Podstawy prawne

Prezes Rady Ministrów zajmuje kluczowe miejsce w strukturze i mechanizmie funkcjonowania rządu, a w konsekwencji w całej administracji centralnej. Na pozycję i rolę składają się dwie zasadnicze funkcje: z jednej strony jest on przewodniczącym Rady Ministrów, z drugiej zaś samodzielnym organem administracji państwowej, wyposażonym we własne zadania i kompetencje.
Prezes Rady Ministrów jako naczelny organ administracji państwowej dysponuje szerokim zakresem zadań i kompetencji, obejmujących różne dziedziny. Zadania i kompetencje zostały zawarte w szeregu aktów prawnych (część z nich zamieszczono poniżej).

Do głównych zadań należy m.in. nadzór nad licznymi urzędami centralnymi. Wiele spośród tych organów centralnych, z różnych względów, sytuowanych jest poza strukturami działów administracji. Organy te wymienia ustawa o działach administracji rządowej (art. 33a). Zakres nadzoru Premiera wobec tych organów określają ustawy normujące ich działalność.

Inną kategorią kompetencji Prezesa Rady Ministrów są funkcje kierownicze i nadzorcze w stosunku do terenowych organów administracji rządowej (np. wojewodów).

Posiada również dość szerokie kompetencje odnoszące się do organizacji samorządu terytorialnego i jego działalności. Wśród nich ważne miejsce zajmują kompetencje o charakterze nadzorczym.

Sprawuje ponadto nadzór nad licznymi organami pomocniczymi Rady Ministrów i Prezesa Rady Ministrów o charakterze opiniodawczo-doradczym, takimi jak: zespoły międzyresortowe, rady, komisje i komitety, oraz podmiotami spoza administracji rządowej.
Funkcja nadzorcza zaliczana jest do najważniejszych funkcji Prezesa Rady Ministrów. Jego bezpośredni nadzór wzmacnia również rangę i znaczenie wielu instytucji.


Wybrane akty prawne dotyczące nadzoru Prezesa Rady Ministrów:

  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2012 r., poz. 392 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 743 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206),
  • Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r., Nr 29, poz. 154 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 621 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012r., poz. 159 ze zm.),
  • Ustawa z dnia z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1111),
  • Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o Krajowej Szkole Administracji Publicznej (Dz. U. Nr 63, poz. 266 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1166.),
  • Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 4591 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1149 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 96, poz. 619),
  • Ustawa z dnia 12 października 2002 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz.1386 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o fundacji - Centrum Badania Opinii Społecznej (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.).
Data publikacji : 24.11.2010

Data modyfikacji : 08.10.2014
Rejestr zmian
Autor : Piotr Krasiński
Osoba publikująca: Piotr Krasiński
Centrum Informacyjne Rządu

liczba wejść: 13641