Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUD478
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Potrzeba podjęcia prac legislacyjnych, mających na celu zmianę art. 6881 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 z późn. zm.), zwanej dalej „k.c.” wiąże się z dążeniem do zapewnienia ochrony pełnoletnich zstępnych, pozostających na utrzymaniu rodziców, przez wyłączenie ich odpowiedzialności za zapłatę czynszu i innych należnych opłat z tytułu umowy najmu lokalu mieszkalnego. Obecnie, zgodnie z wymienionym przepisem, za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie, przy czym ich odpowiedzialność ogranicza się do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania. Tak określony zakres podmiotowy zastosowania zawartej we wspominanym przepisie normy wydaje się zbyt szeroki. Nie uwzględnia on bowiem szczególnych więzi łączących najemcę bądź najemców z pełnoletnimi dziećmi oraz ciążącego na najemcy względem nich obowiązku alimentacyjnego.
Dodatkowo zauważa się potrzebę zmiany ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360 z późn. zm.) zwanej dalej: k.p.c., wprowadzającej możliwości szybkiego, precyzyjnego i nie budzącego wątpliwości ustalania w toku postępowania sądowego tożsamości pełnomocników oraz ułatwienia i usprawnienia pracy sądów w tym zakresie.
Ponadto istnieje potrzeba ułatwienia ustanawiania, przede wszystkim osobom przebywającym za granicą i niemogącym się stawić w konkretnej placówce operatora pocztowego, pełnomocnictw do odbioru korespondencji sądowej. Do tej pory regulacje w tym zakresie wymagały bowiem osobistego stawiennictwa takiej osoby w placówce operatora pocztowego w celu udzielenia, w obecności pracownika tego operatora, pełnomocnictwa do odbioru przesyłek.
Poza tym ustalono, iż dla jasności w przepisach k.p.c. należy wskazać, iż istniejące podmiotowe ograniczenia dotyczące możności bycia pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądem nie stosuję się do pełnomocników do doręczeń. Stąd zakładana zmiana art. 87 k.p.c.
Natomiast nowelizacja ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52 z późn. zm) jest konsekwencją przewidywanego kolejnego etapu informatyzacji postępowania cywilnego. Planowane jest wdrożenie finansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Connecting Europe Facility (CEF) - Telecommunications Sector projketu eCODEX PLUS, w którym Rzeczpospolita Polska bierze udział. Projekt ten ma na celu usprawnienie transgranicznego wymiaru sprawiedliwości w państwach Unii Europejskiej poprzez wdrożenie rozwiązań informatycznych umożliwiających wnoszenie pism procesowych drogą elektroniczną oraz dokonywanie elektronicznych czynności sądowych w europejskich postępowaniach transgranicznych za pośrednictwem funkcjonującego już portalu e-sprawiedliwość. Zasadnicze wdrożenie systemu możliwe jest w ramach istniejących uregulowań prawnych oraz wypróbowanych rozwiązań informatycznych. Obowiązujące przepisy prawa europejskiego bowiem przewidują już możliwości wnoszenia pism procesowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej w europejskim postępowaniu nakazowym oraz europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń. Uzależniają one możliwość wykorzystania środków komunikacji elektronicznej podczas wnoszenia pism procesowych w europejskich postępowaniach transgranicznych od dopuszczalności stosowania tego rozwiązania w państwie członkowskim wydania nakazu oraz dostępności tego środka dla sądu wydania. Z uwagi jednak na wysokie koszty budowy, wdrożenia oraz obsługi systemu teleinformatycznego obsługującego europejskie postępowania transgraniczne, a także niewielka liczba tego typu postępowań (zakłada się ich liczba w roku kalendarzowym nie przekroczy 200) przemawiają za rozpoznawaniem tych spraw przez jeden sąd. Jest to rozwiązanie bardziej efektywne od wyposażania każdego sądu w wyspecjalizowany informatyczny moduł wykorzystywany w tego rodzaju sprawach. Projektowana nowelizacja wskazanej ustawy daje ku temu podstawę.
