Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUC152
Tytuł

Projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Potrzeba opracowania projektowanej ustawy wynika z konieczności wprowadzenia do polskiego porządku prawnego przepisów:1) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2016/2031 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013, (UE) nr 652/2014 i (UE) nr 1143/2014 oraz uchylającego dyrektywy Rady 69/464/EWG, 74/647/EWG, 93/85/EWG, 98/57/WE, 2000/29/WE, 2006/91/WE i 2007/33/WE (Dz. Urz. UE L 317 z 23.11.2016,str. 4), zwanego dalej „rozporządzeniem 2016/2031”;2) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/ 74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/ EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z 7.04.2017, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem 2017/625”.
Sprawy związane ze zdrowiem roślin były do tej pory regulowane na poziomie Unii Europejskiej przepisami dyrektywy Rady 2000/29/WE z dnia 8 maja 2000 r. w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L 169 z 10.07.2000, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2000/29/WE”. Postanowienia tej dyrektywy zostały transponowane do prawa krajowego przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2017 r. poz. 2138, z późn. zm.) oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy.
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin reguluje obecnie sprawy:
1) ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi;
2) organizacji Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Szczegółowe zadania i kompetencje organów administracji w odniesieniu do realizacji zobowiązań wynikających z rozporządzenia 2016/2031 oraz rozporządzenia 2017/625 w obszarze ochrony roślin przed agrofagami będzie regulować projektowana ustawa o ochronie roślin przed agrofagami, która w tym zakresie zastąpi ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin.
Ponieważ Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa realizować będzie zadania:
1) związane z ochroną roślin przed agrofagami, określone w:
a) rozporządzeniu 2016/2031, oraz przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie tego rozporządzenia,
b) rozporządzeniu 2017/625 oraz przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie tego rozporządzenia,
c) projektowanej ustawie o ochronie roślin przed agrofagami;
2) związane z zapobieganiem zagrożeniom związanym z obrotem i stosowaniem środków ochrony roślin, określone w:
a) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009 (WE) z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającym dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz. Urz. UE 309 z 24.11.2009, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie tego rozporządzenia,
b) rozporządzeniu 2017/625 oraz przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie tego rozporządzenia,
c) ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U z 2018 r. poz. 1310, z późn. zm.);
3) związane z nadzorem nad wytwarzaniem, oceną, obrotem i stosowaniem materiału siewnego, określone w ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2017 r. poz. 633, z późn. zm.)
– a także wynikające z innych ustaw, właściwym rozwiązaniem jest określenie organizacji i zasad funkcjonowania Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w odrębnej ustawie – a nie jak do tej pory w ustawie regulującej sprawy ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi dla roślin.
W związku z powyższym opracowany został projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, która powinna wejść w życie jednocześnie z projektowaną ustawą o ochronie roślin przed agrofagami i w ten sposób kompleksowo zastąpić obecne regulacje ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Podstawowe zasady nadzoru fitosanitarnego wynikające z rozporządzenia 2016/2031 opierają się na postanowieniach dyrektywy 2000/29/WE, a zatem także projektowane przepisy ustawy o ochronie roślin przed agrofagami w wielu obszarach przenoszą dotychczasowe rozwiązania zwarte w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin.
Przede wszystkim zadania z zakresu zdrowia roślin wykonywane będą tak jak dotychczas przez organy Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Organem, który będzie wykonywał kontrole spełnienia wymagań rozporządzenia 2016/2031, jak również kontrole występowania agrofagów, będzie wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa. Wojewódzki inspektor będzie także wydawał, jak dotychczas, decyzje administracyjne w przypadku stwierdzenia występowania agrofagów kwarantannowych dla Unii lub innych agrofagów podlegających obowiązkowi zwalczania (np. agrofagów objętych regulacjami art. 30 ust. 1 rozporządzenia 2016/2031). Wojewódzki inspektor będzie organem właściwym do prowadzenia urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych, który zastąpi rejestr przedsiębiorców, prowadzony na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin oraz wydawania świadectw fitosanitarnych eksportowych oraz świadectw fitosanitarnych reeksportowych.
Wprawdzie zgodnie z przepisami rozporządzenia 2016/2031 paszporty roślin wydawać będą głównie upoważnione do tego podmioty zawodowe, zachowane zostaną jednak w tym zakresie także kompetencje dla wojewódzkiego inspektora.
Z kolei Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa będzie wydawał zgody na prowadzenie prac badawczych z wykorzystaniem agrofagów kwarantannowych dla Unii, agrofagów kwarantannowych dla stref chronionych oraz z roślinami, produktami roślinnymi lub innymi przedmiotami, których wprowadzanie na obszar Rzeczypospolitej Polskiej lub stref chronionych jest zabronione. Stanowi to kontynuację uprawnień wynikających dla Głównego Inspektora z przepisów art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin.
Główny Inspektor będzie także, jak dotychczas, reprezentował Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa na zewnątrz, w tym przekazywał Komisji Europejskiej oraz pozostałym państwom członkowskim wymagane informacje z zakresu ochrony roślin.
