Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD490
Tytuł

Projektu ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.), dalej jako „ustawa ooś”, jest jednym z podstawowych aktów prawnych regulujących zagadnienia ochrony środowiska w procesie inwestycyjnym. Co do zasady, wyniki stosownych procedur i obowiązki nałożone na inwestorów są pierwszymi ustaleniami procesu inwestycyjnego i wiążą one organy wydające decyzje na dalszym jego etapie.
W wyniku wewnętrznej oceny funkcjonowania obecnie obowiązującej ustawy ooś oraz na podstawie uwag i trudności związanych z interpretacją analizy zapisów tego aktu normatywnego, zgłaszanych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska oraz podmioty planujące realizację przedsięwzięcia, zidentyfikowano następujące problemy:
I. W zakresie postępowań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zwanej dalej: decyzją środowiskową:
1. W obecnym stanie prawnym organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej po zebraniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 ustawy ooś orzeka o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wydając postanowienie na podstawie art. 63 ust. 1 albo ust. 2 ustawy ooś. Z praktyki wynika, że ze względu na analogiczne wymagania co do zawartości uzasadnienia postanowienia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, na które zażalenie nie przysługuje, i uzasadnienia decyzji środowiskowej (odpowiednio art. 65 ust. 3 i art. 85 ust. 2 pkt 2), treść postanowienia jest powtarzana w decyzji środowiskowej.  Takie dublowanie treści zawartej w tych rozstrzygnięciach i czynności urzędowych koniecznych do wydania obu aktów prawnych jest nieuzasadnione.
2. Zgodnie z art. 1 pkt 37 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1936, ze zm.), z dniem 1 stycznia 2017 r. regionalny dyrektor ochrony środowiska stał się organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku planowanych przedsięwzięć, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś, dla których wnioskodawcą jest jednostka samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot od niej zależny w rozumieniu art. 24m ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.). W 2017 r. do regionalnych dyrektorów ochrony środowiska wpłynęło ok. 3000 tego rodzaju spraw. Dla organu jest to dodatkowe znaczące obciążenie i stanowi realne zagrożenie wydłużenia toczących się postępowań administracyjnych dla wielu inwestycji, kluczowych z punktu widzenia podstawowych interesów Państwa. Powyższe uzasadnia konieczność wprowadzenia rozwiązań w inny sposób zapewniających zgodność prawa krajowego z wymogami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającej dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko.
3. W obecnym stanie prawnym, co do zasady decyzja środowiskowa jest „ważna” przez okres 6 lat od dnia jej wydania. Istnieje możliwość wydłużenia tego okresu na kolejne 4 lata, pod warunkiem wykazania, że przedsięwzięcie jest „etapowo” realizowane, a warunki określone w decyzji są aktualne. Pojęcie „etapowo” rodzi w praktyce wiele problemów interpretacyjnych. Ponadto przepis materialny stanowiący podstawę do wystąpienia o wydanie postanowienia w tej sprawie nie przewiduje terminu złożenia takiego wniosku. Wniosek taki może zostać złożony na długo przed upłynięciem 6-letniego terminu, czyli przed zaistnieniem po stronie inwestora potrzeby wydłużenia ważności decyzji, podczas gdy, ze względu na zmiany zachodzące w środowisku, potwierdzenie przez organ aktualności warunków, a tym samym wydłużenie ważności decyzji środowiskowej powinno następować w jak najpóźniejszym czasie od jej wydania.
