Podstawy prawne

Konstytucja RP

Art. 148 

Prezes Rady Ministrów:

  1. reprezentuje Radę Ministrów;
  2. kieruje pracami Rady Ministrów;
  3. wydaje rozporządzenia;
  4. zapewnia wykonywanie polityki Rady Ministrów i określa sposoby jej wykonywania;
  5. koordynuje i kontroluje pracę członków Rady Ministrów;
  6. sprawuje nadzór nad samorządem terytorialnym w granicach i formach określonych w Konstytucji i ustawach;
  7. jest zwierzchnikiem służbowym pracowników administracji rządowej.

Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. Nr 185, poz. 1092)

Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej, obowiązująca od 1 stycznia 2012 r., jest pierwszym po 1989 r. aktem prawnym kompleksowo regulującym zasady i tryb prowadzenia kontroli przez organy administracji rządowej.

Przyjęcie tej ustawy jest wyrazem podniesienia rangi kontroli instytucjonalnej w administracji rządowej, a określony w przepisach ustawy cel kontroli, jakim jest nie tylko usunięcie nieprawidłowości, ale również usprawnianie kontrolowanych zadań czy jednostek, stawia kontrolę w rzędzie istotnych narzędzi służących doskonaleniu funkcjonowania administracji.

Ustawa, poprzez określenie jednolitych zasad i procedur, zgodnych z międzynarodowymi standardami w tym zakresie, porządkuje system kontroli w administracji rządowej. Wprowadza jeden, wspólny tryb prowadzenia kontroli, określa organy właściwe w sprawach kontroli, reguluje uprawnienia i obowiązki kontrolującego i kontrolowanego oraz sposób dokumentowania kontroli i jej wyników.

Określona w ustawie procedura kontrolna przewiduje nowatorskie rozwiązania:

  • w zakresie sposobu dokumentowania wyników wprowadza opracowanie jednego dokumentu łączącego w sobie elementy prezentacji ustalonego stanu faktycznego oraz oceny kontrolowanej działalności;
  • w zakresie ochrony osób informujących o nieprawidłowościach wprowadza rozwiązanie umożliwiające zachowanie anonimowości osobom składającym wyjaśnienia;
  • w zakresie kontradyktoryjności procesu kontrolnego przewiduje możliwość przekazywania wystąpienia pokontrolnego byłemu kierownikowi jednostki kontrolowanej, odpowiedzialnemu za stwierdzone nieprawidłowości.

Kontrolę przeprowadza się pod względem następujących kryteriów:

  1. legalności, która obejmuje zgodność działania z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, przepisami prawa wewnętrznego, umowami, decyzjami w sprawach indywidualnych oraz innymi rozstrzygnięciami podjętymi przez uprawnione podmioty,
  2. gospodarności, czyli zgodności działań kontrolowanej jednostki z zasadami efektywnego gospodarowania (oszczędności, tj. minimalizacji nakładów/kosztów prowadzonych działań przy zachowaniu wymaganej jakości) oraz wydajności (tj. uzyskiwania najlepszych efektów przy możliwie najmniejszych nakładach); wykorzystania możliwości zapobieżenia lub ograniczenia wysokości ewentualnych lub zaistniałych szkód,
  3. celowości, która obejmuje zgodność z celami określonymi dla kontrolowanej jednostki lub działalności, stosowanie metod i środków odpowiednich dla osiągnięcia celów oraz osiągnięcia tych celów (skuteczność), przy czym skuteczność rozumie się jako stopień zgodności pomiędzy zamierzonymi a faktycznymi skutkami działalności;
  4. rzetelności, która obejmuje wypełnianie obowiązków z należytą starannością, sumiennie i terminowo, wykonywanie zobowiązań zgodnie z ich treścią, przestrzeganie wewnętrznych reguł funkcjonowania jednostki, dokumentowanie określonych działań lub stanów faktycznych zgodnie z rzeczywistością, we właściwej formie i wymaganych terminach, bez pomijania określonych faktów i okoliczności.

Ustawa uregulowała kompetencje Prezesa Rady Ministrów do koordynacji działalności kontrolnej organów administracji rządowej, poprzez skonkretyzowanie w art. 8 uprawnień Prezesa Rady Ministrów w tym obszarze. Ustawa wprowadziła możliwość:

  • zlecenia kierownikowi jednostki kontrolującej przeprowadzenie kontroli wskazanych podmiotów lub obszarów działalności i żądania przedstawiania informacji o wynikach kontroli;
  • delegowania kontrolera Kancelarii Prezesa Rady Ministrów do uczestniczenia w kontroli;
  • określenia standardów kontroli w administracji rządowej, które udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Prezes Rady Ministrów, jako organ właściwy w sprawach koordynacji, może również zlecić przeprowadzenie kontroli wskazanego obszaru działalności administracji rządowej przez więcej niż jednego kierownika jednostki kontrolującej. W takim przypadku Prezes Rady Ministrów koordynuje kontrolę w szczególności przez:

  • wydanie wskazówek metodycznych wiążących dla tej kontroli;
  • opracowanie lub zlecenie opracowania programu kontroli;
  • czuwanie nad przebiegiem kontroli;
  • sporządzenie lub zlecenie sporządzenia informacji zbiorczych o wynikach kontroli.

Tekst ustawy:

http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111851092

Data publikacji : 23.11.2010

Data modyfikacji : 23.11.2016
Rejestr zmian Wersje dokumentu
Autor : Piotr Krasiński
Osoba publikująca: Małgorzata Juras
Centrum Informacyjne Rządu

liczba wejść: 11253