Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów

Numer projektuUA2
Tytuł

Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska

Rodzaj dokumentuprojekty ustaw
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie

Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów stwarza warunki do podjęcia realnych działań w celu eliminacji zjawiska smogu, w tym przede wszystkim tzw. niskiej emisji pochodzącej z sektora komunalno – bytowego. Z jednej strony proponuje działania na rzecz udoskonalenia funkcjonującego od lutego 2019 r. pilotażowego instrumentu na rzecz termomodernizacji (w tym wymiany nieekologicznych źródeł ciepła) budynków jednorodzinnych osób ubogich energetycznie (dalej zwany jako „Program Stop Smog”). Z drugiej strony kluczowe jest podjęcie działań na rzecz zdiagnozowania źródeł niskiej emisji. W tym kontekście niezbędne jest rozpoczęcie gromadzenia jednolitych i uspójnionych danych w skali całego kraju dotyczących budynków i pochodzących z nich źródeł emisji, które stanowią kluczowy element do planowania działań naprawczych (por. raport Najwyższej Izby Kontroli z dnia 27 sierpnia 2018 r. LKR.430.003.2018 Nr ewid. 150/2018/P/17/078/LKR). W celu zdiagnozowania i zidentyfikowania źródeł emisji z budynków przewiduję się utworzenie i uruchomienie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej jako: CEEB lub ewidencja). Konieczność znaczącej poprawy jakości powietrza w Polsce jest jednym z największych wyzwań, z którymi boryka się polska administracja publiczna i jedną z najpilniejszych potrzeb obywateli Polski. Fatalny stan jakości powietrza w Polsce został podsumowany w wyroku z dnia 22 lutego 2018 r. Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie o sygn. C-336/16, w którym wskazano, że zanieczyszczenie pyłem PM10 w Polsce jest spowodowane głównie tzw. niską emisją (czyli emisją ze źródeł o wysokości nieprzekraczającej 40 m) z ogrzewania gospodarstw domowych, zaś pył PM10 może zawierać substancje toksyczne, takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, metale ciężkie, dioksyny i furany. Pył ten zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów, które mogą przenikać do górnych dróg oddechowych i płuc. TSUE podkreślił, że dotychczasowe środki legislacyjne i administracyjne podjęte w Polsce w celu ograniczenia nieprzepisowych wartości, są niewystarczające. Na problem jakości powietrza w Polsce wielokrotnie zwracała uwagę NIK w swoich raportach wydawanych na przestrzeni ostatnich lat. W raporcie z dnia 27 sierpnia 2018 r. NIK wskazywała, że głównym czynnikiem wpływającym na złą jakość powietrza w Polsce jest tzw. niska emisja (emitory ulokowane są na wysokości niższej niż 40 m), pochodząca w większości z sektora bytowo-komunalnego, gdzie stosuje się niskiej jakości urządzenia grzewcze, czyli kotły na paliwo stałe. Natomiast według danych Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, domowe systemy grzewcze odpowiadają za około 43% emitowanego w Polsce szkodliwego dla zdrowia pyłu PM2,5 oraz za aż 87% emisji wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, w tym rakotwórczego benzo[a]pirenu. Prowadzone w Polsce badania ilościowe wskazują, że ponad 80% budynków jednorodzinnych w Polsce ogrzewanych jest paliwami stałymi, z czego aż trzy miliony za pomocą przestarzałych technologicznie, niskosprawnych kotłów na węgiel i drewno, emitujących znaczne ilości zanieczyszczeń (tzw. „kopciuchy”). Ponad 70% domów jednorodzinnych nie posiada żadnej izolacji cieplnej lub jest bardzo słabo ocieplona. Analiza raportów NIK w zakresie dotyczącym kontroli działań administracji publicznej (tak rządowej, jak i samorządowej) różnych szczebli związanych z wydatkowaniem środków publicznych na cele związane z poprawą jakości powietrza wskazuje wprost, iż piętą achillesową polskiej administracji jest brak jednolitej, wielopoziomowej strategii walki z zanieczyszczeniem powietrza, brak koordynacji działań realizowanych przez poszczególne agendy i szczeble administracji, jak również brak stosownych inwentaryzacji danych i wymiany informacji na temat poziomu i przyczyn zanieczyszczenia powietrza między administracją rządową oraz samorządową. W wielu miejscowościach uruchamiane są instrumenty wsparcia związane z wymianą pieców, podłączeniem do sieci ciepłowniczej lub montażem alternatywnych źródeł energii, jednakże działania te prowadzone są bez oparcia się na twardych danych. Tym samym wsparcie nie jest w sposób efektywny zarządzane – nie trafia tam gdzie jest potrzebne i w takiej formie w jakiej jest ono niezbędne.