W związku z przyjęciem nowych regulacji dotyczących stacji kwarantanny oraz miejsc zapewniających izolację, proponuje się, aby właściwym do wyznaczania takich stacji oraz miejsc był Główny Inspektor.
Nowymi zadaniami Inspekcji będą także ustanawianie obszarów wolnych od określonych agrofagów, udzielanie upoważnień do stosowania na drewnianym materiale opakowaniowym, drewnie i innych przedmiotach oznakowania, potwierdzającego, że zostały one poddane zabiegom zwalczającym agrofagi drewna (tj. oznakowania, o którym mowa w art. 96 rozporządzenia 2016/2031) i wydawanie świadectw przedeksportowych.
Powyższe rozwiązania znajdą odzwierciedlenie także w przepisach projektowanej ustawy.
Rozporządzenie 2017/625 ma na celu ustanowienie zharmonizowanych ram w zakresie organizacji kontroli urzędowych oraz czynności urzędowych innych niż kontrole urzędowe w całym łańcuchu rolno-spożywczym w Unii Europejskiej, z uwzględnieniem przepisów dotyczących kontroli urzędowych określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200) oraz we właściwym prawodawstwie sektorowym, jak również doświadczenia zdobytego w wyniku ich stosowania.
Mając na uwadze przepisy rozporządzenia 2017/625, projektowana ustawa reguluje szczegółowo organizację i zasady funkcjonowania laboratoriów działających na potrzeby realizacji zadań Inspekcji, w tym zasady wyznaczania laboratoriów urzędowych i krajowych laboratoriów referencyjnych, działających w obszarze zdrowia roślin oraz środków ochrony roślin (które zostały objęte zakresem regulacji rozporządzenia 2017/625).
Zgodnie z regulacjami rozporządzenia 2017/625, na potrzeby kontroli urzędowych w obszarze ochrony roślin przed agrofagami, państwa członkowskie powinny wyznaczyć laboratoria urzędowe. Obecnie badania laboratoryjne w tym zakresie są wykonywane przez laboratoria Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, tj. laboratoria 16 wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa oraz Centralne Laboratorium wchodzące w skład Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Laboratoria wojewódzkich inspektoratów wykonują przy tym badania w tym samym zakresie analitycznym, na potrzeby kontroli prowadzonych na obszarze poszczególnych województw.
Jednym z głównych warunków wyznaczenia urzędowych laboratoriów w obszarze ochrony roślin przed agrofagami, zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia 2017/625, jest posiadanie przez te laboratoria akredytacji w zakresie stosowanych metod w całym zakresie analitycznym, zgodnie z normą EN ISO/IEC 17025, co musi być potwierdzone certyfikatem wydanym przez krajową jednostkę akredytującą. Ponieważ dotychczas obszar zdrowia roślin nie był objęty zakresem regulacji rozporządzenia 882/2004, laboratoria te nie były objęte takim wymogiem.
Nowy wobec laboratoriów wykonujących badania w zakresie ochrony roślin przed agrofagami wymóg dotyczący uzyskania akredytacji, musi zostać spełniony najpóźniej do 29 kwietnia 2022 r.
Mając powyższe na uwadze, projekt zakłada zmianę usytuowania laboratoriów Inspekcji – z podległości wojewodom (w ramach wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa) na podległość Głównemu Inspektorowi Ochrony Roślin i Nasiennictwa w ramach Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Zmiany te mają na celu zwiększenie efektywności pracy laboratoriów, lepsze wykorzystanie zasobów finansowych i osobowych oraz ograniczenie kosztów związanych z realizacją zobowiązań wynikających z przepisów rozporządzenia 2017/625.
Koszt uzyskania akredytacji dla wszystkich laboratoriów Inspekcji działających w obecnej strukturze, wyniósłby ponad 58 mln zł natomiast koszty utrzymania akredytacji to 27,8 mln zł rocznie.
Konsolidacja bazy laboratoryjnej Inspekcji, przez umożliwienie prowadzenia przez dane laboratorium badań nie tylko na potrzeby kontroli urzędowych wykonywanych na obszarze danego województwa, ale całego kraju, pozwoliłaby na specjalizację laboratoriów oraz ograniczenie lub wygaszenie działalności części z nich. Dzięki temu wymóg uzyskania akredytacji nie byłby powielany 16-krotnie dla wszystkich laboratoriów działających w strukturach wojewódzkich, ale mógłby zostać istotnie ograniczony. W proponowanej strukturze koszty uzyskania akredytacji to 19,56 ml zł, a koszty ich utrzymania to 9 mln zł rocznie.
Pozostałe regulacje dotyczące organizacji Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa pozostają bez istotnych zmian.
Projektowana ustawa nie zmienia zakresu obowiązków Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa wynikających z przepisów ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.
Przepisy ustawy z dnia z dnia 9 listopada o nasiennictwie zostały dostosowane do proponowanych zmian w organizacji laboratoriów. W związku z tymi zmianami niektóre z obecnych zadań wojewódzkich inspektorów ochrony roślin i nasiennictwa zostaną przekazane Głównemu Inspektorowi Ochrony Roślin i Nasiennictwa (jak nadzór nad laboratoriami akredytowanymi

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMRiRW
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuSzymon Giżyński Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMRiRW
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMIII kwartał 2019 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-