Projektem objęta jest też zmiana ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania (Dz.U. z 2005 r. poz. 67 z późn. zm.), która przewiduje dostosowanie polskich przepisów do wytycznych, dotyczących wykładni dyrektywy Rady 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w celu usprawnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych poprzez ustanowienie minimalnych wspólnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze (Dz. Urz. UE L 26 z 31.01.2003 str. 41), zawartych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie C-670/15 Salplachta. W wyroku tym Trybunał wskazał na konieczność objęcia zakresem przyznanej pomocy prawnej także kosztów poniesionych przez wnioskodawcę w celu tłumaczenia koniecznych dokumentów, uzasadniających wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z przepisów polskiej ustawy, implementującej wskazaną dyrektywę takie uprawnienie nie wynika w sposób oczywisty.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Proponowana zmiana art. 688k.c. pozwoli przybliżyć sytuację prawną pełnoletnich zstępnych najemców, którzy pozostają na ich utrzymaniu oraz pełnoletnich zstępnych, pozostających na utrzymaniu członków spółdzielni, właścicieli lokali niebędących członkami spółdzielni lub osobami niebędącymi członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali. Odpowiedzialność tych ostatnich za ponoszenie kosztów, związanych z eksploatacją i utrzymaniem lokali oraz części nieruchomości została bowiem wyłączona przez ustawodawcę w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 845 z późn. zm.). Jednocześnie proponuje się doprecyzowanie przesłanki: „pozostawania na utrzymaniu najemcy" przez wskazanie na łączący pełnoletniego zstępnego oraz najemcę obowiązek alimentacyjny, a nie faktyczne utrzymywanie zstępnego przez najemcę. Pozwoli to ograniczyć nieakceptowalne społecznie przypadki niesłusznego wyłączenia odpowiedzialności pełnoletnich zstępnych względem wynajmującego.
Projektowana zmiana art. 89 § 1 k.p.c. nakłada na pełnomocników obowiązek wskazywania przy pierwszej czynności procesowej swojego numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL).
Zmianę przepisu art. 139 § l1 k.p.c. wprowadza możliwość odbioru pisma sądowego, złożonego w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 z późn. zm.) nie tylko - jak dotychczas - przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek pocztowych w rozumieniu tej ustawy, ale także przez osobę upoważnioną do odbioru pism na podstawie pełnomocnictwa, udzielonego w formie aktu notarialnego. Analogiczne rozwiązanie wprowadza się dodawanym przepisem art. 139 § l2 k.p.c. w stosunku do pism złożonych w trybie art. 139 § 1 k.p.c. w urzędzie właściwej gminy adresata.
Zakładana zmiana art. 87 k.p.c. precyzuje dla jasności, iż istniejące podmiotowe ograniczenia dotyczące możności bycia pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądem nie stosuje się do pełnomocników do doręczeń.
Proponowana zmiana art. 20 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52 z późn. zm) zakłada utworzenie jednego sądu, który będzie rozpoznawał sprawy w europejskich postępowaniach transgranicznych, w których powództwo zostało wniesione za pomocą systemu teleinformatycznego. Koncentracja wskazanych postępowań w jednym sądzie znajduje uzasadnienie względami praktycznymi oraz ekonomicznymi.
Zmiana w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania (Dz.U. z 2005 r. poz. 67 z późn. zm.), przewiduje doprecyzowanie w sposób nie budzący wątpliwości tego, iż zakresem przyznanej na mocy tej ustawy pomocy prawnej objęte są także koszty poniesione przez wnioskodawcę w celu tłumaczenia koniecznych dokumentów, uzasadniających wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuŁukasz Piebiak Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMII kwartał 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-
Data modyfikacji : 15.02.2019
Rejestr zmian