych szacunkowo mogą wynosić około 800.000 zł.
Uwzględnienie KRUS wśród podmiotów uprawnionych do wielokrotnego, nieograniczonego w czasie wyszukiwania ksiąg wieczystych, według konkretnego zdefiniowania kryterium, np. na podstawie danych osobowych właściciela, niewątpliwie przyczyni się do skrócenia trwania sprawy, zwiększenia skuteczności w dochodzeniu należności Skarbu Państwa, zabezpieczenia zobowiązań KRUS przed ich przedawnieniem, a tym samym przed zagrożeniem braku możliwości odzyskania zaległych składek, zmniejszy koszt opłat za wysyłaną korespondencję oraz umożliwi ustalenie ewentualnych współwłaścicieli nieruchomości solidarnie odpowiedzialnych za opłacenie składek na ubezpieczenie.

 

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Projektowany przepis przewiduje zmianę art. 364 ust. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez uzupełnienie katalogu podmiotów uprawnionych do wystąpienia o zgodę Ministra Sprawiedliwości na wielokrotne, nieograniczone w czasie wyszukiwanie ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych o Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych oraz Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarcin Romanowski Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2020 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry