Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuID22
Tytuł

Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Oświęcimski strategiczny program rządowy – Etap VI 2021-2025”

Rodzaj dokumentuprojekty innych dokumentów rządowych
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projektowany program będzie stanowił bezpośrednią kontynuację obowiązującego programu wieloletniego pod nazwą „Oświęcimski strategiczny program rządowy – Etap V 2016-2020”, ustanowionego uchwałą nr 146/2015 Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 2015 r. Istotą planowanego kolejnego etapu programu wieloletniego będzie kontynuacja zainicjowanych przez Radę Ministrów w 1996 r. działań mających na celu zapewnienie pokoju społecznego wokół byłego KL Auschwitz-Birkenau dla tworzenia warunków godnego upamiętnienia największego w Europie i świecie miejsca pamięci masowej zagłady, wpisanego na listę Światowego Dziedzictwa  UNESCO.
Zadania zrealizowane w dotychczasowych etapach Oświęcimskiego Strategicznego Programu Rządowego (OSPR) przyczyniły się zarówno do rewitalizacji otoczenia miejsca pamięci masowej zagłady, jak i do poprawy dostępności komunikacyjnej Oświęcimia oraz wyeksponowania jego walorów turystycznych i edukacyjnych. Rozszerzona w etapie piątym formuła programu objęła także troskę o pobliskie miejsca pamięci, związane z funkcjonowaniem podobozów KL Auschwitz-Birkenau w powiecie oświęcimskim. Osiągnięte w zakończonych czterech etapach i planowane do osiągnięcia w finalizowanym etapie piątym efekty działań programowych stanowią istotny krok na drodze do urzeczywistnienia wizji nakreślonej przez Radę Ministrów. Zakłada ona stworzenie warunków dla godnego upamiętnienia wyjątkowego w skali światowej miejsca masowej zagłady i bezkonfliktowego funkcjonowania Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, przy jednoczesnym wsparciu harmonijnego rozwoju społeczno-gospodarczego Oświęcimia i okolicznych gmin. Realizacja tej wizji nastąpi w szczególności poprzez uporządkowanie i zagospodarowanie otoczenia Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz poprawę dostępności komunikacyjnej Oświęcimia zarówno dla turystów i pielgrzymów, jak i dla mieszkańców, a także poprzez służące kształtowaniu wizerunku miasta działania na rzecz rozwoju funkcji edukacyjnej oraz poprawy jego atrakcyjności turystycznej, które sprzyjać będą m. in. ukazaniu Oświęcimia nie tylko jako miasta - symbolu masowej zagłady II wojny światowej, ale również jako miejsca o bogatej wielowiekowej historii oraz wpisanej w nią tradycji zgodnej koegzystencji ludzi różnych narodowości i wyznań.
Pomimo znaczącego zaangażowania beneficjentów we wdrożenie i kontynuację instrumentu rządowego, nie udało się jednak sfinalizować w dotychczasowych etapach OSPR wszystkich przedsięwzięć, niezbędnych dla pełnej realizacji celów i priorytetów programowych. Konsekwentne dopełnienie dotychczasowej interwencji Rządu w tym obszarze stanowić powinny zatem przygotowywane lub zainicjowane we wcześniejszych etapach, lecz niezrealizowane przedsięwzięcia o kluczowym znaczeniu dla kierunków interwencji instrumentu rządowego. Efektywna realizacja założeń programowych wymaga zarazem przedsięwzięcia nowych inicjatyw, które pozwolą na nadanie nowego impulsu ukierunkowanym na rozwój Ziemi Oświęcimskiej działaniom służącym realizacji wizji Rady Ministrów.
Beneficjenci obowiązującego etapu programu wieloletniego, w tym jednostki samorządu terytorialnego Ziemi Oświęcimskiej, zgłosili zgodny wniosek o kontynuację programu rządowego, deklarując wolę udziału w jego realizacji i współfinansowania ze środków własnych objętych nim przedsięwzięć inwestycyjnych.
Ustanowienie nowego etapu programu wieloletniego w roku obchodów 75-tej rocznicy wyzwolenia Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau będzie stanowiło potwierdzenie troski Rządu o zagwarantowanie warunków godnego upamiętnienia ofiar nazizmu, a zarazem świadectwo dążenia do zapewnienia harmonijnego współistnienia miejsca pamięci masowej zagłady i społeczności lokalnych Ziemi Oświęcimskiej. Decyzja o kontynuacji dotychczasowej polityki Rządu w tym obszarze będzie miała zatem istotne znaczenie również dla kształtowania wizerunku Polski na arenie międzynarodowej.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Cele programu wieloletniego będą realizowane poprzez wsparcie z rezerwy celowej budżetu państwa zadań jednostek samorządu terytorialnego Ziemi Oświęcimskiej służących uporządkowaniu i zagospodarowaniu terenów wokół Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz poprawie dostępności komunikacyjnej i atrakcyjności turystycznej Oświęcimia, przedsięwzięć ukierunkowanych na rozwój działalności edukacyjnej w mieście i gminie Oświęcimiu, a także działań zmierzających do poprawy dostępności i zagospodarowania otoczenia b. podobozów KL Auschwitz-Birkenau w powiecie oświęcimskim.