4. Jednym z podstawowych problemów z jakim spotykają się podmioty planujące realizację przedsięwzięcia, wymagającego uzyskanie decyzji środowiskowej, jest koszt dokumentacji przygotowanej zgodnie z obowiązującą ustawą i długotrwały termin jej uzyskiwania wynikający z konieczności uzyskania dokumentów, o których mowa w art. 74 ust. pkt 3 i 6, od właściwych organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków. Ponadto literalne brzmienie art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy ooś jako jednego z kryterium określającego obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nadaje status strony wszystkim podmiotom posiadającym prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie z nieruchomością, na której ma być realizowane przedsięwzięcie, bez względu na to na jakim obszarze tej nieruchomości będzie zlokalizowane przedsięwzięcie. Pociąga to za sobą obowiązek (art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6) dołączenia do wniosku o wydanie decyzji kopii mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów dla wszystkich działek ewidencyjnych przylegających do działki, na której realizowana jest inwestycja. W przypadku, gdy inwestycja realizowana jest na rozległej działce, której długość wynosi kilka lub więcej kilometrów, to mimo, iż przedsięwzięcie jest realizowane na jej fragmencie, liczba stron postępowania w sprawie decyzji środowiskowej w rozumieniu art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy ooś jest znaczna, bowiem odnosi się do wszystkich sąsiednich działek bez względu na usytuowanie planowanego przedsięwzięcia. Pociąga to za sobą wysokie koszty, jakie muszą ponieść inwestorzy w związku z uzyskaniem kopii map ewidencyjnych i wypisów z rejestru gruntów. Jednocześnie za strony uznawani są właściciele nieruchomości, którzy ze względu na znaczne oddalenie od miejsca realizacji przedsięwzięcia oraz brak znaczących oddziaływań planowanej inwestycji, nie powinni mieć interesu prawnego w takim postępowaniu. Ponadto obowiązujące obecnie regulacje zawarte w art. 74 ust. 1a i 1b ustawy ooś powodują nieład w postępowaniu administracyjnym, gdyż organy w pierwszym etapie postępowania nie dysponują kompletem dokumentacji, np. pozwalającej na ustalenie stron postępowania.
5. W przypadku śmierci jednej ze stron postępowania obowiązkiem organu jest ustalenie jej spadkobierców i zapewnienie im udziału w postępowaniu. Jeżeli spadkobiercy nie zostali ustanowieni, to zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, należy zawiesić postępowanie na skutek śmierci jednej z jego stron, do czasu ustalenia następcy prawnego. Zawieszenie postępowania wiąże się z wielomiesięcznym wydłużeniem terminu wydania decyzji środowiskowej, (szczególnie gdy ustalenie spadkobierców jest utrudnione, jego potencjalni spadkobiercy nie są zainteresowani przeprowadzeniem postępowania spadkowego, zachodzi potrzeba wystąpienia przez organ do sądu o wyznaczenie kuratora), co też przekłada się na termin wydania kolejnych decyzji wymaganych w ramach procesu inwestycyjnego. W przypadku inwestycji infrastrukturalnych, przy bardzo licznych stronach i wydłużeniu postępowania ze względu na ich skomplikowanie i protesty społeczne, prawdopodobieństwo wystąpienia opisanych powyżej sytuacji jest wysokie. Jednocześnie w tym czasie następuje dezaktualizacja danych środowiskowych przedłożonych przez inwestora i zmiana stanu faktycznego sprawy, co może prowadzić do konieczności aktualizacji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Sprawne i efektywne przeprowadzenie postępowania o wydanie decyzji środowiskowej nie jest również możliwe ze względu na problemy organów z ustaleniem adresów stron postępowania, ze względu na nieaktualne dane ewidencyjne, nieuregulowany stan prawny nieruchomości, w tym ich zbycie w toku postępowania. Powyższe znacznie opóźnia uzyskanie ww. decyzji administracyjnej i tym samym zwiększa koszty ponoszone przez inwestorów.
6. Ustawa ooś w art. 75 ustala kompetencje w zakresie wydawania decyzji środowiskowej. Właściwość ogólną ustawa przyznaje organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego (art. 75 ust. 1 pkt 4). Pozostałe organy, tj. regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, starości oraz dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych, mają przyznaną właściwość szczególną, wynikającą z zakresu ich działania (z wyjątkiem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który właściwy jest do wydania decyzji w przypadku inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej). Regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy do wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć wymienionych w ustawie ooś ze względu na ich charakter i znaczenie. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy ooś organ ten jest również właściwy dla wszystkich pozostałych, w przypadku gdy są realizowane na terenach zamkniętych. Okoliczność realizacji przedsięwzięcia na terenie zamkniętym nie ma żadnego wpływu merytorycznego i proceduralnego na prowadzone postępowanie administracyjne, jest natomiast przesłanką do ustalania organu właściwego w sprawie. De facto organ, który co do zasady jest właściwy do wydania decyzji (np. wójt, prezydent miasta, a w przypadku scalania gruntów starosta), nie ma kompetencji do orzekania w tych sprawach, ze względu na opisaną okoliczność. Istniejąca regulacja wymaga więc, aby postępowanie prowadził regionalny dyrektor ochrony środowiska, mimo, że powinien być właściwy jedynie w postępowaniach dla inwestycji kluczowych z punktu widzenia podstawowych interesów Państwa. Ponadto zmiany w zakresie terenów zamkniętych (nadanie tego statusu albo jego utrata), które następują niezależnie od prowadzonego postępowania, powodują jego wydłużenie, ze względu na konieczność zmiany organu prowadzącego postępowanie pod rygorem wydania decyzji z wadą nieważności. Analogiczne rozróżnienie ma miejsce w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.), dalej jako „POŚ”. Regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych, mimo że w przypadku pozostałych terenów właściwość rzeczowa jest przypisana innym organom według ich ogólnej kompetencji.
7. Zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. ), dalej jako „Kpa” organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Przepis ogólny zawarty w Kpa mający zastosowanie do spraw o wydanie decyzji środowiskowych nie uwzględnia specyfiki tego postępowania, które wszczynane jest na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Postępowanie to nakłada na inwestora obowiązek ponoszenia kosztów przygotowania dokumentacji i wiąże się z jego planem finansowym i inwestycyjnym. Powiązanie to może powodować konieczność zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, w celu uzyskania innych zgód i pozwoleń, co może nie być możliwe w przypadku, kiedy sprzeciw innej strony nie musi być niczym uzasadniony.
8. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska jest jedynym organem upoważnionym do podejmowania interwencji w przypadkach zauważonych nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydawania decyzji środowiskowych przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 ustawy ooś. Duża liczba zgłaszanych postulatów o podjęcie interwencji oraz konieczność zapoznania się z postępowaniami prowadzonymi przez inne organy, w których GDOŚ nie jest uczestnikiem, nadmiernie obciąża centralny organ administracji rządowej. Jednocześnie w związku z docierającymi informacjami o wydawaniu przez organy architektoniczno-budowlane decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 oraz przyjmowaniu zgłoszeń, o których mowa w art. 72 ust. 1a, bez wymaganej ustawą ooś decyzji środowiskowej zachodzi potrzeba wprowadzenia narzędzi prawnych umożliwiających interwencję organów ochrony środowiska w tych sprawach.
9. Zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy ooś jeśli jest przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko, to organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej ma obowiązek zasięgnięcia opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Obowiązek zasięgnięcia opinii występuje również wtedy, kiedy organ ten wyraził opinię o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, co niepotrzebnie dubluje czynności organów.
10. W art. 81 ust. 1 sformułowanie „zasadność”, odnoszące się do wariantu, w którym ma być zrealizowane przedsięwzięcie, daje podstawę do nakładania na inwestorów w sposób dyskrecjonalny obowiązku realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany. Przy czym brak zgody wnioskodawcy na zmianę wariantu skutkuje odmową zgody na realizację przedsięwzięcia. Działanie na tej podstawie spotyka się z krytyką sądów administracyjnych. Ponadto w związku z art. 81 ust. 3 ustawy ooś powstają wątpliwości interpretacyjne przy ustaleniu zakresu analiz prowadzonych przez organy w procedurze oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, kiedy organ właściwy do wydania oceny wodnoprawnej wyraził opinię, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia ooś.

II. W zakresie strategicznych ocen oddziaływania na środowisko (sooś):
1. Zgodnie z zapisami art. 46 pkt 1 ustawy ooś oraz w związku z art. 48 możliwość odstąpienia od przeprowadzenia sooś dla dokumentów z zakresu planowania przestrzennego możliwa jest wyłącznie w przypadku zmian tych dokumentów stanowiących niewielkie ich modyfikacje.
2. Zgodnie z obecnym stanem prawnym brak jest możliwości odstąpienia od przeprowadzenia sooś dla projektów dokumentów wymienionych w art. 46 pkt 3 ustawy ooś.
3. Brak możliwości nieprzeprowadzania sooś dla dokumentów innych niż wymienione w art. 46 pkt 2 wyznaczających ramy dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w przypadku realizacji których nie przewiduje się wystąpienia negatywnego oddziaływani na środowisko.
4. W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu umożliwiającego nieprzeprowadzenie sooś dla projektów dokumentów przygotowywanych wyłącznie dla celów obrony narodowej lub obrony cywilnej oraz finansowych lub budżetowych (w przypadku gdy nie przewiduje ich znaczącego oddziaływania na obszary Natura 2000.
5. W obecnym kształcie ustawy ooś brak jest również przepisów nakładających na organ opracowujący projekt dokumentu obowiązku dostarczenia informacji o uwarunkowaniach o których mowa w art. 49, które brane są pod uwagę przy rozstrzygnięciu o konieczności przeprowadzenia sooś.
III. W zakresie transgranicznych ocen oddziaływania na środowisko (tooś):
1. Obowiązki nałożone w ustawie ooś na inwestorów planujących realizację  przedsięwzięć mogących znacząco transgranicznie oddziaływać na terytorium więcej niż jednego państwa generują obecnie znaczne koszty postępowania. Ustawa ooś w art. 108 ust. 1 pkt 1 nakłada bowiem na inwestorów obowiązek tłumaczenia niezbędnej dokumentacji na język każdego z tych państw – stron postępowania, co powoduje wzrost kosztów realizacji przedsięwzięcia po stronie inwestora.
Analogiczna sytuacja dotyczy tłumaczeń dokumentacji w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektów polityk, strategii, planów i programów, których realizacja może powodować skutki odczuwalne na terytorium innych państw. Obecne brzmienie przepisów dotyczących strategicznej oceny oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym nie określa, na jakim etapie i jaki podmiot dokonuje tłumaczenia dokumentacji, jednocześnie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, zgodnie z art. 113 ust 2 i ust 3 ustawy ooś zobowiązany jest do przekazania przetłumaczonej dokumentacji drugiemu państwu.
2. Obecne przepisy ustawy ooś (art. 108 ust 4 pkt 2 i 3) nakładają na inwestorów obowiązek tłumaczeń dokumentów, które dla stron narażonych nie stanowią informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (nie jest to wymagane przez prawodawstwo międzynarodowe). Niejednokrotnie dokumenty te stanowią powielenie informacji zawartych w innych dokumentach przekazywanych w tłumaczeniu stronie narażonej na oddziaływanie (przykładem takiej informacji jest opis przedsięwzięcia z wniosku, o którym mowa w art. 108 ust 4 pkt 2, wniosek ten w obecnym stanie prawnym jest tłumaczony na język strony narażonej, a ta sama informacja jest także przesyłana w karcie informacyjnej przedsięwzięcia i raporcie ooś również tłumaczonym na język strony narażonej). W efekcie wnioskodawca musi ponieść zbędne nakłady na tłumaczenie, które nie zostaną wykorzystane w postępowaniu.

Jednocześnie w ustawie ooś brak jest obowiązku przekazania przez organ prowadzący postępowanie istotnej dokumentacji (postanowienia o zakresie raportu ocen oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, które może zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 69 ust. 3 ustawy ooś) oraz postanowienia o przeprowadzeniu postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko (art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś) do organu koordynującego procedurę tooś (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska).

 

 

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Celem projektowanych zmian w tych obszarach, jest przede wszystkim usprawnienie procedur i postępowań administracyjnych, zarówno po stronie podmiotów planujących realizację inwestycji wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), innych potencjalnie znacząco oddziałujących na obszar Natura 2000, jak również podmiotów opracowujących dokumenty podlegające strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko. Proponowane zmiany dotyczą także organów administracji publicznej uczestniczących w procesie podejmowania rozstrzygnięć w tych sprawach.
I. W zakresie postępowań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach:
1. Projekt zakłada likwidację postanowienia o braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W przypadku stwierdzenia braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zamiast wydania postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 2 ustawy ooś, organ zakończy postępowanie wydając decyzję środowiskową. Przewiduje się, że rozwiązanie to przez zmniejszenie czynności urzędowych przyczyni się do uproszczenia i skrócenia czasu trwania postępowań o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których nie stwierdzono obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
2. Projekt zakłada zmianę art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy ooś, polegającą na uchyleniu tego przepisu, czego konsekwencją będzie przekazanie wójtom, burmistrzom i prezydentom miast kompetencji do orzekania w sprawach „pozostałych przedsięwzięć”, dla których wnioskodawcą jest jednostka samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub podmiot od niej zależny. Jednocześnie proponuje się dodanie art. 64 ust. 1d, aby regionalny dyrektor ochrony środowiska wypowiadał się w sposób wiążący (w drodze uzgodnienia) o konieczności przeprowadzenia oceny. Biorąc pod uwagę, że w procesie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach kluczową rolę pełni ocena oddziaływania na środowisko, jako instrument, który w największym stopniu wpływa na ustalenie warunków realizacji przedsięwzięcia, uznano, że proponowany przepis zagwarantuje wymóg właściwego rozdziału funkcji pozostających w konflikcie przy wykonywaniu obowiązków wynikających z art. 9a dyrektywy 2011/92/UE, właśnie poprzez przekazanie organowi „niezależnemu” decyzji w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie nadanie regionalnym dyrektorom ochrony środowiska kompetencji, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy ooś (omówiono w pkt 1.I.8 i pkt 2.I.8), wzmocni nadzór nad działaniem jednostek samorządu terytorialnego w tego typu sprawach.
3. Przy ubieganiu się o wydłużenie terminu ważności decyzji środowiskowej nie będzie wymagane wykazanie, że przedsięwzięcie przebiega etapowo. Ponadto projekt ustawy zakłada, że wniosek w tej sprawie będzie mógł zostać złożony nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
4. Podstawowym rozwiązaniem mającym ułatwić przygotowanie niezbędnych dokumentów, składanych do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jest zniesienie obowiązku przekazywania do organu wydającego decyzję środowiskową wypisów z rejestru gruntów w sytuacji, gdy znajdzie zastosowanie art. 49 Kpa, zgodnie z którym zawiadamianie stron o decyzjach i innych czynnościach organu będzie następować w formie publicznego obwieszczenia. Obecnie art. 49 Kpa ma zastosowanie, kiedy liczba stron postępowania przekracza 20, natomiast projekt zakłada stosowanie tego przepisu w przypadku, kiedy liczba stron przekroczy 10. W celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych co do formy, w jakiej mogą być składane kopie map ewidencyjnych i wypisy z rejestru gruntów, w art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6 wprost wskazano, że mogą być przedkładane w formie elektronicznej. Ponadto zmieniono w projekcie definicję obszaru, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wprowadzając do art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy ooś kryterium odległościowe od granic terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie. W rezultacie proponuje się, aby obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, ustalany był według przyjętego w niniejszym projekcie stałego kryterium odległościowego wynoszącego 100 m oraz według kryterium ustalanego indywidualnie w oparciu o charakter oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zgodnie z obowiązującym obecnie art. 74 art. 3a pkt 2 i 3 ustawy ooś. W celu wyeliminowania wątpliwości, co do obszaru oddziaływania przedstawianego na załącznikach do wniosku, o których mowa w art. 74 ust. 1 pkt 3, 3a, 4 i 6, w przepisach tych wprowadzono odniesienie do art. 74 ust. 3a ustawy ooś. Jednocześnie sprecyzowano, że na mapie, o której mowa w art. 74 ust. 1 pkt 3a, należy zaznaczyć również odległość, o której mowa w ust. 3a pkt 1. Określono również, na jakim podkładzie mapa ta powinna zostać sporządzona. Dodatkowo całkowicie zrezygnowano z dotychczasowych regulacji w art. 74 ust. 1a i 1b ustawy ooś i wprowadzono obowiązek składania załączników, o których mowa w art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6, wraz z tym wnioskiem. Przewiduje się, że zaproponowane zmiany zmniejszą koszty po stronie podmiotów planujących realizację przedsięwzięcia, związane z zakupem map ewidencyjnych i wypisów z rejestru gruntów. Wymogi formalnoprawne zawarte w art. 74 ust. 1 ustawy ooś ulegną uproszczeniu i doprecyzowaniu, a także przyczynią się do zmniejszenia objętości dokumentacji składanej w postępowaniach o wydanie decyzji środowiskowej.
5. Projekt przewiduje rozwiązania mające na celu uniknięcie długotrwałych procedur związanych z ustalaniem adresów stron postępowania, a stosowne przepisy opracowano z wykorzystaniem rozwiązań wprowadzanych w specustawach. Wprowadza się domniemanie prawdziwości danych ewidencyjnych znajdujących się w rejestrach gruntów, stanowiących podstawę do ustalenia stron postępowania. Ustanawia się również przepis szczególny w stosunku do Kpa, który umożliwi prowadzenie postępowania bez konieczności jego zawieszenia w przypadku śmierci strony. W sytuacji nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości czy innych problemów związanych z ustaleniem kręgu stron (brak adresów, zmiany właściciela w toku postępowania, brak spadkobierców), nie będzie to przeszkodą do prowadzenia postępowania, a do doręczeń i zawiadomień zastosowanie będzie miał art. 49 Kpa. Ponadto zaproponowano przepis, w którym określono źródła dokumentów, na podstawie których organ ma ustalać prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W ten sposób projekt zapewni sprawny przebieg postępowania, zmniejszy obciążenie administracyjne organów prowadzących postępowanie i wyeliminuje zakłócenia w jego przebiegu spowodowane tymi okolicznościami. Powyższe zapobiegnie wstrzymaniu wydawania decyzji środowiskowej, a jednocześnie nie pozbawi podmiotów, które nie będą w nim uczestniczyć, wpływu na rozstrzygnięcie w kwestii zasadniczej – decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 ustawy ooś.
6. Projekt przewiduje przejście kompetencji RDOŚ do prowadzenia postępowań w sprawach wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć realizowanych na terenach zamkniętych oraz w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych, o których mowa w POŚ, na organy właściwe w pozostałym zakresie.
7. Projekt zakłada, że zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej będzie się odbywać tylko na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Pozostałe strony nie będą mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu w tym zakresie, ponieważ zawieszenie postępowania jest czynnością proceduralną, która nie wpływa na merytoryczne rozpatrzenie sprawy oraz prawa i obowiązki tych stron. Powyższe ma zapewnić ustanowienie w ustawie ooś przepisu szczególnego w stosunku do art. 98 Kpa, w zakresie, w jakim wyłącza się możliwość zgłoszenia nieuzasadnionego sprzeciwu w tej sprawie przez pozostałe strony postępowania i zapewni organom sprawne procedowanie w tym zakresie.
8. Projekt przewiduje, że RDOŚ uzyskuje kompetencje GDOŚ określone w obecnym art. 76 ust. 1 ustawy ooś, w sposób, który umożliwi mu w szczególności kierowanie wystąpień do właściwych miejscowo samorządowych kolegiów odwoławczych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Jednocześnie GDOŚ zachowuje swoje uprawnienia, by w szczególnych sytuacjach, na wniosek RDOŚ, kierować wystąpienia, o których mowa w art. 76 ust. 1. Organom tym przewidziano również nadanie uprawnień do formalnego wystąpienia do organów architektoniczno-budowlanych w przypadku wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 oraz przyjęcia zgłoszeń, o których mowa w art. 72 ust. 1a ustawy ooś, bez wymaganej decyzji środowiskowej. Rozwiązanie to odciąży GDOŚ, a także pozwoli na szybsze i efektywniejsze korzystanie z tych kompetencji przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska lepiej znających lokalne uwarunkowania. W konsekwencji proponuje się również zmiany przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 poz. 1202 ze zm.), w zakresie wymogów wynikających z ustawy ooś. Zmieniony zostanie katalog sytuacji, w których organ architektoniczno-budowlany wnosi sprzeciw w stosunku do zgłoszenia budowy o inwestycje, dla których nie wydano decyzji środowiskowej pomimo obowiązku wynikającego z ustawy ooś. Przewiduje się również nadanie RDOŚ kompetencji do wystąpienia do organu architektoniczno-budowlanego o wstrzymanie użytkowania obiektu budowlanego. Powyższe rozwiązania wzmocnią kontrolę spełniania wymogów ochrony środowiska w procesie inwestycyjnym, w tym również na etapie prowadzonym przez organy architektoniczno-budowlane.
9. Proponowana w projekcie zmiana znosi obowiązek udziału organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej w procedurze oceny oddziaływania na środowisko w przypadku, gdy nie stwierdził on konieczności przeprowadzenia tej oceny. Oczekiwanym efektem będzie skrócenie procedury oceny oddziaływania na środowisko.
10. Zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 81 ust. 1 ustawy ooś kryterium dla organu wydającego decyzję środowiskową do wskazania inwestorowi zmiany wariantu realizacji przedsięwzięcia będzie obiektywna przesłanka – brak możliwości jego realizacji w wariancie proponowanym. Takie rozwiązanie nie ogranicza organu wydającego decyzję konkretnymi przesłankami merytorycznymi do oceny w tym zakresie, a jednocześnie zapobiega nieuzasadnionemu kwestionowaniu wariantów proponowanych przez inwestora. Natomiast przyjęta w projekcie zmiana dotycząca art. 81 ust. 3 polega na wyłączeniu tego przepisu ze stosowania, w przypadku gdy organ właściwy do wydania oceny wodnoprawnej wyrazi opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Wyeliminuje to wątpliwości, co do wymogu badania wpływu przedsięwzięcia na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych przez organy inne niż właściwe do wydania oceny wodnoprawnej.
II. W zakresie strategicznych ocen oddziaływania na środowisko:
Projekt, pozostając w zgodności z Dyrektywą 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko, ma na celu usprawnienie procedur w zakresie strategicznych ocen oddziaływania na środowisko (sooś). W projekcie wprowadza się m.in.:
1. możliwość odstąpienia od przeprowadzania sooś dla projektów dokumentów – nie tylko projektów zmian tych dokumentów – z zakresu planowania przestrzennego (wymienione w art. 46 ustawy ooś);
2. możliwość odstąpienia od sooś w odniesieniu do projektu zmiany dokumentu wymienionego w art. 46 pkt 3 ustawy ooś;
3. możliwość nieprzeprowadzania sooś w odniesieniu do dokumentów innych niż wymienione w art. 46, które wyznaczają ramy dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a nie przewiduje się ich negatywnego oddziaływania na środowisko;
4. brak wymogu sooś, dla projektów dokumentów przygotowywanych wyłącznie dla celów obrony narodowej lub obrony cywilnej oraz finansowych lub budżetowych, z wyłączeniem tych, które mogą powodować znaczące oddziaływanie na obszary Natura 2000;
5. obowiązek dostarczenia przez organ opracowujący dokument informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 49 (mających wpływ na rozstrzygnięcie). Usprawni to rozpatrywanie spraw związanych z rozważaniem zasadności przeprowadzania sooś.
III. W zakresie tooś:
1. Projekt znosi dotychczasowy obowiązek tłumaczenia przez inwestorów dokumentacji na języki wszystkich państw, na terytorium których realizacja przedsięwzięcia bądź projektu polityki, strategii, planu lub programu może oddziaływać na środowisko. Powyższy obowiązek nadal będzie istniał w przypadku istniejących zobowiązań wynikających z umów dwustronnych Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie ocen oddziaływania na środowisko z danym państwem. W przypadku braku uregulowań umownych w tym zakresie, w sytuacji oddziaływania na terytorium więcej niż jednego państwa tłumaczenie będzie dokonywane na język angielski.
2. Projekt zmian znosi również obowiązek tłumaczenia dokumentacji, która nie jest przekazywana przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do strony narażonej.
3. Projekt zakłada nałożenie na organ prowadzący postępowanie obowiązku przekazania GDOŚ postanowienia o zakresie raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia, które może zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz postanowienia o przeprowadzeniu postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Poza tym projekt przewiduje zmianę kilku pomniejszych kwestii uregulowanych w ustawie, które nie będą miały znaczącego wpływu na prowadzone postępowania, ale są z nimi powiązane. Zmiany w tym zakresie dotyczą m.in. dokumentowania faktu udziału w pracach zespołów przygotowujących raporty o oddziaływaniu na środowisko oraz formalnych wymogów dla osób sporządzających raporty o oddziaływaniu na środowisko, a także prognozy oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, w celu wyeliminowania wątpliwości co do składu zespołu przygotowującego te opracowania.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMałgorzata Golińska Sekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, Główny Konserwator Przyrody
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2019 r. - ZREALIZOWANY RM przyjęła 2 lipca 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 04.07.2019
Rejestr zmian