Istota rozwiązań ujętych w projekcie

Proponowana nowelizacja stanowi odpowiedź na następujące problemy:
1) konieczność wsparcia samorządów gminnych w przedsięwzięciach poprawiających stan techniczny budynków jednorodzinnych,
2) zwiększenie efektów działań wspierających przedsięwzięcia niskoemisyjne w budynkach jednorodzinnych,
3) zdiagnozowania źródeł emisji pochodzących z budynków poprzez stworzenie narzędzia wspierającego działania jednostek samorządu terytorialnego.
Projekt ustawy przewiduje:
1) poprawę efektywności wsparcia samorządów gminnych realizujących przedsięwzięcia niskoemisyjne w budynkach jednorodzinnych poprzez dostosowanie do bieżących uwarunkowań zasad uczestnictwa i realizacji przedsięwzięć niskoemisyjnych (Program Stop Smog),
2) utworzenie i uruchomienie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.
W zakresie systemu informatycznego projektowana regulacja definiuje poszczególne grupy interesariuszy, w tym dostawców danych do systemu (wykaz osób uprawnionych – podmioty zasilające CEEB) i zapewniających jednocześnie systematyczną aktualizację danych zbieranych do systemu, co pozwoli na utworzenie CEEB. W systemie informatycznym zostaną zebrane kluczowe informacje na temat źródeł emisji w sektorze komunalno - bytowym, które zostaną pozyskane w efekcie ogólnopolskiej powszechnej inwentaryzacji, w sposób umożliwiający ich geolokalizację z dokładnością do każdego budynku mieszkalnego w Polsce oraz osadzenie tych informacji na danych o istniejącej i planowanej dystrybucyjnej infrastrukturze sieciowej dostawców ciepła i gazu. System ten będzie również umożliwiał zbieranie danych dotyczących stanu energetycznego budynków, informacji o wszelkich formach pomocy publicznej (dotacje, preferencyjne kredyty) przyznanych na termomodernizację bądź wymianę kotłów w budynkach, jak również o formach pomocy społecznej  lub innych wsparciach ze środków publicznych udzielanych mieszkańcom tych budynków mieszkalnych. W ramach narzędzia informatycznego obsługującego ewidencję zostaną wytworzone moduły analityczne, które pozwalać będą na przeprowadzanie zautomatyzowanych analiz środowiskowych (na przykład wpływ niskiej emisji na lokalną jakość powietrza), zdrowotnych czy też finansowych dotyczących zjawiska niskiej emisji i metod jej zwalczania. W szczególności te narzędzia analityczne będą umożliwiać i racjonalizować podejmowanie decyzji inwestycyjnych wspierających przeciwdziałanie zjawisku niskiej emisji na danym terenie (ulica, dzielnica, wieś/miasto, gmina, powiat, województwo) poprzez analizę kosztów i oczekiwanych efektów wariantowych form interwencji publicznej (wsparcie wymiany na kotły węglowe piątej generacji, wsparcie wymiany kotłów węglowych na gazowe czy też wsparcie podłączenia danego budynku do systemu ciepłowniczego, działania termomodernizacyjne).

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektuMR Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów do spraw programu „Czyste Powietrze”
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektuPan Piotr Woźny – Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów do spraw programu „Czyste Powietrze”
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RMMR
Planowany termin przyjęcia projektu przez RMI kwartał 2020 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem (z podaniem przyczyny)-

Opcje strony

do góry