Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD498
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Potrzeba wprowadzenia rozwiązań przewidzianych w projekcie wynika z konieczności stworzenia rozwiązań prawnych pozwalających na skuteczne przeciwdziałania nielegalnej lub przeprowadzonej z obejściem prawa adopcji dzieci. W tym celu konieczne jest znowelizowanie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
Projekt przewiduje zmianę jednego artykułu w części szczególnej Kodeksu karnego, dotyczącego tzw. nielegalnych adopcji. Dotyczy on zagadnienia o bardzo istotnym wydźwięku społecznym, budzącego spore emocje, a do tej pory nieuregulowanego w naszym systemie prawnym.  

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Zasadniczym celem proponowanej nowelizacji jest spenalizowanie nielegalnych lub przeprowadzonych z obejściem prawa adopcji dzieci.
Obecne regulacje prawne niedostatecznie chronią dzieci przed groźbą dostania się w niepowołane ręce. Odpowiedzialność karna grozi dziś jedynie za organizowanie nielegalnych adopcji na szeroką skalę (art. 211a k.k.).
Konsekwencją bezprawnych adopcji jest zagrożenie bezpieczeństwa dziecka w wielu aspektach życiowych, psychologicznych i prawnych. Groźne zjawisko rozszerzyło się do tego stopnia, że państwowe ośrodki zajmujące się znajdowaniem rodzin dla samotnych dzieci alarmują o istnieniu w Polsce szarej strefy adopcyjnej.
Według szacunkowych ocen, w Polsce może dochodzić rocznie nawet do 2 tys. przypadków handlu dziećmi, przy około 3 tys. legalnych adopcji. O ogromnej skali procederu świadczyć może fakt, że jedna ze stron internetowych, gdzie znajdują się tego typu ogłoszenia ma dziennie około 400 użytkowników, a w sumie odwiedziło ją już ponad 1,3 mln osób.
Z nielegalną adopcją mamy do czynienia po pierwsze, gdy sprawca oddaje lub przyjmuje dziecko do adopcji w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej i zatajając ten fakt przed sądem orzekającym w postępowaniu o przysposobienie. Chodzi o to, że sąd nie wie, że strony zawarły porozumienie co do osiągnięcia korzyści przez rodziców biologicznych i utrzymują to w tajemnicy przed sądem, by można było odnieść wrażenie, że ich celem jest wyłącznie dobro dziecka. Jeżeli sąd o tym wie, to może podjąć właściwą decyzję i z reguły odmówi przysposobienia zgodnie z wnioskiem. Nie należy jednak karać samego oddania lub przyjęcia dziecka do adopcji w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej, bo może się jednak okazać, że pomimo np. wręczenia drobnej gratyfikacji (np. okolicznościowego prezentu) dobro dziecka nie ucierpi, a przyjmujący są osobami godnymi zaufania. Sąd musi o tym wiedzieć i podjąć decyzję o przysposobieniu, biorąc ten fakt pod uwagę.
Drugą postacią nielegalnej adopcji jest jej dokonanie z pominięciem postępowania o przysposobienie, tzn. gdy sprawcy wykorzystują inne instytucje prawne w celu osiągnięcia skutku adopcji, np. fikcyjne uznanie dziecka i zrzeczenie się praw rodzicielskich przez matkę.
Projekt penalizuje obydwie te postaci nielegalnej adopcji i proponuje ustawowe zagrożenie dla tych czynów karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Projektodawca oczekuje, że wprowadzenie ww. regulacji w znaczny sposób powstrzyma przedstawiony proceder nielegalnych lub przeprowadzonej z obejściem prawa adopcji dzieci i umożliwi pociągniecie sprawców tych zachowań do adekwatnej odpowiedzialności karnej. Projektowane regulacje powinny zagwarantować ochronę i bezpieczeństwo dziecka.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuMarcin Warchoł Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-