Pełna realizacja wizji uwidocznionej w celach programowych wymaga kontynuacji wyszczególnionych poniżej istotnych przedsięwzięć zainicjowanych w dotychczasowych etapach programu wieloletniego. W obrębie priorytetu zakładającego uporządkowanie i zagospodarowanie terenów wokół Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau niezbędna jest kontynuacja prowadzonych w etapach IV i V działań związanych z modernizacją przebiegającego w bezpośrednim sąsiedztwie b. obozu Auschwitz II - Birkenau ciągu komunikacyjnego, stanowiącego drogę powiatową nr K 1877, poprzez przebudowę odcinków obejmujących ul. Greglów w Babicach, ul. Niwy, ul. Sportową i ul. Ofiar Faszyzmu w Brzezince oraz ul. Browarną i ul. Borską w Harmężach. Realizacja tych inwestycji pozwoli na podniesienie parametrów technicznych drogi zapewniającej bezpośredni dojazd do Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, co wpłynie na poprawę bezpieczeństwa zarówno osób odwiedzających miejsce pamięci, jak i korzystających z niej społeczności lokalnych. Znaczenie dla usprawnienia ruchu lokalnego, w tym dla organizacji ruchu objazdowego podczas uroczystości rocznicowych, będzie miała także przebudowa ul. Załawie w Babicach, stanowiącej łącznik ze zmodernizowanym w V etapie odcinkiem ul. Spacerowej, a także przebudowa ul. Zapłocie w Brzezince, łączącej zmodernizowane we wcześniejszych etapach odcinki ulic: Sportowej, Szkolnej i Sołtysów. Dla pełnej realizacji podjętego w V etapie przedsięwzięcia utworzenia Parku „Zasole” w Oświęcimiu konieczne jest wykonanie kolejnego etapu prac związanych z zagospodarowaniem terenu zielonego pomiędzy ulicami Więźniów Oświęcimia i Obozową, które stanowią bezpośredni dojazd do Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau (b. obóz Auschwitz I). Działania te zapewnią rewaloryzację i poprawę estetyki terenu zielonego położonego na granicy strefy ochronnej Pomnika Zagłady. Podobnie jak we wszystkich dotychczasowych etapach programu, kontynuacji wymaga również zadanie utrzymania terenów Skarbu Państwa w najbliższym sąsiedztwie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, wokół obiektów wpisanych do rejestru zabytków w sołectwie Brzezinka, których estetyka stanowi wyraz szacunku dla miejsca masowej zagłady, a zarazem jest wizytówką jego gospodarzy z perspektywy osób odwiedzających miejsce pamięci. W ramach priorytetu ukierunkowanego na poprawę dostępności komunikacyjnej Oświęcimia kontynuacji po 2020 r. wymaga zainicjowana w poprzednim etapie przebudowa ciągu komunikacyjnego obejmującego ul. Wysokie Brzegi oraz ul. Szpitalną. W związku z oddaniem do użytku północnej obwodnicy Oświęcimia (Drogi Współpracy Regionalnej) ulice te stały się ważnym łącznikiem drogowym z układem komunikacyjnym prowadzącym do centrum miasta, a ich modernizacja wpisuje się w działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa i standardów technicznych miejskiej infrastruktury drogowej. Do przedsięwzięć uzupełniających zainicjowane w latach 2018-2020 inwestycje służące poprawie dostępności i zagospodarowaniu obiektów byłych podobozów KL Auschwitz-Birkenau należy planowana rewitalizacja Parku Miejskiego przy ul. Dworcowej w Brzeszczach, gdzie usytuowana jest zabytkowa łaźnia oraz pomnik ku czci ofiar podobozu „Jawischowitz”. Przedsięwzięcie to pozostaje w bezpośrednim związku ze zrealizowanymi w V etapie zadaniami obejmującymi przebudowę przylegających do parku ulic Lisowce i Obozowej oraz budowę prowadzącej do niego ścieżki rowerowej związanej z miejscami pamięci KL Auschwitz-Birkenau. Kontynuację podjętych w poprzednim etapie działań związanych z modernizacją układu dróg obejmującego ulice: Wojska Polskiego, Marszałka Piłsudskiego i Ofiar Faszyzmu w Chełmku stanowić będzie przebudowa odcinka ul. Ofiar Faszyzmu wraz z zagospodarowaniem otoczenia pomnika „Ofiar Faszyzmu”, upamiętniającego ofiary podobozu „Aussenkommando Chelmek”.
Obok zadań będących kontynuacją przedsięwzięć zainicjowanych w latach ubiegłych, przewidziano w nowym etapie programu wieloletniego realizację również nowych zadań, które pozostają w ścisłym związku z celami i priorytetami programu oraz stanowić będą dopełnienie dotychczasowych działań inwestycyjnych.
W ramach priorytetu ukierunkowanego na uporządkowanie i zagospodarowanie terenów wokół Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau ważnym zadaniem będzie przebudowa drogi powiatowej nr 1878K ul. Męczeństwa Narodów w Brzezince, stanowiącej bezpośredni dojazd do miejsca historycznego, jakim jest Brama Śmierci b. KL Birkenau. Inwestycja ta przyczyni się do zwiększenia przepustowości i funkcjonalności układu komunikacyjnego oraz bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, a także do poprawy estetyki terenów w bezpośrednim sąsiedztwie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Przedsięwzięciem o istotnym znaczeniu zarówno dla poprawy warunków bytowych mieszkańców, jak i standardu obsługi turystycznej, będzie budowa kanalizacji sanitarnej w Brzezince. Wykonanie tego zadania zapewni poprawę warunków sanitarno-ściekowych na obszarze bezpośrednio przyległym do terenów Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, a także pozwoli na podłączenie do sieci kanalizacji sanitarnej Centrum Obsługi Turystów w Brzezince, usytuowanego przy głównym parkingu dla zwiedzających b. KL Birkenau. W obrębie priorytetu zakładającego poprawę dostępności komunikacyjnej Oświęcimia planowana jest w nowym etapie programu przebudowa drogi powiatowej nr 1879K ul. Nideckiego, która jest łącznikiem między drogą krajową DK44 a ul. Krakowską, stanowiącą połączenie z nowo wybudowanym ciągiem drogowym DW933. Ponadto zaplanowano również przebudowę drogi powiatowej nr 1888K ul. Wyspiańskiego, ul. Sobieskiego i ul. Śniadeckiego, wpisującą się w proces modernizacji wewnętrznego układu komunikacyjnego Oświęcimia. Inwestycja ta poprawi bezpieczeństwo i stan techniczny ulic, a także estetykę części miasta, w której zlokalizowane są m. in. Starostwo Powiatowe, Powiatowy Urząd Pracy oraz Komenda Powiatowa Policji. Nowym zadaniem w ramach priorytetu ukierunkowanego na rozwój działalności edukacyjnej w mieście i gminie Oświęcim będzie utworzenie zespołu szkolno-przedszkolnego w Brzezince na bazie istniejącej Szkoły Podstawowej im. „Pomnik Dzieci-Więźniów KL Auschwitz-Birkenau”. Realizacja tego przedsięwzięcia służyć będzie zapewnieniu mieszkańcom Brzezinki godnych warunków dla rozwoju społecznego i edukacji młodego pokolenia, a jednocześnie stworzy odpowiednie warunki dla kultywowania pamięci pomordowanych i ocalałych dzieci będących więźniami b. obozu Auschwitz II – Birkenau, poprzez utrzymanie „Izby Pamięci”. Zadaniem o istotnym znaczeniu dla priorytetowego kierunku działań służących poprawie atrakcyjności turystycznej Oświęcimia będzie planowane zagospodarowanie terenu pomiędzy ul. Berka Joselewicza i ul. Bulwary wraz z budową parkingu podziemnego w ścisłym centrum Starego Miasta. Inwestycja, łącząca funkcje komunikacyjne z ofertą rekreacyjną, udostępni turystom i mieszkańcom strefę wypoczynku w sąsiedztwie Rynku Głównego, umożliwiając zarazem wyprowadzenie z niego w przyszłości ruchu samochodowego. Poprawę stanu technicznego ciągu komunikacyjnego służącego osobom zwiedzającym obszar Starego Miasta, jak i mieszkańcom miasta, przewiduje natomiast projektowana przebudowa ul. Chopina. Ulica ta, będąca elementem historycznego układu drogowego starego Oświęcimia, pełni rolę łącznika komunikacyjnego dla dzielnicy Stare Miasto „Północ”, zapewniającego dojazd do obiektów użyteczności publicznej (ZUS, KRUS, Przychodnia Zdrowia). Nowym zadaniem w ramach priorytetu zakładającego poprawę dostępności i zagospodarowanie obiektów byłych podobozów KL Auschwitz-Birkenau będzie zagospodarowanie kompleksu „Stawy” w Chełmku, wraz z utworzeniem miejsca pamięci i obsługi turystycznej, upamiętniającego niewolniczą pracę więźniów Auschwitz przy oczyszczaniu stawów niezbędnych dla funkcjonowania ważnej strategicznie fabryki obuwia (d. „Bata”). Uczczeniu bezprzykładnego bohaterstwa rtm. Witolda Pileckiego służyć będzie natomiast zadanie pn. „Najodważniejszy z odważnych”, w ramach którego planowana jest budowa wieży widokowej wraz z zagospodarowaniem terenu i przebudową dróg dojazdowych w obrębie wzgórza „Skała” w Chełmku. Planowana w tym miejscu ekspozycja upamiętni więźniów podobozu „Aussenkommando Chelmek” oraz zobrazuje przebiegającą w pobliżu trasę ucieczki Witolda Pileckiego oraz innych więźniów z obozu Auschwitz.
Ustalony w wyniku konsultacji z beneficjentami zakres wyszczególnionych powyżej zadań podstawowych nowego etapu programu uzupełniają zadania rezerwowe, które będą mogły zostać zrealizowane w przypadku niemożności wykonania zadania lub zadań podstawowych, w ramach zaoszczędzonych środków budżetowych. Obejmują one wyposażenie b. obiektu magazynowego Zakładów Przemysłu Tytoniowego wraz zagospodarowaniem terenu na potrzeby Małopolskiej Uczelni Państwowej im. rtm. Witolda Pileckiego, zagospodarowanie terenu przy Centrum Edukacyjno-Sportowym w Oświęcimiu, a także inwestycje drogowe, w ramach których planowana jest przebudowa ul. Grunwaldzkiej w Babicach, ul. Koszykowej w Oświęcimiu oraz skrzyżowania DW933 z ul. Słowiańską i ul. Przemysłową w m. Rajsko.
Planowany okres obowiązywania etapu VI Oświęcimskiego strategicznego programu rządowego obejmie lata 2021-2025. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji  będzie zarządzał programem oraz nadzorował jego realizację przez Wojewodę Małopolskiego. Beneficjentami programu będą jednostki samorządu terytorialnego: Powiat Oświęcimski, Gmina Miasto Oświęcim, Gmina Oświęcim, Gmina Brzeszcze, Gmina Chełmek oraz uczelnia publiczna – Małopolska Uczelnia Państwowa im. rtm. Witolda Pileckiego w Oświęcimiu. Program będzie współfinansowany z rezerwy celowej budżetu państwa oraz środków stanowiących wkład własny beneficjentów. Na realizację ujętych w programie zadań Wojewoda Małopolski będzie udzielał beneficjentom dotacji celowych zgodnie z art. 20a i 20b ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz przepisami o finansach publicznych. Projektowany plan finansowy zakłada, że realizacja wyszczególnionych powyżej zadań nowego etapu programu wieloletniego o łącznej wartości 92 mln zł zostanie sfinansowana z dotacji celowych z budżetu państwa w kwocie 61,6 mln zł oraz środków własnych beneficjentów i środków z innych źródeł w łącznej wysokości 30,4 mln zł. Pomiar efektywności interwencji w nowym etapie programu wieloletniego oparty zostanie, podobnie jak w etapie obowiązującym, na wskaźniku liczby zrealizowanych zadań programowych. Miernik ten zapewnia skwantyfikowanie poziomu realizacji celów programu i stanowi sprawdzony mechanizm bieżącego monitorowania i oceny efektywności wydatkowania środków publicznych.
Realizacja kolejnego etapu programu wieloletniego przyczyni się do dalszego uporządkowania i podniesienia estetyki strefy wokół byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau oraz innych miejsc martyrologii, zapewnienia godnego uszanowania ofiar ludobójstwa, poprzez stworzenie właściwych warunków dla lepszego udostępnienia zwiedzającym największego w Europie i świecie miejsca pamięci masowej zagłady, wpisanego na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, a także – do rozwiązania problemów związanych z jego funkcjonowaniem w żywym organizmie miejskim, gwarantującym mieszkańcom Oświęcimia godziwe życie w cieniu byłego obozu zagłady.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMSWiA
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPaweł Szefernaker Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMSWiA
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMI kwartał 2020 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry